ޓްރަމްޕް: އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމަ "އަމަލީގޮތުން ނިމިއްޖެ"
10 ނޮވެމްބަރު 2026 | އަންގާރަ 09:24ޤަޠަރުގެ ބޮޑުވަޒީރާއެކު ބޭއްވި ބައްދަލުވުމަށްފަހު، އީރާނުގެ އަސްކަރީ ބާރު ކަނޑުވާލެވިފައިވާ ކަމަށާއި އެ ގައުމާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމަ އަމަލީގޮތުން ނިމުމަކަށް އައިސްފައިވާ ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެއްޖެ. ނަމަވެސް ސަރަހައްދީ ސަލާމަތަށްޓަކައި އީރާނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ ކަނޑުގެ ބްލޮކޭޑް ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށާއި، މަޝްވަރާގެ މަގުން ދާއިމީ ސުލްހައެއް ގާއިމުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް ޓްރަމްޕް ފާހަގަކުރެއްވި
ވޮޝިންގޓަންގެ ވައިޓް ހައުސްގައި ހުންނަ ބްރޭޑީ ބްރީފިންގ ރޫމުގައި 2026 ނޮވެމްބަރު 9 ވީ ހޯމަ ދުވަހު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަނީ | އޭއެފްޕީ
ޤަޠަރުގެ ބޮޑުވަޒީރާ ބައްދަލުކުރެއްވުމަށްފަހު، އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމަ އަސްކަރީ ގޮތުން "ނިމުމަކަށް އަތުވެއްޖެ" ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.
ވޮޝިންގޓަން ޑީސީގައި ޤަޠަރުގެ ބޮޑުވަޒީރާ ބައްދަލުކުރެއްވުމަށްފަހު، އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމަ "އަމަލީގޮތުން" ނިމިފައިވާ ކަމުގެ އިޝާރާތެއް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ދެއްވާފަ އެވެ.
ހޯމަ ދުވަހު ކުއްލި ގޮތަކަށް ބޭއްވި ބްރީފިންގއެއްގައި ޓްރަމްޕް ވަނީ، އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާ ސުންނާފަތިކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް ކުރިންވެސް ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވި ވާހަކަ ތަކުރާރުކުރައްވާފަ އެވެ. ނަމަވެސް، ޓްރަމްޕްގެ ވާހަކަފުޅުތަކުން ދޭހަވާ ގޮތުގައި، މެދުއިރުމަތީގެ ބައިވެރި ގައުމުތަކުން ދަނީ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އޭނާއަށް ބާރުއަޅަމުންނެވެ.
"އަސްކަރީ ގޮތުން ބަލާއިރު އީރާނުގެ ބާރު މިހާރު ވަނީ އަމަލީގޮތުން ނިމުމަކަށް އައިސްފައި،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ. "އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު މި ހިފަހައްޓަނީ މިހާރު އޮތް ހާލަތު (ސްޓޭޓަސް ކޯ). އަދި އަޅުގަނޑުމެން އެކަން އެގޮތަށް ކުރަނީ އީރާނުގެ އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކުގެ އެދުމުގެ މަތިން."
ޓްރަމްޕް މިހެން ވިދާޅުވީ އެމެރިކާގެ ނައިބު ރައީސް ޖޭޑީ ވޭންސް އާއި ޤަޠަރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ޝައިޚް މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޖާސިމް އައްޘާނީއާއެކު ބޭއްވި ސިއްރު ބައްދަލުވުމަކަށް ފަހުގަ އެވެ. މި ބައްދަލުވުމަށްފަހު ޤަޠަރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ބައްދަލުވުމުގެ ކުރިއެރުންތަކަށް ތައުރީފު ކުރައްވާފަ އެވެ.
"އަޅުގަނޑުމެން މަޝްވަރާކުރީ ސަރަހައްދުގެ މަސްލަހަތާ ބެހޭގޮތުންނާއި، އެމެރިކާ އާއި އީރާނާ ދެމެދު ކުރެވޭ ވާހަކަތައް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ގޮތްތަކާ ބެހޭގޮތުން،" ބޮޑުވަޒީރު ވިދާޅުވި އެވެ. "އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށާއި ސަރަހައްދަށް ސުލްހަ ގެނައުމަށް ކުރެވުނު މަޝްވަރާތަކަށްޓަކައި ޝުކުރުވެރިވަން."
އެހެންނަމަވެސް، މިހާރު އޮތް ހާލަތު ދެމެހެއްޓުމުގެ ތެރޭގައި، އީރާނުގެ ބަނދަރުތައް ބަންދުކުރުމަށް އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިން ކުރިއަށްގެންދާ ބްލޮކޭޑާއި، އަދި އަލަށް އިއުލާންކުރި "ޓާސްކް ފޯސް އަޔަން ގޭޓް" މެދުވެރިކޮށް އެއްގަމު މަގުންނާއި ކެސްޕިއަން ކަނޑުން ކުރާ ވިޔަފާރި ހުއްޓުވުން ހިމެނޭނެ ކަމަށް ޓްރަމްޕް އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ.
"ޤަޠަރު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، ޔޫއޭއީ، ބަހްރޭން، ކުވެއިތު އަދި އެހެން ގައުމުތަކުންވެސް ބޭނުންވަނީ މިހާރު އޮތް ހާލަތުގައި ކުރިއަށްދާން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. "މާނައަކީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ގައުމުގެ ތާރީޚުގައިވެސް، އަދި ފަހަރުގައި ދުނިޔޭގެ ތާރީޚުގައިވެސް ހިންގާ އެންމެ ވަރުގަދަ ކަނޑުގެ ބްލޮކޭޑް ކުރިއަށް ގެންދިއުން."
މީގެއިތުރުން، ބޭނުން ޖެހިއްޖެ ހާލަތެއްގައި އަލުން ހަނގުރާމަ ފެށުމަށް އެމެރިކާ އޮތީ ތައްޔާރަށް ކަމަށްވެސް ޓްރަމްޕްގެ ބްރީފިންގގައި ވިދާޅުވި އެވެ.
"އަސްކަރީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ މިވަގުތު މާ މުހިންމު ކަމެއް ކަމަކަށް ނުފެނޭ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެން މިތިބީ ހަތިޔާރުތައް ތައްޔާރުކޮށްގެން، ހާލަތަށް ބަދަލެއް އަތުވެއްޖެނަމަ ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް ހަމަލާދޭން ތައްޔާރަށް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"އިސްރާއީލާއި މުޅި މެދުއިރުމަތި މިހާރު ވަނީ އީރާނުގެ ނުރައްކަލާއި ބިރުވެރިކަމުން ރައްކާތެރިކުރެވިފައި. އަދި މި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކާ ގާތަށް ދާ މަންޒަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެބަފެނޭ. އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ވަރަށް އަވަހަށް މިކަން ނިމޭނެ."
މިކަމާ ގުޅިގެން އީރާނުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވީ، ޓްރަމްޕްގެ މި ވާހަކަތަކަކީ އަސްލު މައްސަލައިން ސަމާލުކަން އަނބުރާލުމަށް ދައްކާ ވާހަކަތަކެއް ކަމަށެވެ.
"އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އެމެރިކާ ސަރުކާރު މިހާރުވެސް ވަނީ އިނދަޖެހިފައި. އެކަމަކު ވޮޝިންގޓަނުން މިހާރު އުޅެނީ ގޮތް ހުސްވެގެން،" އީރާނުގެ ސުޕްރީމް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ ކައުންސިލްގެ ސެކްރެޓަރީ މުޙްސިން ރެޒާއީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ލިޔުއްވާފައިވެ އެވެ.
"ކުޅިވަރު ހުއްޓާލާ. ޚިޔާލީ ވާހަކަތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދޮގު ޚަބަރު ފެތުރުން ހުއްޓާލާ."
ވަކިން ދެއްވި ބަޔާނެއްގައި އީރާނުގެ ރައީސް މަސްޢޫދު ޕެޒެޝްކިއާން ވިދާޅުވީ، އީރާނުގެ ރޫޙާނީ ލީޑަރު މުޖުތަބާ ޚާމަނާއީ ވަނީ "ހަނގުރާމައެއްވެސް ނޫން، އަދި ސުލްހައެއްވެސް ނޫން" މި ހާލަތު ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ގޮވާލައްވާފަ އެވެ.
އީރާނުގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އިތުރު މަޝްވަރާތަކަށް އީރާނުން ތައްޔާރަށް އޮތް ނަމަވެސް، އެއްވެސް މަޖުބޫރުކުރުވުމަކަށް ބޯނުލަނބާނެ ކަމަށް ޕެޒެޝްކިއާން ވިދާޅުވި އެވެ. "ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ބިރުދެއްކުމުގެ ކުރިމަތީގައި އަޅުގަނޑުމެން ކެތްކޮށްގެން ނުތިބޭނަން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ފެބްރުއަރީ 28 ގައި އީރާނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން، މި ހަމަނުޖެހުންތައް ވަނީ އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކަށް ފެތުރި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރިއަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފަ އެވެ.
އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން ހަމަލާދޭން ފެށުމާއެކު ކަހަލަ ގޮތަކަށް، ތެލާއި ގޭސް އަދި ގަސްކާނާ ފަދަ މުހިންމު މުދާ އުފުލާ މައިގަނޑު މަގު ކަމަށްވާ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކުރުމަށް އީރާނުން ފިޔަވަޅު އެޅި އެވެ.
އަދި އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުގެ ހަމަލާތަކަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން އީރާނުން ވަނީ ގަލްފުގެ އަވަށްޓެރި ގައުމުތައް ކަމަށްވާ ޤަޠަރު، ބަހްރޭން، ކުވެއިތު އަދި ޔޫއޭއީއަށް މިސައިލާއި ޑްރޯން ހަމަލާތައް ދީފަ އެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ހަމަލާތައް އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ އެ ގައުމުތަކުގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށެވެ.
މީގެ އިތުރުން މި ހަނގުރާމައާ ގުޅުންހުރި އެހެން ހަމަނުޖެހުންތައްވެސް ވަނީ އުފެދިފަ އެވެ. އެގޮތުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން އީރާނުގެ ތާއީދު އޮންނަ ހޫޘީންނާ ދެކޮޅަށް އަލުން ހަނގުރާމަ ފަށާފައިވާއިރު، އިސްރާއީލުން ވަނީ ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގެ ސަރަހައްދުތައް ހިފައި، ނުރައްކާތެރި ވައިގެ ހަމަލާތަކެއް ދޭން ފަށާފަ އެވެ.
ހަނގުރާމަ ފެށުނުތާ ގާތްގަނޑަކަށް ނުވަ މަސް ވެފައިވާއިރު، އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާއިން ކުރިއަށްގެންދާ އޮޕަރޭޝަންތައް މިހާރު ވަނީ މަދުވެފަ އެވެ. ނަމަވެސް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ހަމަލާތައް ބަދަލުކުރެވެ އެވެ.
އެގޮތުން، ފާއިތުވި ދުވަސްތަކުގައި ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުން ވަނީ އީރާނުގެ ގޭޝްމް އައިލެންޑަށް "ކުދި ހަމަލާތަކެއް" ދީފައިވާކަން އިއުލާންކޮށްފަ އެވެ.
އަދި އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާ ބެހޭ މައުލޫމާތު، އޭގެ ތެރޭގައި މަރުކަޒުތަކާއި، ވަސީލަތްތަކާއި، އެކަމުގައި އުޅޭ މީހުންގެ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތަކަށް 20 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ އިނާމެއް ދޭނެ ކަމަށްވެސް ވަނީ އިއުލާންކޮށްފައެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު ހިނގި "ބާރަ ދުވަހުގެ ހަނގުރާމަ" އަށް ފަހު، އީރާނުގެ ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރާ ޕްރޮގްރާމް އެއްކޮށް ނައްތާލެވިފައިވާ ކަމަށް ޓްރަމްޕް ކުރިން ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ފަހުން އޭނާ ވަނީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް ހުއްޓުވުމަކީ މިހާރު ކުރިއަށްދާ ހަނގުރާމައިގެ މައިގަނޑު މަގުސަދު ކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފަ އެވެ.
އީރާނުން އަބަދުވެސް ބުނަމުންދަނީ އެ ގައުމުން ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު އުފައްދަން މަސައްކަތް ނުކުރާ ކަމަށާއި، ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރަނީ އާންމު ބޭނުންތަކަށް ހަކަތަ އުފެއްދުމަށް ކަމަށެވެ.
މި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްޓަކައި އެމެރިކާއިން ހަތް ޝަރުތަކަށް އެއްބަސްވާންޖެހޭނެ ކަމަށް އީރާނުގެ އޮފިޝަލުން ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.
އޭގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުމާއި، ހިފަހައްޓާފައިވާ އީރާނުގެ ފައިސާ ދޫކޮށްލުމާއި، އޮމާނާއެކު އެއްބަސްވެފައިވާ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ އާ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ މަގު ގަބޫލުކުރުމާއި، އަދި އިސްރާއީލުން ލުބުނާނަށްދޭ ހަމަލާތައް ހިމެނޭހެން ހުރިހާ ދިމާއަކުން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުން ހިމެނެއެވެ.
މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި ޤަޠަރަކީ މުހިންމު މެދުވެރިއެކެވެ. ބޮޑުވަޒީރު ޝައިޚް މުޙައްމަދަކީ ޚާރިޖީ ވަޒީރުވެސް ކަމަށްވާއިރު، އޭނާއަކީ ވޮޝިންގޓަނާއި ތެހެރާނާ ދެމެދު މުއާމަލާތްތައް ކުރުމުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ.
ހޯމަ ދުވަހު ބޭއްވި ސިއްރު ބައްދަލުވުމުގައި، ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އީރާނުން ހުށަހެޅި ދެ ދުވަހުގެ ޕްރޮޕޯސަލެއް އޭނާ ޓްރަމްޕަށް ހުށަހެޅުއްވި ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެ އެވެ.
އެ ބައްދަލުވުމަށްފަހު، "ހަނގުރާމަ ނިމުނީ ކަމަށް އިއުލާންކޮށް މިކަން ނިންމާނުލަނީ ކީއްވެތޯ؟" ނޫސްވެރިން ޓްރަމްޕާ ސުވާލުކުރި އެވެ.
ޖަވާބުގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާއިން ކުރިއަށްގެންދާ ބްލޮކޭޑަކީ ސަރަހައްދީ ސަލާމަތާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ކަމަށެވެ. އަދި ކުރު މުއްދަތުގެ ހައްލަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އޭނާ ބޭނުންވަނީ "ދާއިމީ ހައްލެއް" ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.
"އެ ސަރަހައްދުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަރަށް ގާތް ބައިވެރިން އެބަތިބި. އެ ގައުމުތަކަށް ގެއްލުމެއް ނުވާނެކަން އަޅުގަނޑުމެން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"މީގެ ހަ މަސް ކުރިއާ އަޅާބަލާއިރު އެ ގައުމުތައް މިހާރު މާ އަމާން. ސަބަބަކީ އީރާނުގެ ބާރުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ކަނޑުވާލެވިފައިވާތީ. އެކަމަކު އަދިވެސް އެއީ މެދުއިރުމަތީގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ބިރުދައްކާ ބައެއް."
