ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަދަލު ގެނެސް ރާއްޖެ މެދުވެރިކޮށް ރަޝިޔާއަށް އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ އަސްކަރީ މުދާ އުފުލާ: ރިޕޯޓު
3 ސެޕްޓެމްބަރު 2026 | ބުރާސްފަތި 14:55ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކުން ރަޝިޔާއާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާ ޚިލާފަށް، ރާއްޖެ މެދުވެރިކޮށް އެ ގައުމަށް އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ އަސްކަރީ އަދި އިލެކްޓްރޯނިކް ސާމާނު ފޯރުކޮށްދޭކަމަށް ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލްގެ ތަހުގީގީ ރިޕޯޓަކުން ތުހުމަތުކޮށްފި. މި ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، އެހެން ގައުމުތަކުން ރާއްޖެއަށް ގެންނަ މުދާ ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަދަލު ގެނައުމަށްފަހު މޮސްކޯއަށް ފޮނުވަނީ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ ކާގޯ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ އެހީގައި
ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގައި ރަޝިޔާގެ އެއިރޯފްލޮޓް އެއާލައިންގެ ބޯޓެއް ޖައްސާފައި އޮތް މަންޒަރު | ގެޓީ އިމޭޖަސް
ރަޝިޔާއަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުން ބަރީއަވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ މަރުކަޒަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ވެފައިވާކަމަށް ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް (ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް) އިން ތުހުމަތުކޮށްފި އެވެ.
ނޫސްވެރިން ކަމަށްވާ ނޯމީ ބިސަރބޭ އަދި ތޯމަސް ގްރޯވް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ މި ތަހުގީގީ ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވަނީ، ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކުން ރަޝިޔާއާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ދަށުން މަނާކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާ ރަޝިޔާގެ ކުންފުނިތަކަށް ފޮނުވުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ މުދާ ރާއްޖެ މެދުވެރިކޮށް އުފުލާފައިވާ ކަމަށެވެ.
ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް އިން ބުނި ގޮތުގައި މި ހޯދުންތައް ބިނާކޮށްފައިވަނީ އެ ނޫހުން ދިރާސާކުރި ލިޔެކިޔުންތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެއާވޭ ބިލްތަކާއި، ކާގޯ މެނިފެސްޓްތަކާއި، ލޮޖިސްޓިކްސް ކުންފުނިތަކުގެ މެދުގައި ބަދަލުކޮށްފައިވާ މުއާމަލާތްތަކުގެ އިތުރުން ހުޅަނގުގެ އޮފިޝަލުންނާ ކުރި އިންޓަވިއުތައް ހިމެނެ އެވެ.
މި ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ބައެއް މުދަލަކީ "ޑުއަލް-ޔޫސް" ނުވަތަ އާންމު ބޭނުންތަކުގެ އިތުރުން އަސްކަރީ ބޭނުންތަކަށްވެސް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ތަކެއްޗެވެ.
ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މާލެ މެދުވެރިކޮށް އުފުލާފައިވާ މުދަލުގެ ތެރޭގައި ބޯޓުފަހަރުގެ ބައިތަކާއި، އިލެކްޓްރޯނިކް ސާމާނުގެ އިތުރުން އެހެނިހެން މަނާކުރެވިފައިވާ އުފެއްދުންތައް ހިމެނެ އެވެ.
ޗައިނާ، ތުރުކީ އަދި ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫ.އޭ.އީ) ފަދަ ގައުމުތައް މެދުވެރިކޮށް އުފުލާ މުދަލާ އަޅާބަލާއިރު ރާއްޖެއިން އުފުލާ މުދަލުގެ މިންވަރު މަދު ނަމަވެސް، މިއީ ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ރަޝިޔާއަށް މުދާ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ގާއިމުކޮށްފައިވާ ވިއުގަ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް ފެތުރިފައިވާ މިންވަރު ހާމަކޮށްދޭ ކަމެއް ކަމަށް އެ ނޫހުން ބުނެފައިވެ އެވެ.
ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލްގެ ތަހުގީގުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ރަޝިޔާގެ އެންމެ ބޮޑު އެއާލައިން ކަމަށްވާ އެއިރޯފްލޮޓުން މޮސްކޯ އާއި މާލެއާ ދެމެދު ގަވާއިދުން ދަތުރުތައް ބާއްވަ އެވެ.
އެ ނޫހުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ރަޝިޔާއާ ގުޅުންހުރި ލޮޖިސްޓިކްސް ކުންފުނިތަކާއި ރާއްޖޭގެ މެދުވެރިން، އެހެން ގައުމުތަކުން ރާއްޖެއަށް އަންނަ މުދާ ރަޝިޔާއަށް ފޮނުވުމުގެ މަސައްކަތް ފަސޭހަކޮށްދެ އެވެ.
އެމެރިކާ، ޔޫރަޕް، ޗައިނާ އަދި އެހެނިހެން ގައުމުތަކުން އަންނަ މުދާ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަށް ގެނައުމަށްފަހު، މޮސްކޯއަށް ދަތުރުކުރާ އެއިރޯފްލޮޓްގެ ބޯޓުފަހަރަށް ބަދަލުކުރާ ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށްފައިވެ އެވެ.
ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް އިން ބުނި ގޮތުގައި މި މުދާ ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ ބާޒާރަށް ނެރުމުގެ ބަދަލުގައި ބަހައްޓަނީ އެއާޕޯޓުގެ ސަރަހައްދުގަ އެވެ.
އެ ނޫހުން ބުނެފައިވަނީ، ޓްރާންސިޓް މުދާ އާންމުކޮށް ފިޒިކަލްކޮށް ޗެކްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބޮޑަށް ބަރޯސާވަނީ ޝިޕިންގ ލިޔެކިޔުންތަކަށެވެ.
މި ތަހުގީގުގައި ތުހުމަތުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މުދާ މާލޭގައި ހުންނަ ވަގުތު ބައެއް ޝިޕްމަންޓްތަކުގެ ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަދަލު ގެނެ އެވެ.
މުދާ ފުރަތަމަ ރާއްޖެ އަންނައިރު، އެއާވޭ ބިލުން މުދާ ފޮނުވި ފަރާތާއި ގަންނަ ފަރާތް އެނގެން އޮވެ އެވެ. ނަމަވެސް، މާލެއިން މޮސްކޯއަށް ކުރާ ދަތުރަށް އާ އެއާވޭ ބިލެއް ތައްޔާރުކުރާ ކަމަށް ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް އިން ބެލި ލިޔެކިޔުންތަކުން ދައްކަ އެވެ.
ދެވަނަ ލިޔުމުގައި، މުދާ ފުރަތަމަ ވިއްކި ކުންފުނީގެ މައުލޫމާތު ނޯންނަ ކަމަށް އެ ނޫހުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެ އެވެ.
އޭގެ ފަހުން މި މުދާ އުފުލަނީ މޮސްކޯގެ ޝެރެމެޓްޔެވޯ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަށެވެ.
ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް އިން ބުނި ގޮތުގައި މި ތަކެތި ރަޝިޔާއަށް ދިއުމުން، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ތަކެތި ފޯރުކޮށްދެނީ ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާ ރަޝިޔާގެ ކުންފުނިތަކަށެވެ.
މި ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ ތެރޭގައި އެސް7 (S7) އެއާލައިންސް އާއި އެ އެއާލައިންގެ ބޯޓުފަހަރު މަރާމާތުކުރާ ކުންފުނިތައް ހިމެނެ އެވެ.
އެ ނޫހުން ބުނާ ގޮތުގައި ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ރަޝިޔާއަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ، ހުޅަނގުގެ އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ މުދާ އުފުލާ މުހިންމު ޓްރާންސިޓް ޕޮއިންޓަކަށް ރާއްޖެ މިވަނީ ވެފަ އެވެ.
ވިޔަފާރީގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ރާއްޖެއިން އައި ކަމަށް ބުނެ ރަޝިޔާއަށް އެތެރެކުރި މުދަލުގެ އަގު 2021 ވަނަ އަހަރު 7 މިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ކުޑަ ނަމަވެސް، 2022 ވަނަ އަހަރު އެ އަދަދު ވަނީ 630 މިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް އަރާފަ އެވެ. އަދި 2024 ވަނަ އަހަރު މި އަދަދު ހުރީ ގާތްގަނޑަކަށް 160 މިލިއަން ޑޮލަރުގަ އެވެ. ނަމަވެސް، ރަޝިޔާއިން ކަސްޓަމްސްގެ މައުލޫމާތު ހާމަކުރުން މަދުކޮށްފައިވާތީ، އަސްލު އަދަދު މިއަށްވުރެ މަތިވުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ. ރާއްޖެ މެދުވެރިކޮށް އުފުލާ މުދަލުގެ ތެރޭގައި މިސައިލް ގައިޑަންސް ސިސްޓަމްތަކުގައި ބޭނުންކުރާ މައިކްރޯޗިޕްތަކާއި، ސެޓެލައިޓް ޓްރެކްކުރާ އޮޕްޓިކަލް އިންސްޓްރޫމަންޓްތަކާއި، އަދި ހަނގުރާމަމަތީ ބޯޓުފަހަރަށް ބޭނުންވާ ސާމާނު ހިމެނެ އެވެ. މި ވިޔަފާރި ކުރިއަރާފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މަސްލަހަތާވެސް ގުޅިގެން ކަމަށް ރިޕޯޓުގައިވެ އެވެ. ރަޝިޔާގެ ފަތުރުވެރިންނަކީ ރާއްޖެއަށް އެންމެ ގިނައިން އަންނަ އެއް ގައުމުގެ މީހުން ކަމަށްވާއިރު، ރަޝިޔާއާ ގުޅުން ގޯސްކުރުމުގެ ޝައުގުވެރިކަމެއް ނެތް ކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، އެއާޕޯޓް ހިންގާ ސަރުކާރުގެ ކުންފުންޏަށް 2024 ވަނަ އަހަރު ރެކޯޑް ފައިދާއެއް ލިބިފައިވަނީ ކާގޯ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. މިދިޔަ ޖުލައި މަހު އެކަނިވެސް އެއާޕޯޓުން ވަނީ ދުވާލަކު 126 ޓަނުގެ ކާގޯ ހޭންޑްލްކޮށް ރެކޯޑް ހަދާފައިކަން ވަނީ ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ.
ހުޅަނގުގެ ބާރުތަކުން މިކަމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ރާއްޖެއަށް ޕްރެޝަރު ކުރަމުންދިޔަ ނަމަވެސް، ކަސްޓަމްސްގެ ކޮންޓްރޯލްތައް އަދިވެސް ހުރީ ވަރަށް ދަށްކޮށް ކަމަށް މި ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް އިން ވަނީ މި މުދާ އުފުލުމުގައި ބޭނުންކުރާ ރާއްޖޭގެ ބައެއް ކުންފުނިތައްވެސް ދެނެގަނެފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި 'ފްރައިޓް ކެއާ' އަދި 'ގޯ އިންވެސްޓްމަންޓް' ހިމެނެ އެވެ. ފްރައިޓް ކެއާގެ ޑިރެކްޓަރު ހުސައިން ވަހީދު ވިދާޅުވީ، އެ ކުންފުނިން މާލެ މެދުވެރިކޮށް ރަޝިޔާއަށް މުދާ ފޮނުވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ހަތިޔާރު އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަކެތި ފޮނުވުމަށް އެނގިހުރެ އެހީތެރިވެދޭކަމަށް އޭނާ އިންކާރު ކުރެއްވި ކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެ އެވެ.
ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލް ގައި ރާއްޖެއިން ރަޝިޔާ އަށް މަނާ ތަކެތި އުފުލުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރި އިރު، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ރަޝިޔާ-ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމައިގައި ޔޫކްރެއިން އަށް ތާއީދު ކުރައްވާ ކަމަށް އެސްޓޯނިއާ އަށް ކުރެއްވި ރަސްމީ ދަތުރުފުޅުގައި ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އަދި އެކަމަށްޓަކައި އެސްޓޯނިއާ އިން ވަނީ ރައީސް މުއިއްޒު އަށް ޝުކުރުވެސް ދަންނަވާފަ އެވެ.
