ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވާހަކަފުޅާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަސްރަހާ ދެމެދު ބޮޑު "ފުށުއެރުން"
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އިއްވެވި ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި ޗާގޯސް (ފޯޅަވަހި) މައްސަލައިގައި ގެންގުޅުއްވާ ސިޔާސަތު ހާމަކުރެއްވުމާއެކު، އެމަނިކުފާނުގެ ވާހަކަފުޅާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަސްރަހުގައި ހިނގަމުންދާ ކަންކަމާ ދެމެދު ބޮޑު "ފުށުއެރުމެއް" ނުވަތަ ކޮންޓްރަޑިކްޝަނެއް އުފެދިއްޖެއެ
ރައީސް މުއިއްޒު އަދި ރައީސް ޓްރަމްޕް | ބީބީސީ
ބުރާސްފަތި ދުވަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އިއްވެވި ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި ޗާގޯސް (ފޯޅަވަހި) މައްސަލައިގައި ގެންގުޅުއްވާ ސިޔާސަތު ހާމަކުރެއްވުމާއެކު، އެމަނިކުފާނުގެ ވާހަކަފުޅާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަސްރަހުގައި ހިނގަމުންދާ ކަންކަމާ ދެމެދު ބޮޑު "ފުށުއެރުމެއް" ނުވަތަ ކޮންޓްރަޑިކްޝަނެއް އުފެދިއްޖެއެވެ.
މި ރިޕޯޓުގައި މި ބަލާލަނީ ރައީސްގެ ވައުދާއި، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ނިންމެވުމާ ދެމެދު އޮތް ތަފާތަށެވެ.
1. ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ބަސް (އިއްޔެގެ ރިޔާސީ ބަޔާނުން)
ރައީސް މުޢިއްޒު ވަނީ ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސްއަށް ދޫކޮށްލުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން ނިންމި ނިންމުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ދެކޮޅުކަން ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވެފައެވެ.
- މައިގަނޑު ވާހަކަ: ރައީސް ވިދާޅުވީ ޗާގޯސްގެ މައްޗަށް އެންމެ ވަރުގަދަ ދައުވާއެއް ކުރެވޭނީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކަމަށާއި، "ގެއްލިފައިވާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު" ހޯދުމަށް ކުރެވެން ހުރި ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ.
- އުންމީދު: ރައީސްގެ ވާހަކަފުޅު ބިނާވެފައި އޮތީ، އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްގެ އެއްބަސްވުން ބާތިލުވެ، ނުވަތަ އެމެރިކާއިން އެކަމަށް ހުރަސްއަޅާނެ ކަމުގެ އުންމީދުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި ދާދިފަހުން އެމަނިކުފާނު ވަނީ، ޗާގޯސް ރާއްޖެއަށް ލިބިއްޖެނަމަ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒު ބޭއްވުމަށް ފުރުސަތު ދެއްވާނެ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވެ، ޓްރަމްޕްގެ ރުހުން ހޯއްދެވުމަށް މަސައްކަތްޕުޅު ކުރައްވާފައެވެ.
2. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޙަޤީޤަތް (ޓްރަމްޕްގެ ޔޫ-ޓާން)
ރައީސް މުޢިއްޒު މިހެން ވިދާޅުވެފައިވަަނިކޮށް، ބީބީސީ އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ މޮރިޝަސް-އިނގިރޭސި އެއްބަސްވުމަށް މިހާރު ތާއީދު ކުރައްވާފައެވެ.
- ކުރިން: ޓްރަމްޕް ސިފަކުރެއްވީ އެއީ "މޮޔަ" ޑީލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިއީ ރައީސް މުޢިއްޒުގެ އުންމީދު އާވެގެން ދިޔަ ސަބަބެވެ.
- މިހާރު: އެންމެ ފަހުގެ ރިޕޯޓްތައް ބުނާގޮތުން، އިނގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރާއެކު ބޭއްެވުނު މަޝްވަރާތަކަށްފަހު ޓްރަމްޕް ވަނީ އެ އެއްބަސްވުމަކީ، ޑިއޭގޯ ގާސިއާގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުވާނަމަ "އޯކޭ" އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށް ނިންމަވާފައެވެ.
3. ފުށުއަރަނީ ކޮންތާކު؟
މިތަނުގައި އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ކޮންޓްރަޑިކްޝަން ނުވަތަ ފުށުއެރުމަކީ، ރައީސް މުޢިއްޒު ރައްޔިތުންނަށް ދެއްވަމުން ގެންދަވާ އުންމީދާއި، ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބާރުތަކުގެ ނިންމުން ދިމާނުވުމެވެ.
- "އަހަރުމެން ހޯދާނަން" vs "މޮރިޝަސްއަށް ދީ ނިމިއްޖެ": އެމެރިކާ އާއި އިނގިރޭސިވިލާތުން ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތު މޮރިޝަސްއަށް ދިނުމަށް އެއްބަސްވެ، އެކަމަށް ޓްރަމްޕްގެ "ގްރީން ސިގްނަލް" ލިބުމުން، ރާއްޖެއިން އެތަނުގެ ސިޔާދަތު ހޯދުމަށް ކުރާ ދައުވާއަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން އޮތް ދޮރު ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ބަންދުވެފައެވެ.
- އައިޓީލޮސް (ITLOS) ގެ ނިންމުން: މޮރިޝަސް އަށް ސިޔާދަތު ލިބޭނަމަ، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޯޓުން ރާއްޖެއާއި މޮރިޝަސްގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ބަހާލި ގޮތް ބަދަލުކުރުމަށް ރާއްޖެއިން ކުރާ މަސައްކަތް ކާމިޔާބުވުމަކީ ވަރަށް ނާދިރު ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ކޯޓުގެ ނިންމުން ބިނާވެފައި އޮތީ މޮރިޝަސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާތީއެވެ.
ނިންމުން: ރައީސް މުޢިއްޒު އިއްޔެ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ވަރުގަދަ ވާހަކަފުޅެއް ނަމަވެސް، ޓްރަމްޕްގެ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމެވުމާއެކު، އެ ވާހަކަފުޅު ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމަށް ވަނީ އިންތިހާއަށް ދަތިވެފައެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބާރުގަދަ ޤައުމުން މޮރިޝަސްގެ ޑީލަށް ރުހުން ދިނުމަކީ، "ގެއްލުނު ކަނޑު" އަނބުރާ ހޯދުމަށް ރާއްޖެއިން ކުރާ އުންމީދަށް އެޅުނު ވަރަށް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ.
ތަޙުލީލު: ރާއްޖެއަށް އޮތް ގޮންޖެހުން
މި ދެ ބޭފުޅުންގެ ވާހަކަފުޅުތަކަށް ބަލާއިރު، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ސްޓްރެޓެޖީ ބިނާވެފައި އޮތީ ޓްރަމްޕްގެ ކުރީގެ ރުޅިވެރި ބަސްމަގަށެވެ. ނަމަވެސް، ރައީސް މުޢިއްޒު ރިޔާސީ ބަޔާން އިއްވެވި ހަމަ އެދުވަހު، ޓްރަމްޕް އޭނާގެ ރާގު ބަދަލުކުރެއްވުމަކީ ރާއްޖޭގެ ޑިޕްލޮމެސީއަށް ކުރިމަތިވި ބޮޑު ސިއްސުމެކެވެ.
- ވަގުތުގެ ނާޒުކުކަން: ރައީސް މުޢިއްޒު "ގެއްލުނު ކަނޑު" ހޯދުމުގެ ވައުދު އާކުރެއްވިއިރު، ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބާރުގަދަ ލީޑަރު ވަނީ އެ ސަރަހައްދުގެ ސިޔާދަތު މޮރިޝަސްއަށް ދިނުމަށް އިނގިރޭސީންނާއެކު "ސުލްހަވެފައެވެ".
- އެމެރިކާގެ މަސްލަހަތު: ޓްރަމްޕްގެ އިންޒާރަކީ ޗާގޯސްގެ މިލްކުވެރިކަމާ ބެހޭގޮތުން އުފެދޭ އެއްވެސް "އައު ދައުވާއަކަށް" (ރާއްޖޭގެ ދައުވާ ހިމެނޭހެން) ފުރުސަތު ނުދޭނެކަމުގެ އިޝާރާތެކެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ "ފޭކް ކްލެއިމްސް" ނުވަތަ ދޮގު ދައުވާތަކަށް ފުރުސަތު ނުދެއްވާނެ ކަމަށެވެ.
ރައީސް މުޢިއްޒު އިއްޔެ އިޢުލާންކުރެއްވި "ކޮމިޝަން އޮފް އެންކުއަރީ" އާއި ޤާނޫނީ މަސައްކަތްތަކަކީ ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ކުރެވޭނެ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަސްރަހުގައި އެމެރިކާ އާއި އިނގިރޭސިވިލާތް އެއްގަލަކަށް އެރުމުން، ޗާގޯސް މައްސަލައިގައި ރާއްޖެ މިހާރު ވަނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން "އެކަހެރި" ވެފައެވެ
