ފަލަސްތީނުގެ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ބިންތައް އިޒްރޭލުގެ މިލްކަކަށް ހަދަން ފާސް ކޮށްފި

އިޒްރޭލުން 1967 ވަނަ އަހަރު ހުޅަނގު އައްސޭރި (ވެސްޓް ބޭންކް) ހިފި ފަހުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އެ ސަރަހައްދުގެ ބޮޑު ބައެއް "ދައުލަތުގެ މިލްކިއްޔާތު"ގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަށް ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމެއް އިޒްރޭލު ސަރުކާރުން ފާސްކޮށްފިއެވެ.

އިޒްރޭލުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ، ކާން އިން އާދީއްތަ ދުވަހު ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މި ހުށަހެޅުމަކީ އެ ގައުމުގެ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު ބެޒަލެލް ސުމޮޓްރިޗް އާއި، ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރު ޔާރިވް ލެވިންގެ އިތުރުން ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު އިޒްރޭލް ކަޓްޒް ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމެކެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ސުމޮޓްރިޗް ބުނީ، އެންމެހައި ބިންތަކުގެ ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމަށްޓަކައި ހިންގާ "ވަޒަންވެރިވުމުގެ އިންގިލާބު" ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ގިނަ ބިންތަކަކީ ރަސްމީކޮށް ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާ ބިންތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ބިން ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަކީ ދިގު އަދި އުނދަގޫ މަރުހަލާއަކަށް ވެފައި، 1967 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އިޒްރޭލުން އެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވާފައިވާތީއެވެ. ބިން ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަކީ އެ ބިމެއްގެ ދާއިމީ މިލްކުވެރިކަން ކަނޑައެޅޭ ކަމަކަށް ވާއިރު، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތައް ބުނާގޮތުން އިސްތިއުމާރުކޮށްގެން އުޅޭ ބާރަކަށް އެ ސަރަހައްދެއްގެ ބިންތައް އަތުލުމުގެ ހައްގެއް ނޯވެއެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ރިޔާސަތުން ވަނީ އިޒްރޭލު ސަރުކާރުގެ މި ނިންމުން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ. ވަފާ ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ފަލަސްތީނުން ބުނެފައިވަނީ މިއީ މަސްލަހަތު ގޯސްވެގެންދާނެ "ނުރައްކާތެރި ފިޔަވަޅެއް" ކަމަށާއި، މި ނިންމުމުގެ ސަބަބުން ކުރިން ސޮއިކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުންތައް އުވި، އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ ގަރާރުތަކާ ސީދާ ޚިލާފުވާ ކަމަށެވެ.

ޖެރޫސަލަމް ޕޯސްޓް ނޫހުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު ކަޓްޒް މި ފިޔަވަޅު ސިފަކުރީ އެ ސަރަހައްދުގައި އިޒްރޭލުގެ ބާރުވެރިކަމާއި، ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމާއި، މިނިވަންކަމާއެކު ހަރަކާތްތެރިވުމުގެ ފުރުސަތު ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި އެޅި "ސަލާމަތީ އަދި އިދާރީ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް" ގެ ގޮތުގައެވެ.

މިދިޔަ ހަފުތާގައި އިޒްރޭލުގެ ސެކިއުރިޓީ ކެބިނެޓުން ވަނީ، ހިފާފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގައިވާ ފަލަސްތީނުގެ ބިންތައް ޣައިރު ގާނޫނީ ގޮތެއްގައި އަތުލުމަށް މަގުފަހިވާނެ ގޮތަށް ސުމޮޓްރިޗް އާއި ކަޓްޒް ހުށަހެޅި އިތުރު ފިޔަވަޅުތަކެއްވެސް ފާސްކޮށްފައެވެ.

‘ބާތިލު ނިންމުމެއް’

ފަލަސްތީނުގެ ހަމާސް ޖަމާއަތުން ވަނީ މި ނިންމުން ކުށްވެރިކޮށް، މިއީ "ދައުލަތުގެ ބިންތަކުގެ" ނަމުގައި ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ބިންތައް ފޭރިގަނެ، އެ ތަންތަނަކީ ޔަހޫދީންގެ ތަންތަނަށް ހެދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެއް ކަމަށް ބުނެފައެވެ.

އެ ޖަމާއަތުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، މި ނިންމުމަކީ "ޣައިރު ގާނޫނީ އިސްތިއުމާރީ ބާރަކުން ނެރެފައިވާ ބާތިލު ނިންމުމެއް" ކަމަށެވެ.

އަދި މިއީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާއި އދ. ގެ ގަރާރުތަކާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފަށް، ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން އެ ސަރަހައްދުގައި ޔަހޫދީން ވަޒަންވެރިކުރުވުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެއް ކަމަށްވެސް އެ ބަޔާނުގައިވެއެވެ.

މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، މިއީ ފަލަސްތީނުގެ ބިންތައް ރަސްމީކޮށް އިޒްރޭލުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހެދުމަށް (އެނެކްސޭޝަން) އެޅި ފިޔަވަޅެކެވެ. އަދި އިޒްރޭލުގެ މިނިސްޓަރުން ބުނާ "ގާނޫނީ ހުރަސްތައް" ނައްތާލައި، ޣައިރު ގާނޫނީ ގޮތުން ޔަހޫދީން ވަޒަންވެރިކުރުވާ އާބާދީތައް ފުޅާކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމުގެ ސަބަބުން، އެ ސަރަހައްދުގެ މަދަނީ އަދި ގާނޫނީ އޮނިގަނޑަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ ކަމަށްވެސް އެ ފަރާތްތަކުން އިންޒާރުދެއެވެ.

ރާމަﷲ ގައި ހުންނަވައި އަލްޖަޒީރާ އާ ވާހަކަދައްކަވަމުން ސިޔާސީ ދިރާސާވެރިޔާ ޒާވިއާ އަބޫ އީދު ވިދާޅުވީ، އިޒްރޭލުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ބިންތައް މިލްކުކުރުމުގެ ސިޔާސަތު އިދާރީ ނިންމުމެއްގެ ތެރެއިން ތަންފީޒުކުރުމަށް ކަމަށެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، 2024 ވަނަ އަހަރު ބައިނަލްއަގުވާމީ ކޯޓު (އައިސީޖޭ) އިން ވަނީ އިޒްރޭލުގެ އަމަލުތަކަކީ ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ބިންތައް އަތުލައިގަތުން (އެނެކްސޭޝަން) ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ.

"މިއީ ހަމައެކަނި ބިންތައް އަތުލުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅެއް ނޫންކަން ދަންނަންޖެހޭ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން މިދެކެނީ ބިންތައް އަތުލައިގަންނަމުންދާ މަންޒަރު. އިޒްރޭލު ސަރުކާރުން މިކުރަނީ ކުރިންވެސް އިއުލާންކޮށްފައިވާ އެމީހުންގެ ސިޔާސީ އެޖެންޑާ ތަންފީޒުކުރުމުގެ މަސައްކަތް،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.