އިސްރާއީލުގެ ހަމަލާތަކަކީ މަޝްވަރާތަކަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ މެސެޖެއް: ލުބުނާން
16 އޯގަސްޓު 2026 | އާދީއްތަ 05:45ލުބުނާނުގެ ދެކުނަށް އިސްރާއީލުން ދިން ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއްގައި އާންމުންގެ ހަތް މީހަކު މަރުވުމާ ގުޅިގެން، މިއީ މަޝްވަރާގެ މަރުހަލާއަށް ހުރަސްއެޅުމަށް ދިން މެސެޖެއް ކަމަށް ބުނެ އެ ގައުމުން އެކަން ކުށްވެރިކޮށްފިއެވެ. މި ހަމަލާތަކަކީ ހިޒްބުاللهއިން އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން ދިން ރައްދެއް ކަމަށް އިސްރާއީލުން ބުނި ނަމަވެސް، މަރުވި މީހުންގެ ތެރޭގައި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ހިމެނޭތީ ލުބުނާނުން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ.
2026 އޮގަސްޓް 15 ގައި، ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގައިވާ ދައިރު އަލް-ޒަހްރާނީ އަވަށަށް އިސްރާއީލުން ދިން ވައިގެ ހަމަލާއެއްގައި ސުންނާފަތިވި ސަރަހައްދުގައި، ބަރު މެޝިނަރީތަކާއި ފުރަތަމަ އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކުގެ އިތުރުން އެ ސަރަހައްދުގެ ރައްޔިތުން ހަރަކާތްތެރިވަމުންދަނީ. | އޭއެފްޕީ
އަންނަ މަހުގެ ކުރީކޮޅު ރޯމްގައި އެމެރިކާގެ މެދުވެރިކަމާއެކު ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ މަޝްވަރާތަކުގެ ކުރިން، ހޮނިހިރު ދުވަހު އިސްރާއީލުން އެ ގައުމުގެ ދެކުނަށް ދިން ހަމަލާތަކަކީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ކުރިއަށްދާ މަޝްވަރާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ދިން "ސާފު މެސެޖެއް" ކަމަށް ލުބުނާނުގެ ރައީސް ޖޯސެފް އައޫން ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.
ރައީސް އައޫންގެ އޮފީހުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި، ލުބުނާނުގެ ދެކުނަށް އިސްރާއީލުން "މެދުނުކެނޑި ދެމުންދާ ހަމަލާތަކާއި"، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ވެފައިވާ ފްރޭމްވޯކް އެއްބަސްވުމާއި، އާންމުން ހިމާޔަތްކުރުމާ ބެހޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާ ތަކުރާރުކޮށް ޚިލާފުވަމުންދާ ދިއުން ވަނީ ކުށްވެރިކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި އަންސާރު އަވަށުގައި އާއިލާއެއްގެ ހުރިހާ މެންބަރުން މަރުވާން މެދުވެރިވި މި އަމަލުތަކަކީ މަޝްވަރާގެ މަރުހަލާއަށް ހުރަސްއެޅުމަށް ދިން ސާފު މެސެޖެއް ކަމަށްވެސް އެ ބަޔާނުގައިވެ އެވެ.
ލުބުނާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާއިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އިސްރާއީލުން އެ ގައުމުގެ ދެކުނަށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި ހަތް މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. މިއީ މިދިޔަ ޖޫން މަހު އިސްރާއީލާއި ހިޒްބުاللهއާ ދެމެދު ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް އެއްބަސްވުމަކަށް އައި ފަހުން، އެންމެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު މަރުވި ހާދިސާ އެވެ.
ލުބުނާނުގެ ނޭޝަނަލް ނިއުސް އެޖެންސީ (އެން.އެން.އޭ) އިން ބުނި ގޮތުގައި، ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ފަތިހު އިސްރާއީލުން ވަނީ "ދެކުނަށް ދޭ ހަމަލާތައް ވަރުގަދަކޮށްފަ އެވެ". އަދި އަންސާރު އަވަށުގެ ބޭރުގައި ހުރި ގެއަކަށް "ދުޝްމަނުންގެ ހަނގުރާމަމަތީ ބޯޓުތަކުން ދިން ހަމަލާއެއްގައި" ހަތް މީހުން މަރުވެ، އިތުރު ތިން މީހަކު ޒަޚަމްވެފައިވާ ކަމަށް އެ އެޖެންސީން ރިޕޯޓްކުރި އެވެ.
އެން.އެން.އޭ އިން ބުނި ގޮތުގައި އެ ހަމަލާގައި އެ ގެ އެއްކޮށް ސުންނާފަތިވެފައިވާއިރު، އިމަޖެންސީ ރެސްކިއު ޓީމުތަކުން ދަނީ އިމާރާތުގެ ކުނިތަކުގެ ދަށުން މީހުން ނެރުމާއި، އަނިޔާވި މީހުން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިއުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.
އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ފަހުގެ ވަގުތެއްގައި ބުނީ، ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގައި ހުރި ހިޒްބުاللهގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާތަކަށް ހަމަލާދިނީ "ސެކިއުރިޓީ ޒޯންގައި ތިބި ސިފައިންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގި އަމަލުތަކަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން" ކަމަށެވެ.
އިސްރާއީލު އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނި ގޮތުގައި މި ހަމަލާތަކަކީ ހިޒްބުاللهއިން ހަމަލާ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން ދިން ރައްދެކެވެ. އިސްރާއީލު އަސްކަރިއްޔާގެ އަރަބި ބަހުން ވާހަކަދައްކަވާ ތަރުޖަމާނު ލެފްޓިނެންޓް ކާނަލް އެލާ ވަވޭޔާ އެކްސްގައި ވިދާޅުވީ، މި ހަމަލާތައް ދިނީ އެއްބަސްވެފައިވާ ސެކިއުރިޓީ ޒޯންގެ ތެރޭގައި ތިބި އިސްރާއީލު ސިފައިންނަށް ހިޒްބުاللهއިން ހަމަލާދީ، އެއްބަސްވުމާ ބޮޑުތަނުން ޚިލާފުވުމާ ގުޅިގެން ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް، ލުބުނާނުގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަވާފް ސަލާމް ވިދާޅުވީ، އިސްރާއީލުން ހިޒްބުاللهގެ "އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ" އަށް ހަމަލާދިން ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް، އެ ހަމަލާގައި މަރުވި ހަތް މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދެ އަންހެނުންނާއި ތިން ކުޑަކުދިންނަކީ އަސްކަރީ އަމާޒުތަކެއް ނޫން ކަމަށެވެ.
"އަންސާރު އަވަށަށް ދިން ހަމަލާގައި ޝަހީދުވި ހަތް މީހުންނަކީ 'އަސްކަރީ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ' އެއް ނޫން، އަދި މަރުވި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނަކީ އަސްކަރީ އަމާޒުތަކެއް ނޫން،" ބޮޑުވަޒީރު ސަލާމް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އިސްރާއީލުން މި ހަމަލާތައް ވަގުތުން ހުއްޓާލަންޖެހޭ ކަމަށާއި، މިއީ ދެކުނުގެ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް އޮތް ނުރައްކަލެއް ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
މިދިޔަ މާރިޗު މަހު ހިޒްބުاللهއިން އިސްރާއީލަށް ރޮކެޓް ހަމަލާތައް ދޭން ފެށީ، އީރާނަށް ތާއީދުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. މިއާއެކު ލުބުނާނު ވެސް މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއަށް ވަނީ ދަމައިގަނެވިފަ އެވެ.
އިސްރާއީލުން މީގެ ރައްދުގައި ދިން ވަރުގަދަ ވައިގެ ހަމަލާތަކާއި އެއްގަމު މަގުން ދިން ހަމަލާތަކުގައި، ލުބުނާނުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި 4،300 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ.
މިދިޔަ ޖޫން މަހު މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމައާ ގުޅޭގޮތުން އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމާއި، އެ މަހުގެ ފަހުކޮޅު އެމެރިކާގެ މެދުވެރިކަމާއެކު ލުބުނާނާއި އިސްރާއީލާ ދެމެދު ވެވުނު ފްރޭމްވޯކް އެއްބަސްވުމަށްފަހު، ހަމަނުޖެހުންތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުވެފަ އެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އިސްރާއީލުން ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ދޭ ހަމަލާތަކުގައި މީހުން މަރުވަމުންދާ ކަމަށާއި، ދެކުނުގެ އަވަށްތަކުގައި އާންމުންގެ އިމާރާތްތައް ބޮޑުތަނުން ސުންނާފަތި ކުރަމުންދާ ކަމަށް ލުބުނާނުން އަދިވެސް ދަނީ ރިޕޯޓްކުރަމުންނެވެ.
އެން.އެން.އޭ އިން ބުނި ގޮތުގައި، "އަންސާރު އާއި ޒަރާރިއްޔާ އާ ދެމެދު އޮންނަ ވާދީއަށް ވެސް ވަނީ ހަމަލާއެއް ދީފަ އެވެ. މިއީ މީގެ ދެ މަސް ކުރިން ހަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލި ފަހުން، މިހާ އެތެރެއަށް އިސްރާއީލުން ހަމަލާދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ."
މީގެ އިތުރުން، ނަބަތިއްޔާއާ އެ ސަރަހައްދުން ފެންނަން އޮންނަ މުހިންމު އުސްބިމެއް ކަމަށްވާ އަލީ އަލް-ތާހިރު ރިޖަށް އަމާޒުކޮށް އިސްރާއީލުގެ ހަނގުރާމަމަތީ ބޯޓުތަކުން ސިލްސިލާ ވައިގެ ހަމަލާތަކެއް ދީފައިވާ ކަމަށާއި، އެ ސަރަހައްދަށް ބަޑީގެ ހަމަލާތައް ވެސް ދީފައިވާ ކަމަށް އެ އެޖެންސީން ބުންޏެވެ.
ޚަބަރު ފަތުރާ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ބޯޑަރު ކައިރީގައި އޮންނަ ބިންތު ޖުބައިލް އަވަށުގައި ހުރި ގެތައް ވެސް އިސްރާއީލު ސިފައިން ވަނީ ގޮއްވާލާފަ އެވެ.
އިސްރާއީލާއި ލުބުނާނުގެ ފްރޭމްވޯކް އެއްބަސްވުމުގައި ހިޒްބުاللهގެ ހަތިޔާރު އަތުލުމާއި، ލުބުނާނުގެ ދެކުނުން އިސްރާއީލު ސިފައިން މަޑުމަޑުން ފޭބުމާއި، އަދި ވަކި ސަރަހައްދުތަކަކުން ފެށިގެން ލުބުނާނުގެ އަސްކަރިއްޔާ އެ ސަރަހައްދުގައި ގާއިމުވުން ހިމެނެ އެވެ.
ހުކުރު ދުވަހު ހިޒްބުاللهގެ ވެރިޔާ ނައީމް ގާސިމް ވަނީ، އެއްބަސްވުން ތަންފީޒުކުރުމުގެ ނަމުގައި ލުބުނާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއަށް ނުބައި ނުފޫޒު ފޯރުވަމުންދާ ކަމަށް ބުނެ އެ ގައުމުގެ ސަރުކާރަށް ތުހުމަތުކޮށްފަ އެވެ.
"ލުބުނާނުގެ އަސްކަރިއްޔާ ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ ސިފައިންނަށް އިސްރާއީލުގެ ހަމަލާތަކާއި ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވެ، އިހާނެތިކޮށް ކަންތައް ކުރަމުންދާއިރު ތިޔަބައިމީހުން އެކަން ގަބޫލުކުރަނީ ކިހިނެއް؟" ގާސިމް ސުވާލުކުރެއްވި އެވެ.
މި ހަފުތާގައި ހިއުމަން ރައިޓްސް ވޮޗުން ވަނީ، ލުބުނާނުގައި ތިބި އދ. ގެ ސުލްހަ ބަލަހައްޓާ ފައުޖުގެ ދައުރު މިއަހަރުގެ ނިޔަލަށް ހަމަވުމުން ވެސް، އެ ފައުޖު އެ ގައުމުގައި ބޭތިއްބުމަށް އދ. އަށް ގޮވާލާފަ އެވެ. އެ ޖަމާއަތުން ބުނީ، ސުލްހަ ބަލަހައްޓާ ސިފައިންނަކީ އާންމުންނަށް ދޭ ހަމަލާތަކާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުން ހުއްޓުވުމަށް އޮތް މުހިންމު ބާރެއް ކަމަށެވެ.
މަސްދަރު: އޭއެފްޕީ
