އޮކްޓޫބަރުގައި އެކަނި 173 މަރު: ހަތަރު ވައްތަރެއްގެ ޑެންގީ ވައިރަސް ފެތުރެމުންދާއިރު ބަންގްލަދޭޝްގެ ހަސްފަތާލުތަކަށް ބާރުބޮޑުވެއްޖެ
1 ނޮވެމްބަރު 2026 | އާދީއްތަ 08:27ބަންގްލަދޭޝްގައި ޑެންގީ ހުން ފެތުރުން އާދަޔާޚިލާފަށް އިތުރުވެ، އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް 418 މީހުން މަރުވެފައިވާއިރު، މީގެ ތެރެއިން 173 މަރު ރިކޯޑުކޮށްފައި ވަނީ ހަމައެކަނި އޮކްޓޫބަރު މަހުގައި. ބަލިމީހުންގެ ހާލަތު ސީރިއަސްވެ ހަސްފަތާލުތަކަށް ބާރުބޮޑުވަމުންދާއިރު، މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން މަދިރި އާލާވާ މުއްދަތު ދިގުލައިދިއުމަކީ ބަލިމަޑުކަން ކޮންޓުރޯލުކުރުމަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް. ސިއްހީ މާހިރުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި ޑިސެންބަރު މަހާ ހަމައަށް މި ހާލަތަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަ
ޑެންގީ ޖެހިފައިވާ ކުޑަކުދިންތަކަކަށް ބަންގްލަދޭޝްގެ ވެރިރަށް ދާކާގެ ހަސްފަތާލެއްގައި ފަރުވާ ދެނީ | ރޮއިޓަރސް
ބަންގްލަދޭޝްގައި މި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ޑެންގީ ހުމުގައި އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް މީހުން މަރުވި މަހަކަށް އޮކްޓޫބަރު މަސް ވެއްޖެ އެވެ. ސިއްހީ ދާއިރާގެ މާހިރުން އިންޒާރު ދެއްވާ ގޮތުގައި، ޑިސެންބަރު މަހާ ހަމައަށް ދާންދެން މި ބަލިމަޑުކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑު ލުޔެއް ލިބުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަ އެވެ.
އެ ޤައުމުގެ ސިއްހަތާ ބެހޭ ވުޒާރާގެ ރަސްމީ ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން، އޮކްޓޫބަރު 30 ގެ ނިޔަލަށް މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޑެންގީ ޖެހިގެން 418 މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. އަދި، މި ބަލީގައި 133،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ހަސްފަތާލުތަކުގައި އެނދުމަތިކޮށްގެން ފަރުވާ ހޯދާފައިވެ އެވެ. ސެޕްޓެންބަރު މަހު 148 މީހުން މަރުވެފައިވާއިރު، އޮކްޓޫބަރު މަހު އެކަނި ވެސް 173 މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. މިއާއެކު، އޮކްޓޫބަރު މަސް ވެފައި ވަނީ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މިހާތަނަށް އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު މި ބަލީގައި މަރުވި މަހަށެވެ.
ޑެންގީގެ ހާލަތު މިހާ ބޮޑަށް ގޯސްވެފައި މި ވަނީ، މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް މި ވަގުތު އެންމެ ނުރައްކާތެރި މިންވަރަކަށް ފެތުރެމުންދާ ހިމަބިހީގެ ބަލިމަޑުކަމާ ދެކޮޅަށް ވެސް ބަންގްލަދޭޝްއިން މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ. ހިމަބިހީގައި އެ ޤައުމުން މިހާތަނަށް 1،200 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެފައިވާއިރު، މިއާއެކު އެ ޤައުމުގެ ސިއްހީ ޚިދުމަތްދޭ ނިޒާމަށް ވަނީ އިންތިހާއަށް ބާރުބޮޑުވެފަ އެވެ.
ހަސްފަތާލުތަކަށް ބާރުބޮޑުވުމާއި ފަރުވާ ލަސްވުން
ޑޮކްޓަރުން ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ގިނަ ބަލިމީހުން ހަސްފަތާލަށް ދަނީ ބަލީގެ ހާލަތު ނުރައްކާވެ، ސީރިއަސް އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވާ ފަހުންނެވެ. ވެރިރަށް ދާކާގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ޝަހީދު ސުހްރަވަރްދީ މެޑިކަލް ކޮލެޖް އެންޑް ހޮސްޕިޓަލުގައި އެންމެ ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި އަލަށް 67 ބަލިމީހުން އެޑުމިޓުކޮށް، ޖުމުލަ 279 ޑެންގީ ބަލިމީހުންނަށް އަންނަނީ ފަރުވާ ދެމުންނެވެ. އެ ހަސްފަތާލުގެ ޑިރެކްޓަރު މިރްޒާ ގޯލާމް ސަރުވާރު ވިދާޅުވީ، ހަސްފަތާލަށް ގެންނަ ގިނަ ބަލިމީހުން ތިބެނީ ޝޮކްގެ ހާލަތުގައި ކަމަށެވެ.
"އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަމައަށް ގެންނަ ވަރަށް ގިނަ ބަލިމީހުން ތިބެނީ ޝޮކު ޖެހިފައި. ބައެއް ބަލިމީހުންގެ ލޭގެ ޕްރެޝަރު މިންނުކުރެވޭ ވަރަށް ދަށްވޭ. އަދި، އޮކްސިޖަން ލެވެލް ވެސް ދަނީ އިންތިހާއަށް ވެއްޓެމުން،" ސަރުވާރު ވިދާޅުވި އެވެ.
މެޑިސިންގެ ޚާއްސަ މާހިރެއް ކަމަށްވާ އޭބީއެމް ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވީ، ބަލިމީހުންގެ ހާލަތު ސީރިއަސްވެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާ ވަނީ ތަކުރާރުކޮށް ޑެންގީ ޖެހުމުގެ ސަބަބުންނާއި، ބަލި ދެނެގަތުމާއި ފަރުވާ ދިނުން ލަސްވުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށެވެ.
"ކުރިން ޑެންގީ ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް އަލުން ބަލި ޖެހިއްޖެނަމަ، ހާލަތު ބޮޑަށް ގޯސްވުމުގެ ނުރައްކާ އިންތިހާއަށް ބޮޑު،" މަދިރި އާލާވާ ތަންތަން ނައްތާލުމަށާއި ބަލީގެ އަލާމާތެއް ފެންނައިރަށް ފަރުވާ ހޯދުމަށް އިލްތިމާސްކުރައްވަމުން އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ތަކުރާރުކޮށް ބަލިޖެހުމުގެ ނުރައްކަލާއި ވައިރަހުގެ ބާވަތްތައް
ވެރިރަށް ދާކާގައި ދިރިއުޅޭ އުމުރުން 33 އަހަރުގެ ފައިސަލް ފެރްދައުސްއަށް މީގެ ކުރިން 2017 އަދި 2024 ވަނަ އަހަރު ޑެންގީ ޖެހުނެވެ. އަދި، މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު އޭނާއަށް އަނެއްކާ ވެސް މި ބަލި ވަނީ ޖެހިފަ އެވެ. "މި ފަހަރު އަޅުގަނޑާއި އަނބިމީހާ ވެސް ޖެހުނީ ހަސްފަތާލުގައި އެޑުމިޓުކޮށްގެން ފަރުވާ ހޯދަން،" މިހާރު ގޭގައި ބަލިން ރަނގަޅުވަމުން އަންނަ ފެރްދައުސް ބުންޏެވެ.
ފެރްދައުސް ބުނީ، ދެމަފިރިން ބަލިވީ އެ މީހުންގެ ފަސް އަހަރުގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅަށް އެހެން ބައްޔަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ޓަކައި ހަސްފަތާލުގައި ދުވަސްތަކެއް ހޭދަކުރިތާ މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ ކަމަށެވެ. "ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް މި ބަލިމަޑުކަން އުނދަގޫ. ތަކުރާރުކޮށް ޖެހެމުންދާއިރު، ހާލަތު މާ ބޮޑަށް ގޯސްވެދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރިކަން ވަކިން ބޮޑުވޭ،" އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ.
ސިއްހީ ދާއިރާގެ މާހިރުން އިންޒާރު ދެއްވާ ގޮތުގައި، ޑެންގީ ވައިރަހުގެ ހަތަރު ސީރޯޓައިޕް (ވައްތަރު) ވެސް ދައުރުވަމުންދާތީ، ބަލީގެ ނުރައްކާތެރިކަން ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. ވަކި ބާވަތެއްގެ ވައިރަހެއް އެރި މީހަކަށް ފަހުން އެހެން ބާވަތެއްގެ ވައިރަހެއް އަރައިފިނަމަ، ބޮޑެތި އުނދަގޫތަކާއި ނުރައްކާތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. ބަންގްލަދޭޝް ސަރުކާރުން ދިގު މުއްދަތުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ޑެންގީ ވެކްސިނެއް ތައާރަފުކުރުމަށް ވިސްނަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، އެ ޤައުމުގައި އަދިވެސް ވެކްސިން ދޭން ފަށާފައެއް ނުވެ އެވެ.
މޫސުމީ ބަދަލުތަކާއި މަދިރި އާލާވާ މޫސުން ދިގުލައިދިއުން
ޖަހާންގީރުނަގަރު ޔުނިވަރސިޓީގެ އެންޓޮމޮލޮޖިސްޓެއް ކަމަށްވާ ކޮބީރުލް ބަޝާރު ވިދާޅުވީ، އޮކްޓޫބަރު މަހު މަރުވި ނިސްބަތުން ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވަމުން ނުދިޔަ ނަމަވެސް، ނޮވެންބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް ބަލި ފެތުރުން ދެމިއޮންނާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ.
"އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮންމެ ވެސް ވަރެއްގެ ލުޔެއް ފެނިދާނެ. އެކަމަކު ނޮވެންބަރު މަހު ޑެންގީ މުޅިން ފިލައިގެން ދިއުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ނޫން. އަދަދުތައް މަދުވި ނަމަވެސް އެއީ ކުޑަ މިންވަރަކަށް. ފާހަގަކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑު ބަދަލެއް ފެންނާނީ ޑިސެންބަރު މަހުގެ ކުރިން ކަމަކަށް ނުބެލެވޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ބަޝާރު ވިދާޅުވީ، ކުރިން ވެހުނު ވާރޭގެ ސަބަބުން މަދިރި އާލާވާން އުފެދުނު ތަންތަނުން މަދިރި އުފެދެމުންދާނެ ކަމަށާއި، ވިއްސާރަ މޫސުން ނިމުނު ނަމަވެސް ބަލި ފެތުރުން މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށެވެ. ހަމަމިއާއެކު، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން ވާރޭވެހުމާއި ވައިގެ ތެތްކަމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން، މަދިރި އާލާވާ މޫސުން ދިގުލައިގެން ގޮސް، އީޑީސް މަދިރި ހަރަކާތްތެރިވާ މުއްދަތު ދިގުވަމުންދާ ކަން ވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
މަސްދަރު: ރޮއިޓަރސް
