"ފޮށިތައް ބަންދުކުރަން ތައްޔާރުވޭ": ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން އެ ސަރަހައްދުން ބޭރުކޮށްލުމަށް އިސްރާއީލުގެ ހަރުކަށި ކަނާތު ފިޔައިގެ ސިޔާސީވެރިން އެކުލަވާލި މަޝްރޫއު

ޣައްޒާގައި ދިރިއުޅޭ ގިނަ އަދަދެއްގެ ރައްޔިތުން، ހަތް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ސަރަހައްދުން ބޭރުކޮށްލުމަށް އިސްރާއީލުގެ ހަރުކަށި ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ މިނިސްޓަރު ތާވަލެއް އެކުލަވާލައިފި އެވެ. އޭނާ މިކަން ސިފަކުރައްވަނީ ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން އަމިއްލައަށް އިޚްތިޔާރުކުރާ ކަމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ނަމަވެސް، ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދަ "މަޖުބޫރުން މީހުން ބޭރުކުރުން" ނުވަތަ ފޯސްޑް ޑިސްޕްލޭސްމަންޓެވެ.

މިދިޔަ ހަފުތާގައި، ޖޫވިޝް ޕަވަރ ޕާޓީގެ ޗެއާމަން އަދި ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ މިނިސްޓަރު އިތަމާރު ބެން-ގްވީރު ވަނީ 'ޑިސްއެންގޭޖްމަންޓް 710' ގެ ނަމުގައި ސިޔާސަތެއް އިޢުލާނުކޮށްފަ އެވެ. މިއީ ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ބަލައިގަންނަން ތައްޔާރަށް ތިބި ގައުމުތަކަށް އެމީހުން "އަމިއްލައަށް ހިޖުރަކުރުމަށް" ބާރުއަޅާ މަޝްރޫއެކެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން މީހުން ފޮނުވަން ގަސްދުކުރާ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ތުރުކީވިލާތް، އިތިއޯޕިއާ، ކޮންގޯ އަދި އަރަބި ބައެއް ގައުމުތައް ހިމެނޭ ކަމަށް އެ ޕާޓީން ބުނެ އެވެ.

މި މަޝްރޫއުގައި ހިމެނޭ އަދަދުތަކަކީ ކުޑަ އަދަދުތަކެއް ނޫނެވެ. މި ޕްލޭންގައިވާ ގޮތުން ފުރަތަމަ އަހަރު 250,000 މީހުން، ތިން އަހަރު ތެރޭގައި 1.11 މިލިއަން މީހުން، އަދި ހަތް އަހަރު ނިމޭއިރު ގާތްގަނޑަކަށް 1.86 މިލިއަން މީހުން ޣައްޒާއިން ބޭރުކުރެވޭނެ އެވެ. މިއީ ޣައްޒާގެ މުޅި އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެކެވެ.

މި މަސައްކަތް ހިންގުމަށްޓަކައި، "ވޮލަންޓަރީ މައިގްރޭޝަން" ނުވަތަ އަމިއްލައަށް ހިޖުރަކުރުމާ ބެހޭ ޚާއްސަ މިނިސްޓްރީއެއް އުފެއްދުމަށް ޖޫވިޝް ޕަވަރ ޕާޓީން ބޭނުންވެ އެވެ. މި މިނިސްޓްރީގައި މިނިސްޓަރަކާއި، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލަކާއި، ވަކި ބަޖެޓެއްގެ އިތުރުން، ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި މަޝްވަރާކުރާނެ ޓީމަކާއި މިކަން ތަންފީޒުކުރާނެ ނިޒާމެއް އޮންނަންޖެހޭނެ ކަމަށް އެ ޕާޓީން ބުނެ އެވެ. އަންނަ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ 27 ވަނަ ދުވަހު އިސްރާއީލުގައި ބާއްވާ އިންތިޚާބަށްފަހު އުފައްދާ ކޯލިޝަން ސަރުކާރުގައި މި މިނިސްޓްރީ އުފެއްދުމަކީ ޝަރުތެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާނެ ކަމަށް ބެން-ގްވީރު ވަނީ ވައުދުވެފަ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ، "ސުލްހައިގެ ހުވަފެންތައް ދެކުމުގެ ބަދަލުގައި، މިހާރު ބޭނުންވަނީ ހިޖުރަކުރުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް" ކަމަށެވެ. އަދި "ފަލަސްތީނު މީހުން ބިންގަރާސް ކޮނުމުގެ ބަދަލުގައި، މިއީ އެމީހުން ފޮށިތައް ބަންދުކޮށްގެން ފުރަންވީ ވަގުތު" ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މިއީ އިސްރާއީލަށް އާ ޚިޔާލެއް ނޫނެވެ. މިއީ ޒަޔަނިސްޓުންގެ މެދުގައި ޒަމާނުއްސުރެ އޮތް ވިސްނުމެކެވެ.

1930 ގެ އަހަރުތަކުގައި ޒަޔަނިސްޓުންގެ އިސް ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރި ޑޭވިޑް ބެން-ގޫރިއަން ވަނީ ފަލަސްތީނު މީހުން ޓްރާންސްޖޯޑަންއަށް ބަދަލުކުރުމަށް ވަކާލާތުކޮށްފަ އެވެ. އަދި 1980 ގެ އަހަރުތަކުގައި، ހަރުކަށި ސިޔާސީވެރިން ކަމަށްވާ ރެހަވަމް ޒީވީ އާއި މީރް ކަހާނޭ ވެސް ވަނީ މިފަދަ "އަމިއްލައަށް ހިޖުރަކުރުމުގެ" ސިޔާސަތުތަކެއް ހުށަހަޅާފަ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ދުވަސްވަރު އެކަންކަން އަމަލީ ސިފައަކަށް ބަދަލެއް ނުކުރެވުނެވެ.

ބެން-ގްވީރު މިހާރު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އޭނާގެ މި މަޝްރޫއަކީ ހަގީގަތަކަށް ހެދިދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ދައްކަވަނީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް މީގެ ކުރިން ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުތަކެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ގަނޑުކޮށް ބަދަލުކުރުމުގެ ޚިޔާލެއް ޓްރަމްޕް ގެންގުޅުއްވި ނަމަވެސް، އަރަބި ގައުމުތަކާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ ފިއްތުންތަކާ ހެދި ފަހުން އެ ވާހަކަ ވަނީ އަނބުރާ ގެންދަވާފަ އެވެ.

ޓްރަމްޕް ފަހުން އެކުލަވާލެއްވި 20 ނުކުތާގެ އޮނިގަނޑުގައި ބުނެފައިވަނީ އެއްވެސް މީހަކަށް ގައުމު ދޫކޮށް ދިއުމަށް މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، ރައްޔިތުން އެތަނުގައި ތިބުމަށް ހިތްވަރު ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ބެން-ގްވީރު ބޭނުންކުރަނީ ޓްރަމްޕް އެންމެ ފުރަތަމަ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅެވެ.

އާރު.ޓީ އާ ވާހަކަދެއްކި ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން މި މަޝްރޫއު ބަލައިނުގަނެ އެވެ. އެމީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާ ޚިލާފު، އިންސާނިއްޔަތާ ޚިލާފު ޖަރީމާއެކެވެ.

"ޣައްޒާއާއި މުޅި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އެނގޭ ބެން-ގްވީރުގެ ރޭވުންތަކަކީ ހަމައެކަނި ޣައްޒާގައި އަހަރެމެން ތިބުމާ ގުޅޭ ކަމެއް ނޫންކަން،" ޣައްޒާގެ މެދުތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ އަބްދުﷲ އަލީ ބުންޏެވެ. އަލީ ބުނި ގޮތުގައި އޭނާ ހިމެނޭހެން ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ އެމީހުންގެ ބިމުގައި ދެމިތިބުމަށެވެ.

ޣައްޒާގެ އަލް-މަޣާޒީ ކޭމްޕުގައި ދިރިއުޅޭ ރާމީ އަލް މަޣާރީ ވެސް ހުރީ ހަމަ މި ވިސްނުމުގަ އެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި މީގެ ކުރިން ހިޖުރަކުރަން ޖެހުނު މީހުން އުޅުނު ހާލު އެމީހުން ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ. "ގިނަ ފަލަސްތީނު މީހުންނަށް އެހެން ގައުމުތަކުގައި، ޚާއްސަކޮށް އަރަބި ގައުމުތަކުގައި އުޅެން ޖެހުނީ ވަރަށް ނިކަމެތިކޮށް. އަހަރެމެންގެ އަބުރުވެރިކަން ކަށަވަރުނުވާ ތަނަކަށް ދާކަށް ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ބޭނުމެއް ނޫން،" އޭނާ ބުންޏެވެ.

ޚިޔާލު ހޯދުމުގެ ސާވޭތަކާއި، ސުންނާފަތިވެފައިވާ އިމާރާތްތައް އަދި 'އަމިއްލައަށް ހިޖުރަކުރުން' މާނަކުރާ ގޮތް

މިދިޔަ އަހަރު ޕީ.ސީ.ޕީ.އެސް.އާރު (PCPSR) އިން ކުރި ސާވޭއަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި ޣައްޒާގެ 56 އިންސައްތަ ރައްޔިތުން ތިބީ ގައުމު ދޫކޮށް ދާން ބޭނުންނުވެފަ އެވެ. ނަމަވެސް 43 އިންސައްތަ މީހުން ބުނީ ހިޖުރަކުރަން ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ. މިއީ ޣައްޒާގައި އޮތް މާޔޫސްކަމުގެ ބޮޑުކަމުން ދިމާވާ ކަމެއް ކަމަށް އަލީ އާއި މެޣާރީ ގަބޫލުކުރެ އެވެ.

އދ. ގެ ސެޓެލައިޓް ސެންޓަރުން 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހާ ހަމައަށް ކުރި ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ޣައްޒާގެ 201,290 އިމާރާތަކަށް ވަނީ ގެއްލުން ލިބިފަ އެވެ. މިއީ ޣައްޒާގެ މުޅި އިމާރާތްތަކުގެ 82 އިންސައްތަ އެވެ. މީގެ ތެރެއިން 134,422 އިމާރާތް ވަނީ މުޅިން ސުންނާފަތިވެފަ އެވެ.

ޣައްޒާގެ 2.1 މިލިއަން ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު އަދިވެސް ތިބީ ގެދޮރު ގެއްލިފަ އެވެ. 2026 ޖޫން މަހުގެ ހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އާބާދީގެ 94 އިންސައްތަ މީހުންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަމާއި ޒަރޫރީ ތަކެތި ބޭނުންވެ އެވެ. ކާބޯތަކެއްޗާއި ފެނުގެ ދަތިކަން ވެސް އިންތިހާއަށް އެބައޮތެވެ.

މިހާ ބޮޑު ތަކުލީފެއްގައި އުޅެން ޖެހުނު ނަމަވެސް، އަލީ އާއި މަޣާރީ ބުނަނީ ބިމަށް އޮތް ލޯބި މާ ވަރުގަދަ ކަމަށެވެ. "ދަނޑުބިންތަކުގެ 97 އިންސައްތަ ހަލާކުވެ، އިމާރާތްތައް ބިމާ ހަމަވެފައި އޮތަސް، މީހުން ތިބީ ފޭލިގެ ޖަހައިގެން އެތަނުގައި މަޑުކޮށްގެން. އެމީހުން ފުރައިގެން ދާކަށް ފޮށިތަކެއް ބަންދެއް ނުކުރޭ،" އަލީ ބުންޏެވެ.

މަޣާރީ އުންމީދު ކުރަނީ ސިޔާސީ މަސްރަހު ބަދަލުވާނެ ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުންނާއި އަރަބި ގައުމުތަކުން އިސްރާއީލަށް ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކޮށްގެން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ ދެވަނަ މަރުހަލާ ތަންފީޒުކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ.

އިމާރާތްކުރުން ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި

ޣައްޒާ އަލުން އާރާސްތުކުރުމުގެ މަސައްކަތް އޮތީ ހުއްޓިފަ އެވެ. އިސްރާއީލުން ދަނީ އިމާރާތްކުރާ ތަކެތި އެތެރެކުރުން ހުއްޓުވަމުންނެވެ. އިސްރާއީލުން ޝަރުތު ކުރަނީ ހަމާސްއިން ހަތިޔާރު ބަހައްޓައި، ހަނގުރާމަވެރިކަން ދޫކޮށްލުމަށެވެ. އަލީ ދެކޭ ގޮތުގައި މިއީ ގަސްދުގައި ކުރާ ކަމެކެވެ. "އިސްރާއީލުން ޣައްޒާ އާރާސްތުކުރަން ފުރުސަތެއް ނުދޭނެ. އެމީހުން ބޭނުންވަނީ ދިރިއުޅުން އެހާ ބޮޑަށް ދަތިކޮށްލަން، އޭރުން ގައުމު ދޫކޮށް ދިއުން ނޫން ގޮތެއް ރައްޔިތުންނަށް ނޯންނާނެތީ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.

ޣައްޒާގެ ވަކީލެއް ކަމަށްވާ އަހުމަދު އަލް-މަސްރީ ބުނީ، 2014 ވަނަ އަހަރު ވެސް އިސްރާއީލުން މިގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ ފިއްތުންތަކާ ހެދި އޭރު ވެސް އިސްރާއީލަށް ޖެހުނީ ދޫދޭށެވެ. އޭނާ ވެސް އުންމީދު ކުރަނީ އޮކްޓޫބަރު 27 ގެ އިންތިޚާބުން ހަރުކަށި ސަރުކާރު ބަދަލުވެ، އާ އުންމީދެއް ލިބޭނެ ކަމަށެވެ.

ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން މިހާރު ކުރަމުންދާ ހިތްވަރަކީ، އެމީހުންގެ ކެތްތެރިކަން އިސްރާއީލުގެ ރޭވުންތަކަށްވުރެ ވަރުގަދަވާނެ ކަމަށް ކުރާ އުންމީދެވެ. ބެން-ގްވީރު ބުނަނީ ސުންނާފަތިވެފައިވާ އިމާރާތްތަކާއި، އާ މިނިސްޓްރީއެއްގެ އެހީގައި ފަލަސްތީނު މީހުން ބޭރުކޮށްލެވޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ބުނަނީ މިފަދަ ބިރުދެއްކުންތަކަކީ އެމީހުން މީގެ ކުރިން ވެސް އަޑުއަހާފައިވާ ވާހަކަތަކެއް ކަމަށެވެ.