އީރާނުގެ ބޮންއަޅާ ބޯޓުތަކުގެ ޕައިލެޓުން ގަތަރުން ހިފަހައްޓާފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ތެހެރާނުން ކުރާ ތުހުމަތުތައް ގަތަރުން ދޮގުކޮށްފި

އީރާނުގެ ބޮންއަޅާ ބޯޓުތަކުގެ ޕައިލެޓުން ގަތަރުން ހިފަހައްޓާފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ތެހެރާނުން ކުރާ ތުހުމަތުތައް ގަތަރުން ދޮގުކޮށްފި އެވެ.

މި އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ހިނގި ކުރިމަތިލުންތަކެއްގައި އީރާނުގެ އަސްކަރީ ބޯޓުތަކެއް ވައްޓާލުމާ ގުޅިގެން، އެ ބޯޓުތަކުގެ ޕައިލެޓުން ސިއްރު ތަނެއްގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އީރާނުން ކުރާ ދައުވާތައް ގަތަރުން ވަނީ ދޮގުކޮށްފަ އެވެ.

އީރާނުގެ އޮފިޝަލުން ދައްކަވަމުން ގެންދަވާ "އޮޅުވާލުންތަކުން ފުރިގެންވާ ވާހަކަތަކާ" މެދު ހައިރާންވާ ކަމަށް ގަތަރުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު ހޮނިހިރު ދުވަހު ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި ގަތަރުގެ ސިފައިންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި އީރާނުގެ އެއްވެސް ޕައިލެޓަކު ނެތްކަން އޭނާ އަލުން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވި އެވެ.

"އީރާނުގެ ޕައިލެޓުން ބަންދުކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ފަތުރަމުންދާ ވާހަކަތައް އަޅުގަނޑުމެން ކަނޑައެޅިގެން ދޮގުކުރަން. ސަރަހައްދީ މަސްލަހަތު ފިނިކުރުމަށްޓަކައި ޑިޕްލޮމެޓިކް ގޮތުން މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވެމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، މިފަދަ އޮޅުވާލުންތަކުން ފުރިގެންވާ ބަޔާންތަކެއް ނެރުމުން ހައިރާންވޭ،" އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ގަތަރުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު މާޖިދު އަލް އަންސާރީ ވިދާޅުވި އެވެ.

އަލް އަންސާރީ މި ބަޔާން ނެރުއްވާފައިވަނީ، ޕައިލެޓުން މިނިވަންކުރުމަށް ގޮވާލައި ތެހެރާނުން ފާޅުގައި ޑިމާންޑް ކުރަން ފެށުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އީރާނުގެ ފާރްސް ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ޖެނެރަލް މުހައްމަދު ބާގިރްޒާދޭ، އިންޓަނޭޝަނަލް ކޮމިޓީ އޮފް ދަ ރެޑް ކްރޮސް (އައި.ސީ.އާރް.ސީ) އަށް ފޮނުއްވި ސިޓީއެއްގައި ވިދާޅުވީ، މިދިޔަ މާޗް މަހު އީރާނުގެ އެސް.ޔޫ-24 މަރުކާރުގެ ބޯޓުތައް ވައްޓާލި ހާދިސާގައި ޖަވާދު ސާލިހީ އާއި އަބްދުލްމަޖީދު ދަޝްތިއާން އަދި އުމްރާން ބެހްރަވްޝިއާން ނަމަކަށް ކިޔާ ތިން ޕައިލެޓުން ދިރިތިއްބާ ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.

ބާގިރްޒާދޭ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެ ތިން ޕައިލެޓުންނަށް އެމީހުންގެ އާއިލާތަކާ ނުވަތަ ޑިޕްލޮމެޓިކް މަންދޫބުންނާ ބައްދަލުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ނުދީ ހަ މަސް ދުވަސް ވަންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންސާނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކުން މިކަމުގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް އޭނާ ވަނީ ގޮވާލައްވާފަ އެވެ.

ގަތަރަށް އަމާޒުކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މިޝަނަކަށް ފަހު އެއް ޕައިލެޓަކު މަރުވެ، އަނެއް ބަޔަކު ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް އީރާނުން މީގެ ކުރިން އެއްބަސްވެފައިވީ ނަމަވެސް، އެމީހުން ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ތަފްސީލުތައް މީގެ ކުރިން އާންމުކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.

ދޯހާއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، މިދިޔަ މާޗް މަހު ގަތަރުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދަށް ހުއްދަނެތި އީރާނުގެ ބޯޓުތައް ވަނުމާ ގުޅިގެން، ގަތަރުގެ އެއާ ޑިފެންސް ފޯސްއިން ވަނީ އެ ބޯޓުތަކާ މުއާމަލާތް ކުރަން މަސައްކަތް ކޮށްފަ އެވެ. ދިން އިންޒާރުތަކަށް އެއްވެސް ޖަވާބެއް ނުލިބުމުން، ގަތަރުގެ ސިފައިން ވަނީ އެ ބޯޓުތަކަށް ހަމަލާދީފަ އެވެ. ފަހުން ހިންގި ސާޗް އެންޑް ރެސްކިއު އޮޕަރޭޝަނެއްގައި މަޖީދު ކާޒިމީ ނަމަކަށް ކިޔާ ޕައިލެޓެއްގެ ހަށިގަނޑު ފެނިފައިވާ ކަމަށާއި، އޭނާގެ ހަށިގަނޑު އީރާނާ ހަވާލުކުރުމަށް އެ ގައުމުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ގަތަރުން ބުނެ އެވެ.

"ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންސާނީ ގާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، ފެނުނު ޕައިލެޓުގެ ހަށިގަނޑު ހަވާލުކުރުމުގެ ކަންކަން ވިލަރެސްކުރުމަށް ގަތަރުން ވަނީ އީރާނާ މުއާމަލާތް ކޮށްފައި،" އަލް އަންސާރީ ހޮނިހިރު ދުވަހު ވިދާޅުވި އެވެ. "މީގެ އިތުރުން، އޭޕްރީލް މަހު ހިންގި ހޯދުމާއި ސަލާމަތްކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ތަފްސީލުތައް ހިއްސާކުރުމަށް އީރާނުގެ ޓީމަކަށް ގަތަރަށް ޒިޔާރަތްކުރުމަށް ދައުވަތު އެރުވިން. ނަމަވެސް އީރާނުން އަދި އެ ދައުވަތަށް ޖަވާބެއް ދީފައެއް ނުވޭ."

މި އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުން ހިނގާފައިވަނީ އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑް (ސެންޓްކޮމް) ގެ މުވައްޒަފުން ތިބޭ، އެ ސަރަހައްދުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އެންމެ ބޮޑު އަސްކަރީ މަރުކަޒު ކަމަށްވާ ގަތަރުގެ އަލް އުދައިދު އެއާބޭސްއަށް ދިން ހަމަލާއެއްގެ ތެރޭގަ އެވެ. މާޗް މަހުގެ ކުރީކޮޅު ގަތަރުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީން ވަނީ އީރާނުގެ ސުޚޯއީ އެސް.ޔޫ-24 މަރުކާރުގެ ދެ ބޮންއަޅާ ބޯޓު ވައްޓާލިކަން ހާމަކޮށްފަ އެވެ. މިއީ ގަލްފުގެ ގައުމަކުން އީރާނުގެ އަސްކަރީ ބޯޓެއް ވައްޓާލިކަން ރިޕޯޓްކުރި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ފެބްރުއަރީ 28 ގައި ފެށުނު ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ގަލްފު ސަރަހައްދުގައި ބަދަލުކުރެވެމުންދިޔަ ހަމަލާތަކުގެ ތެރޭގަ އެވެ.

ޕާކިސްތާނު މެދުވެރިއަކަށްވެގެން އޭޕްރީލް މަހު އެއްބަސްވި ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމަކާއެކު ބޮޑެތި ހަމަލާތައް ވަގުތީގޮތުން ހުއްޓުނު ނަމަވެސް، ޖޫން މަހު ސުލްހައިގެ ވާހަކަތައް ވަނީ މެދުކެނޑިފަ އެވެ. މިއާއެކު ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ކައިރީގައި ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ކުރިމަތިލުންތައް ހިނގައި، ސަރަހައްދީ އުޅަނދުފަހަރަށާއި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް އަލުން ހަމަލާދޭން ވަނީ ފަށާފަ އެވެ.

މި މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން ދެބަސްވުންތައް އުފެދިފައިވީ ނަމަވެސް، ގަތަރަކީ އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ވާހަކަދައްކައިގެން މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މުހިންމު މެދުވެރިއެކެވެ.

މި ޑިޕްލޮމެޓިކް ނުތަނަވަސްކަން އުފެދިފައިވަނީ، ސުލްހައިގެ މަސައްކަތްތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މުހިންމު ސުންގަޑިއެއް ކައިރިވެފައިވަނިކޮށެވެ. ޖޫން މަހުގެ މެދުތެރޭގައި ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅި 60 ދުވަހުގެ މަޝްވަރާގެ މުއްދަތު އަންނަ ހޯމަ ދުވަހަށް ހަމަވާއިރު، ސީދާ ގޮތެއްގައި ދެކެވުނު ވާހަކަތައް ވަނީ ވަރަށް މަދުވެފަ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުފަހަރުގެ އަދަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުވެފަ އެވެ.

ހުކުރު ދުވަހު ނިއުޔޯކްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ އީރާނު ދަނީ "ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިވަމުން" ކަމަށާއި، ވަރަށް އަވަހަށް ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަކީ އެމެރިކާގެ ސަރަހައްދެއްގެ ގޮތުގައި އިއުލާން ކުރައްވާނެ ކަމުގެ އިޝާރާތެއް ދެއްވާފަ އެވެ.

ޓްރަމްޕްގެ މި ވާހަކަތަކަށް ތެހެރާނުން ވަނީ ހޮނިހިރު ދުވަހު ވަގުތުން ރައްދު ދީފަ އެވެ.

އީރާނުގެ ޑެޕިއުޓީ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ކާޒިމް ގަރީބްއާބާދީ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ، އިސްތިރާތީޖީ ގޮތުން މުހިންމު އެ ކަނޑުއޮޅިއަކީ "ޓުވީޓަކުން ނުވަތަ މަތިންދާބޯޓު އުފުލާ މަނަވަރަކުން އަތުލައިގަނެވޭނެ ތަނެއް ނޫން" ކަމަށެވެ. އަދި އެމެރިކާއިން "ބަލިވިކަމުގެ ހަގީގަތް" ގަބޫލުކުރަންދެން، އެ ސަރަހައްދު ބަންދުކޮށްފައި ބޭއްވުމަށް އީރާނުން ކުރާ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު އޭނާ ދެއްވި އެވެ.