ކިއުބާ އާ ދެކޮޅަށް އަސްކަރީ ފިޔަވަޅު އަޅާފާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ރައީސް ޓްރަމްޕާއި ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ދެއްވައިފި

އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕާއި ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ، ކިއުބާއާ ދެކޮޅަށް އަސްކަރީ ފިޔަވަޅު އަޅާފާނެކަމުގެ އާ އިންޒާރުތަކެއް ދެއްވައިފިއެވެ.

ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަދައްކަވަމުން ރޫބިއޯ ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާގެ ހަތުރުން ކަމަށްވާ ރަޝިއާ އާއި ޗައިނާއާ އެކު ކިއުބާއިން ބާއްވާ ގާތް ގުޅުމުގެ ސަބަބުން، އެ ގައުމަކީ އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އެމެރިކާގެ ގައުމީ ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކަލެއް ކަމަށެވެ. އަދި ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، ކިއުބާއާ މެދު އެންމެ ފަހުން ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ރައީސަކަށް ވެވަޑައިގަންނަވާނީ އެމަނިކުފާނު ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ.

ކިއުބާގެ ވެރިކަން ބަދަލު ކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން، ކިއުބާ ދަރިކޮޅުގެ ބޭފުޅެއް ކަމަށްވާ ރޫބިއޯ އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން ޓްރަމްޕް ސަރުކާރުން ދަނީ ކިއުބާގެ ކޮމިއުނިސްޓް ސަރުކާރަށް ޕްރެޝަރު ބޮޑުކުރަމުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކިއުބާގެ އިގްތިސާދު އިނދަޖެހުމުގެ މަގުމަތީގައި އޮތް ދަނޑިވަޅެއްގައި، އެ ގައުމަށް ތެޔޮ އެތެރެކުރުން ހުއްޓުވުމަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް ހިމެނެއެވެ.

މި މަސައްކަތްތައް ފަހަކަށް އައިސް ވަނީ އިތުރަށް ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން އެމެރިކާއިން ވަނީ ކިއުބާގެ ކުރީގެ ރައީސް ރައުލް ކާސްޓްރޯގެ މައްޗަށް ދައުވާ އުފުލައި، ކެރީބިއަން ސަރަހައްދަށް އަސްކަރީ ބާރުތައް ޖަމާކުރަން ފަށާފައެވެ.

ރޫބިއޯ ވިދާޅުވީ، މިއީ ސީދާ "ގައުމީ ސަލާމަތާ" ގުޅުންހުރި މައްސަލައެއް ކަމަށެވެ. އަދި މަޝްވަރާކޮށްގެން އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަކީ އެމެރިކާއިން "އެންމެ ބޭނުންވާ ގޮތް" ކަމުގައި ވިޔަސް، ކިއުބާއާ އެކު ޚާރިޖީ ގުޅުންތަކުގެ ތެރެއިން ހައްލެއް ފެނުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"އެމީހުންގެ އިގްތިސާދީ ނިޒާމެއް މަސައްކަތެއް ނުކުރޭ. އެ ނިޒާމު އޮތީ ބަނގުރޫޓުވެފައި. މިހާރު އޮތް ސިޔާސީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެކަން އިސްލާހެއް ނުކުރެވޭނެ،" ރޫބިއޯ ވިދާޅުވިއެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ކިއުބާ އަށް އާދަވެފައިވަނީ "ވަގުތު ހޯދައިގެން އެމެރިކާގެ ސިޔާސަތުތައް ބަދަލުވަންދެން މަޑުކުރަން" ކަމަށް ރޫބިއޯ ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު އެ ފުރުސަތު ނުލިބޭނެ ކަމަށާއި، އެމެރިކާ އޮތީ ވަރަށް ސީރިއަސްކޮށް އަދި އެކަމަށް ފުރިހަމައަށް އަމާޒުހިފައިގެން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ވަކިން ދެއްވި ބަޔާނެއްގައި ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، އެތައް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން އެމެރިކާގެ ރައީސުން ކިއުބާގެ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް ވިސްނަވާފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެކަން އަމަލީގޮތުން ކުރާނެ މީހަކީ އެމަނިކުފާނު ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށާއި، އެކަން ކުރަން ޖެހިއްޖެ ނަމަ ކުރާނީ "އުފަލާއެކު" ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވިއެވެ.

މި ވާހަކަތަކަށް ރައްދު ދެއްވަމުން ކިއުބާގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ބްރޫނޯ ރޮޑްރިގޭޒް ވަނީ، ކިއުބާއަކީ ނުރައްކަލެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކައި ރޫބިއޯ އިތުރުފުޅު ހައްދަވާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ އޭނާއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވެފައެވެ.

"އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް އަނެއްކާވެސް އެ ހައްދަވަނީ އިތުރުފުޅު. އެއީ ކިއުބާ އާއި އެމެރިކާގެ ރައްޔިތުންގެ ލޭ އޮހޮރުވައިލާނެ ފަދަ އަސްކަރީ ހަމަލާއަކަށް މަގުފަހިކުރުމަށް ކުރާ ކަމެއް،" ރޮޑްރިގޭޒް ވިދާޅުވިއެވެ.

މުސްތަގުބަލާ މެދު އޮތް ނުތަނަވަސްކަން

ވެރިކަމަށް އެނބުރި ވަޑައިގަތުމަށްފަހު، ޓްރަމްޕް ވަނީ ކިއުބާއާ ދެކޮޅަށް ގިނަ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅުއްވައި، ތެޔޮ އެތެރެކުރުން ބްލޮކްކޮށް، އެ ސަރަހައްދުގައި އަސްކަރީ ބާރުތައް ވަރުގަދަކުރައްވާފައެވެ.

ބުރާސްފަތި ދުވަހު އަނެއްކާވެސް އިންޒާރުތައް މި އައީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ނުތަނަވަސްކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، 1996 ވަނަ އަހަރު މަތިންދާބޯޓެއް ވައްޓާލި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން، ކިއުބާގެ ކުރީގެ ރައީސް ރައުލް ކާސްޓްރޯގެ މައްޗަށް އެމެރިކާއިން ވަނީ ބުދަ ދުވަހު ދައުވާ އުފުލާފައެވެ.

އަދި ބުރާސްފަތި ދުވަހު ވަނީ އެޑީސް ލާސްޓްރެސް މޮރޭރާ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ. އޭނާއަކީ ކިއުބާގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުން ހިންގާ އަދި އެ ގައުމުގެ އިގްތިސާދުގެ ބޮޑު ބައެއް ހިފަހައްޓާފައިވާ 'ގައޭސާ' (GAESA) ކޮންގްލޯމަރޭޓްގެ އިސްވެރިއެއްގެ އާއިލީ ބޭފުޅެކެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ ހަފުތާގެ ތެރޭގައި ކިއުބާ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް އިތުރު ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވެސް ވަނީ އަޅާފައެވެ. އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނި ގޮތުގައި، ލެޓިން އެމެރިކާގެ ގައުމުތަކާ ގުޅިގެން ކުރިއަށްގެންދާ އަސްކަރީ ތަމްރީނުތަކުގައި ބައިވެރިވުމަށް، މަތިންދާބޯޓު އުފުލާ މަނަވަރަކާއެކު އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ބައެއް އުޅަނދުތައް ބުދަ ދުވަހު ވަނީ ކެރީބިއަން ސަރަހައްދަށް ގޮސްފައެވެ.

ރޫބިއޯ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، އިސްލާހީ ބަދަލުތައް ގެނައުމުގެ ބަދަލުގައި 100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ އެހީ ގަބޫލުކުރުމަށް ކިއުބާއިން ކުރިން ވަނީ ވަގުތީ ގޮތުން އެއްބަސްވެފައެވެ. ނަމަވެސް ކިއުބާގެ ޝަރުތުތައް އެމެރިކާއިން ގަބޫލުކުރާނެކަން އަދި ސާފެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ އަސްކަރިއްޔާގެ މަދަދުލިބޭ 'ގައޭސާ' ކުންފުނި ބައިވެރިނުކޮށް ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ވޮޝިންގްޓަނުން ބާރުއަޅާތީއެވެ.

މުހައްލިލުން އިންޒާރު ދޭ ގޮތުގައި، ޓްރަމްޕާއި ރޫބިއޯ ކިއުބާއާ މެދު އަމަލުކުރަން އުޅެނީ ވެނެޒުއޭލާގެ ސަރުކާރު ބަދަލުކުރުމަށް ގެންގުޅުނު ފަދަ އުސޫލަކުންނެވެ. ޖެނުއަރީ މަހު ހިންގި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި ވެނެޒުއޭލާގެ ރައީސް ނިކޮލަސް މަދޫރޯ އާއި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ވަނީ ވަގަށް ނަގާފައެވެ. އެމީހުން އެމެރިކާއަށް ގެންގޮސް، މަދޫރޯގެ މައްޗަށް ވަނީ "ނާކޯ-ޓެރަރިޒަމް" ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅުންހުރި ޓެރަރިޒަމްގެ ދައުވާ އުފުލާފައެވެ.

ރޫބިއޯ ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވަނީ، ޗައިނާ އާއި ރަޝިއާއާ އެކު ކިއުބާއިން ބާއްވާ ސަލާމަތީ އަދި ޖާސޫސީ ގުޅުންތަކުގެ ސަބަބުން، އެމެރިކާގެ ގައުމީ ސަލާމަތަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް އެބައޮތް ކަމަށެވެ.

މި ދެ ގައުމުން ވެސް ވަނީ އެމެރިކާއިން ކިއުބާއަށް ކުރާ ފިއްތުންތަކަށް ފާޑުކިޔާފައެވެ.

ހުކުރު ދުވަހު ޗައިނާއިން ބުނީ އެ ގައުމުން ކިއުބާއަށް "ސާބިތުކަމާއެކު ތާއީދުކުރާ" ކަމަށެވެ. އަދި ނުތަނަވަސްކަން ކުޑަކުރުމަށާއި، ބާރުގެ ބޭނުންކުރާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުން ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާއަށް ޗައިނާއިން ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ.

ކްރެމްލިންގެ ތަރުޖަމާނު ޑިމިޓްރީ ޕެސްކޯވް ވިދާޅުވީ، ގައުމުތަކުގެ ކުރީގެ ނުވަތަ މިހާރުގެ ވެރިންނާ މެދު އަނިޔާވެރިކަމާ ގާތްކުރާ ފަދަ މިފަދަ އުސޫލުތައް އެއްވެސް ހާލެއްގައި ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށެވެ.