އިސްރާއީލުގެ ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ މިނިސްޓަރު އިސްވެ ހުރެ އެތައް ހާސް ޔަހޫދީންނާއެކު އަލްއަޤްޞާ މިސްކިތަށް ވަދެގަނެ، އެތަނުގެ ހުރުމަތް ކަނޑައިފި

ޔަހޫދީންގެ ދީނީ ބަންދެއް ފާހަގަކުރުމަށްޓަކައި، އިސްރާއީލުގެ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ ޖަމާއަތްތަކަށް ނިސްބަތްވާ 2،300 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން، އިސްރާއީލުން ހިފާފައިވާ އިރުމަތީ ގުދުސްގައި ހުންނަ އަލްއަޤްޞާ މިސްކިތަށް ވަދެގަނެފައިވާ ކަމަށް ފަލަސްތީނުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ. މިއީ މިއަހަރުގެ ތެރޭގައި މިހާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު އެ މިސްކިތައް ވަދެގަތް ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

ޔަހޫދީންގެ ފައްޅިއެއް ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ސުންނާފަތިވުމުގެ ހިތާމަ ފާހަގަކުރުމަށް ފާހަގަކުރާ "ޓީޝާ ބީއޭވް" ދުވަހާ ގުޅިގެން، ބުރާސްފަތި ދުވަހު އިސްރާއީލުގެ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ މިނިސްޓަރު އިތަމާރު ބެން-ގްވީރު ވެސް ވަނީ ފުލުހުންގެ ވަރުގަދަ ސަލާމަތީ ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެ ސަރަހައްދަށް ވަދެފަ އެވެ. މުސްލިމުން އަލްއަޤްޞާގެ ނަމުން ނިސްބަތްކުރާ އަދި ޔަހޫދީން "ޓެމްޕަލް މައުންޓް" ގެ ނަމުން ނިސްބަތްކުރާ މި ބިމަކީ ކުރީގައި ޔަހޫދީންގެ ފައްޅިއެއް ހުރި ތަނެއް ކަމަށް އެމީހުން ދައުވާ ކުރެ އެވެ.

ގުދުސް ގަވަރުނަރޭޓްގެ ފަލަސްތީނު އިދާރާއިން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، އިރުއޮއްސުމާ ހަމައަށް އެ ސަރަހައްދަށް ވަންނަ އިސްރާއީލު މީހުންގެ އަދަދު 5،000 އަށް އެރުން އެކަށީގެންވެ އެވެ. މިއީ މިދިޔަ އަހަރުތަކުގެ މި ބަންދާ އަޅާބަލާއިރު ރެކޯޑް އަދަދެކެވެ.

ގަވަރުނަރޭޓުން ފުރަތަމަ ހާމަކުރި ތަފާސްހިސާބުތަކަކީ އެންމެ ތިން ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އެ ސަރަހައްދަށް ވަދެގަތް މީހުންގެ އަދަދު ކަމަށް އެ އިދާރާއިން ބުނެފައިވެ އެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އިސްރާއީލުގެ ސިފައިން ވަނީ އަލްއަޤްޞާ މިސްކިތުގެ ދޮރުތަކުގެ ކައިރީގައި ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ފަލަސްތީނު މީހުންނާއި ދަރިވަރުން މިސްކިތަށް ވަނުން ހުރަސްއަޅައި، ބައެއް މީހުންނަށް އަނިޔާކޮށްފަ އެވެ.

ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ރާމަﷲ ގައި ހުރެ އަލްޖަޒީރާގެ ރިޕޯޓަރު ބުނި ގޮތުގައި، އިސްރާއީލުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ގުދުސްގެ "އޯލްޑް ސިޓީ" ގައި ވަރުގަދަ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފަ އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން ފިޔަވައި އެހެން މީހުން އަލްއަޤްޞާ ހަރަމްފުޅަށް ވަނުން މަނާކުރުމާއި، ޤަލަންދިޔާ ފަދަ ޗެކްޕޮއިންޓްތަކާއި އިރުމަތީ ގުދުސްގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ފާސްކުރުންތައް ވަރުގަދަކުރުން ހިމެނެ އެވެ.

އިސްރާއީލުގެ ވަޒަންވެރިން ވަނީ ހަރިންމަ ތެރޭގައި ބިންމަތީގައި އޮށޯވެ އޮތުމާއި، ލަވަކިޔުމާއި، ދުއާކުރުން ފަދަ ޔަހޫދީ ދީނީ އާދަކާދަތައް ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ގުދުސް ގަވަރުނަރޭޓުން ބުނެފައިވެ އެވެ.

އިސްރާއީލުގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ބުރާސްފަތި ދުވަހު 1،000 އަށްވުރެ ގިނަ އިސްރާއީލު މީހުންނަށް އެ ސަރަހައްދުގައި އަޅުކަން ކުރުމުގެ ހުއްދަ ފުލުހުން ވަނީ ދީފަ އެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ތިންވަނައަށް އެންމެ މުގައްދަސް ބިމަށް މުސްލިމުން ނޫން މީހުން ޒިޔާރަތްކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތް ނަމަވެސް، 1967 ވަނަ އަހަރުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެތަނުގައި އެހެން ދީންތަކުގެ މީހުން އަޅުކަން ކުރުމަކީ މަނާ ކަމެކެވެ.

އިސްރާއީލުގެ ހާއާރެޓްޒް ނޫހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ބެން-ގްވީރު ވަނީ މި ދުވަހު އެ ސަރަހައްދަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ޔަހޫދީންނަކީ "އެތަނުގެ ވެރިން" ފަދަ ބައެއް ކަމަށް ސިފަކޮށް، އެތަނުގައި ހޯދިފައިވާ "ބޮޑު ކުރިއެރުމަށް" ތައުރީފުކޮށްފަ އެވެ.

'ބަލައިނުގަނެވޭނެ އުދުވާނެއް'

ގުދުސް ގަވަރުނަރޭޓުން ބެން-ގްވީރުގެ މި އަމަލު ސިފަކޮށްފައިވަނީ ނުރައްކާތެރި ހަމަނުޖެހުމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އަދި މިއީ ކުރިން ހަމައެކަނި އަމިއްލަ ޖަމާއަތްތަކުން ކުރަމުން އައި ކަންކަމަށް އިސްރާއީލު ސަރުކާރުގެ ރަސްމީ ތާއީދު އޮތްކަން ހާމަވާ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެ އެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ހަމާސް ޖަމާއަތުން އިންޒާރު ދީފައިވަނީ، މިފަދަ ފާޅުކަން ބޮޑު އުދުވާނީ އަމަލުތަކުގެ ނަތީޖާ އިސްރާއީލަށާއި އެ ގައުމުގެ ވަޒަންވެރިންނަށް ހިތިވާނެ ކަމަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އުރުދުންގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ވެސް ވަނީ ބެން-ގްވީރުގެ ޒިޔާރަތް ކުށްވެރިކޮށްފަ އެވެ. އެ މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި މިއީ މިސްކިތުގެ މުގައްދަސްކަން ކުޑަކުރުމާއި، މަސްލަހަތު ނަގާލުމާއި، އަދި ބަލައިނުގަނެވޭނެ ފަދަ ޖާހިލު އަމަލެކެވެ.

އުރުދުންގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު، ސަފީރު ފުއާދު މަޖާލީ އިންޒާރު ދެއްވި ގޮތުގައި، މިފަދަ އަމަލުތަކަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ ތާރީޚީ އަދި ގާނޫނީ ހައިސިއްޔަތާ ޚިލާފު ކަންކަމެވެ.

އުރުދުންގެ ވެރިރަށް އައްމާނުން ވަނީ، ގުދުސްގައި ހުރި އިސްލާމީ އަދި ކްރިސްޓިއަން ދީނުގެ މުގައްދަސް ބިނާތަކަށް އިސްރާއީލުން ދެމުންދާ ހަމަލާތައް ހުއްޓުވުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން އިސްރާއީލަށް ބާރު އެޅުމަށް ގޮވާލާފަ އެވެ.

އަލްޖަޒީރާއިން ބުނި ގޮތުގައި، އިސްރާއީލުގެ ވެރިކަން ކުރާ ލިކޫޑް ޕާޓީގެ އިސް ބޭފުޅުން މިކަމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން އައި ބޮޑު ބަދަލެކެވެ. ފަލަސްތީނާއި މުސްލިމް އޮފިޝަލުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، އެ ސަރަހައްދުގައި ޔަހޫދީ ފައްޅިއެއް އަލުން ބިނާކުރުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުންތަކަށް މިހާރު އިސްރާއީލު ސަރުކާރާއި ޕާލަމެންޓުގެ އިސްވެރިންގެ ތާއީދު ވަނީ ލިބިފަ އެވެ.

އަލްޖަޒީރާ އިށް ބުނި ގޮތުގައި، މި ވަދެގަތުންތައް ހުކުރު ދުވަހާ ހަމައަށް ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭއިރު، މީގެ ސަބަބުން އިތުރު ހަމަނުޖެހުންތަކެއް އުފެދިދާނެ އެވެ. ސަބަބަކީ ހުކުރު ނަމާދަށް އެތައް ހާސް މުސްލިމުންނެއް އެ ސަރަހައްދަށް އެއްވާނެތީ އެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންޑޯމަންޓްސް އެންޑް ރިލިޖަސް އެފެއާޒް އިން ކުރިން ވަނީ، މި ވަދެގަތުންތަކަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ ތާރީޚީ އަދި ގާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ބަދަލުކުރުމަށް ހިންގާ "ނުރައްކާތެރި އަމަލެއް" ކަމަށް ބުނެ އެކަން ކުށްވެރިކޮށްފަ އެވެ. އަދި މިކަން ހުއްޓުވުމަށް އިސްރާއީލަށް ބާރު އެޅުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައަށް ވަނީ ގޮވާލާފަ އެވެ.

އިސްރާއީލުން އިރުމަތީ ގުދުސް ހިފާފައިވަނީ 1967 ވަނަ އަހަރު ކުރި އަރަބި-އިސްރާއީލު ހަނގުރާމައިގަ އެވެ. އަދި 1980 ވަނަ އަހަރު އެ ސަރަހައްދަކީ އިސްރާއީލުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅި ނަމަވެސް، ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން އެކަން ބަލައެއް ނުގަނެ އެވެ.