ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި 48 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި އެއްކޮށް ހުޅުވާނުލައިފިނަމަ، އީރާނުގެ އިންޖީނުގެތައް "ފުނޑުފުނޑުކޮށްލާނެ" ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ވިދާޅުވެއްޖެ
އީރާނާއި އިޒްރޭލާ ދެމެދު ދެމުންދާ ނިއުކްލިއާ އަދި މިސައިލް ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހު ނުރައްކާތެރި ދަރަޖައަކަށް ގޮސްފައިވާއިރު، މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލެމުންދާތީ، ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ފިއްތުންތައް ވަނީ އިތުރުވެފައި. އެމެރިކާއިން އެ ސަރަހައްދަށް އިތުރު ސިފައިންނާއި މަނަވަރުތައް ފޮނުވަމުންދާއިރު، މި ހަމަލާތަކުގައި މިހާތަނަށް ދެ ފަރާތުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ވަނީ މަރުވެފައި.
2026 މާރިޗު މަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ، ތެހެރާންގެ ހުޅަނގު އުތުރުގައި ހުންނަ ޝަހްރާން ތެޔޮ ސާފުކުރާ ކާރުޚާނާއަށް ދިން ވައިގެ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން އެ ސަރަހައްދުގައި ރޯވެފައިވާ އަލިފާނުގެ ދުންގަނޑު ފެތުރެމުންދަނިކޮށް، ކަރަންޓު ލައިނަކަށް ލިބުނު ގެއްލުންތައް މަރާމާތު ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި ޓެކްނީޝިއަނަކު ހަރަކާތްތެރިވަނީ. | ގެޓީ އިމޭޖަސް
ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި 48 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި އެއްކޮށް ހުޅުވާނުލައިފިނަމަ، އީރާނުގެ އިންޖީނުގެތައް "ފުނޑުފުނޑުކޮށްލާނެ" ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.
ހޯމަ ދުވަހު ފްލޮރިޑާގައި ހުންނަވައިގެން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ޓްރަމްޕް ވަނީ އީރާނަށް މި އިންޒާރު ދެއްވާފައެވެ.
އިގްތިސާދީ ގޮތުން މުހިންމު އެ ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުމަށް އީރާނަށް ސީދާ 48 ގަޑިއިރުގެ މުހުލަތެއް ދެއްވާފައިވާ ކަމަށާއި، އެހެން ނޫންނަމަ އާ ހަމަލާތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ "ހުރިހާ އިންޖީނުގެތައް ހަލާކުކޮށްލާނެ" ކަމަށާއި، "އެންމެ ފުރަތަމަ ހަމަލާދޭނީ އެންމެ ބޮޑު އިންޖީނުގެއަށް" ކަމަށް ވެސް ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވިއެވެ.
ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލެމުންދާތީ، ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޓްރަމްޕަށް އަންނަނީ ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިވަމުންނެވެ.
ޓްރަމްޕްގެ މި އިންޒާރު އައިސްފައިވަނީ، ހަނގުރާމައިގެ ހަތަރުވަނަ ހަފުތާ ފެށި، މަސްރަހު ނުރައްކާތެރި މިސްރާބަކަށް އެނބުރިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ. އެގޮތުން އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މުއްސަނދިކުރާ މައި މަރުކަޒަށް ހަމަލާދިންތާ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި، ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރޭ އީރާނުން ވަނީ އިޒްރޭލުގެ މައި ނިއުކްލިއާ ރިސާޗް ސެންޓަރު ކައިރީގައި އޮންނަ ދެ ސަރަހައްދަކަށް ހަމަލާދީފައެވެ. މި ހަމަލާތަކުގައި އިމާރާތްތައް ބިމާހަމަވެ، ގިނަ ބަޔަކަށް ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ.
މިއީ އިޒްރޭލުގެ ނިއުކްލިއާ ރިސާޗް ސެންޓަރަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާއެއް ދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނި ގޮތުގައި، ނެގެވް ސަހަރާގެ ޑިމޯނާ އަދި އަރާދު ސިޓީއަށް އަމާޒުވި މި މިސައިލްތައް ހުއްޓުވުމަށް އެ ގައުމުގެ ދިފާއީ ނިޒާމު ވަނީ ނުކުޅެދިފައެވެ.
"މިއީ ވަރަށް އުނދަގޫ ރެއެއް،" ކަމަށް އިޒްރޭލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ހާދިސާ ހިނގި ސަރަހައްދަށް އިތުރު އެމަޖެންސީ ވަސީލަތްތައް ފޮނުވަމުންދާ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރީ ވެރިޔާ ޖެނެރަލް އީޔާލް ޒާމިރު ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ކުރީކޮޅު ވިދާޅުވީ، "މި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކާ ގާތްވެސް ނުވާ" ކަމަށެވެ.
އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުން މި ހަނގުރާމައާ ގުޅޭގޮތުން ތަފާތު ސަބަބުތައް ދައްކަމުންދާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމަށް ރައްޔިތުން ނެރުމާއި، އެ ގައުމުގެ ނިއުކްލިއާ އަދި މިސައިލް ޕްރޮގްރާމްތައް ނައްތާލުން ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، އީރާނުގައި އިންޓަނެޓް ކަނޑާލާފައި އޮތުމުން އެ ގައުމުގެ އެތެރޭގެ ހާލަތު ސާފުނުވި ނަމަވެސް، ވެރިކަން ވައްޓާލުމަށް ރައްޔިތުން ނުކުމެފައިވާ ކަމުގެ އެއްވެސް ނިޝާނެއް އަދި ފެންނާކަށް ނެތެވެ.
މި ހަނގުރާމައިގެ އަސަރު މެދުއިރުމައްޗަށް ވުރެ ބޭރަށް ފޯރާފައިވާއިރު، މުޅި ދުނިޔޭގައި ކާބޯތަކެއްޗާއި ތެލުގެ އަގު ވަނީ އުފުލިފައެވެ.
ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި އީރާނަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ތަފްސީލެއް އަދި ސާފެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެ ގައުމުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާގެ މަގާމަށް އައްޔަންކުރި އާޔަތުﷲ މުޖްތަބާ ޚާމަނާއީ ވެސް މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތް ފަހުން އާންމުންގެ ތެރެއަށް ނުކުމެވަޑައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ.
އިޒްރޭލުގެ ރެސްކިއު މަސައްކަތްތެރިން ބުނި ގޮތުގައި، އަރާދު ސިޓީއަށް އެރި މިސައިލްގެ ސަބަބުން 10 އެޕާޓްމަންޓް އިމާރާތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ތިން އިމާރާތެއް ވެއްޓުމުގެ ބިރު އޮތްއިރު، މަދުވެގެން 64 މީހަކު ވަނީ ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސްފައެވެ.
ޑިމޯނާ ސިޓީ އޮންނަނީ ނިއުކްލިއާ ރިސާޗް ސެންޓަރުގެ ހުޅަނގުން 20 ކިލޯމީޓަރު (12 މޭލު) ދުރުގައެވެ. އަދި އަރާދު އޮންނަނީ އެ ސެންޓަރުގެ އުތުރުން 35 ކިލޯމީޓަރު (21 މޭލު) ދުރުގައެވެ.
އިޒްރޭލަކީ މެދުއިރުމަތީގައި ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ހުރި ހަމައެކަނި ގައުމު ކަމަށް ބެލެވުނު ނަމަވެސް، އެ ގައުމުގެ ވެރިން އެކަން ކަށަވަރުކޮށްދީ ނުވަތަ ދޮގުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އދ. ގެ ނިއުކްލިއާ އެޖެންސީން އެކްސްގައި ބުނެފައިވަނީ އިޒްރޭލުގެ ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާ ކަމުގެ ނުވަތަ ރޭޑިއޭޝަންގެ މިންވަރު މަތިވެފައިވާ ކަމުގެ ރިޕޯޓެއް ލިބިފައިނުވާ ކަމަށެވެ.
"ވަރުގަދަ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައިވާ ޑިމޯނާ ސަރަހައްދަށް އަންނަ މިސައިލްތައް ހުއްޓުވުމަށް އިޒްރޭލު ނުކުޅެދުމަކީ، މި ހަނގުރާމަ އާ މަރުހަލާއަކަށް ދިޔުމުގެ ނިޝާނެއް،" އަރާދު ސިޓީއަށް ހަމަލާދިން ޚަބަރު ފެތުރުމުގެ ކުރިން އީރާނުގެ ޕާލަމެންޓްގެ ރައީސް މުހައްމަދު ބާގިރު ގާލިބާފް އެކްސްގައި ވިދާޅުވިއެވެ.
ތެހެރާންގެ އިރުދެކުނުން 220 ކިލޯމީޓަރު (135 މޭލު) ދުރުގައި ހުންނަ ނަތަންޒް ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒަށް ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ކުރީކޮޅު ދިން ހަމަލާގެ ޒިންމާ އިޒްރޭލުން އުފުލުމަށް ވަނީ އިންކާރު ކޮށްފައެވެ. އީރާނުގެ ޖުޑީޝަރީގެ ރަސްމީ ނިއުސް އެޖެންސީ 'މީޒާން' އިން ބުނި ގޮތުގައި އެއްވެސް ވަރަކަށް ރޭޑިއޭޝަން ލީކުވެފައެއް ނުވެއެވެ.
އިންޓަނޭޝަނަލް އެޓޮމިކް އެނާޖީ އެޖެންސީ (އައި.އޭ.އީ.އޭ) އިން ބުނެފައިވަނީ އީރާނުގެ 440 ކިލޯގްރާމް (970 ޕައުންޑް) ގެ މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމްގެ ބޮޑުބައި ހުރީ އިސްފަހާން މަރުކަޒުގެ އިމާރާތްތަކުގެ ދަށުގައި ކަމަށެވެ. އެ އެޖެންސީން ދަނީ މި ހަމަލާ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ.
ޕެންޓަގަނުން ނަތަންޒަށް ދިން ހަމަލާއާ ގުޅޭގޮތުން އެއްޗެއް ބުނަން އިންކާރުކޮށްފައިވާއިރު، އެ ތަނަށް މިދިޔަ ޖޫން މަހު ހިނގި 12 ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައިގައި ވެސް ހަމަލާދީފައިވެއެވެ. ރަޝިއާގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު މާރިއާ ޒަޚަރޯވާ ވިދާޅުވީ މިފަދަ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި މެދުއިރުމައްޗަށް ބޮޑު ކާރިސާއެއް ކުރިމަތިވުމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށެވެ.
އީރާނުން ބަދަލުހިފުމުގެ ހަމަލާތައް ދީފައިވަނީ އޭގެ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއް ފަހުންނެވެ.
ކަނޑުދަތުރުފަތުރު އާންމު ހާލަތަށް ގެނައުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ފިއްތުންތައް އިތުރުވަނީ
ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކަށް އީރާނުން އިންޒާރު ދެމުންދާތީ، ޔޫއޭއީ އާއެކު އިނގިރޭސިވިލާތް، ޖަރުމަނުވިލާތް، ފަރަންސޭސިވިލާތް އަދި ޖަޕާން ހިމެނޭހެން 21 ގައުމަކުން ވަނީ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އެހީތެރިވާން ތައްޔާރަށް ތިބިކަން ހާމަކޮށްފައެވެ.
ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ހުކުރު ދުވަހާ ހަމައަށް އުޅަނދުތަކަށް ބަރުކޮށްފައިވާ އީރާނުގެ ތެލަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވަގުތީ ގޮތުން އުވާލާފައެވެ. ނަމަވެސް މީގެ ސަބަބުން ތެޔޮ އުފައްދާ މިންވަރު އިތުރުނުވާތީ، ތެލުގެ އަގު ދަނީ އުފުލެމުންނެވެ. އީރާނުގެ ތެލާ ބެހޭ ވުޒާރާއިން ބުނީ އެ ގައުމުގެ ރިޒާވްގައި އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ސާފުނުކުރާ ތެލެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑްގެ ވެރިޔާ އެޑްމިރަލް ބްރެޑް ކޫޕާ ވިދާޅުވީ، ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކަށް ހަމަލާދިނުމަށް އީރާނަށް އޮތް ގާބިލުކަން މިހާރު ކުޑަވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މި ހަފުތާގެ ކުރީކޮޅު އީރާނުގެ އައްސޭރިފަށުގައި ހުރި މިސައިލް ރައްކާކުރާ ބިންގަރާސްތަކަށް 2,270 ކިލޯގްރާމް (5,000 ޕައުންޑް) ގެ ބޮން އަޅާފައިވާ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އެމެރިކާއިން ދަނީ މެދުއިރުމައްޗަށް އިތުރު ތިން އަސްކަރީ މަނަވަރާއި 2,500 މެރިން ސިފައިން ފޮނުވަމުންނެވެ. މިކަން އެސޯސިއޭޓެޑް ޕްރެސްއަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވީ ނަމަވެސް، އެ އުޅަނދުތައް ދަނީ ސީދާ ކޮން ސަރަހައްދަކަށް ކަމެއް ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
ގަލްފްގެ ގައުމުތަކުން ވެސް ދަނީ ހަމަލާތައް ރިޕޯޓްކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރޭ ދުބާއީގައި މިސައިލް އެލާޓް ސައިރަން އަޅާފައިވާއިރު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ބުނީ އެ ގައުމުގެ ތެޔޮ މަރުކަޒުތައް ހުންނަ އިރުމަތީ ސަރަހައްދަށް އަމާޒުވި 20 ޑްރޯން ވައްޓާލާފައިވާ ކަމަށެވެ.
އީރާނުގެ ސިއްހީ ވުޒާރާއާ ހަވާލާދީ އެ ގައުމުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާއިން ބުނި ގޮތުގައި، މި ހަނގުރާމައިގައި އީރާނުން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު މިހާރު ވަނީ 1,500 އަށް ވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. އިޒްރޭލުން 15 މީހަކު މަރުވެފައިވާއިރު، ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރިން ހަތަރު މީހަކު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާގެ 13 މީހަކާއި، ގަލްފް ގައުމުތަކުގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ އާންމުން ވެސް މި ހަނގުރާމައިގައި ވަނީ މަރުވެފައެވެ.
