ވިލާގަނޑުގައި 150 ކިލޯމީޓަރުގެ ބާރުމިނުގައި އައި ތޫފާން އަރްނަބް އިންޑިޔާއަށް އަރައިފި
28 އޮކްޓޯބަރު 2026 | ބުދަ 08:57އިންޑިއާގެ އަންދްރާ ޕްރަދޭޝްއަށް އެރި ބާރުގަދަ ތޫފާން 'އަރްނަބް' އާ ގުޅިގެން ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން 84,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ވަގުތީ ހިޔާތަކަށް ބަދަލުކޮށްފައި. މި ތޫފާނުގެ ސަބަބުން އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، ސަރުކާރުން ކުރިއާލައި އެޅި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކާއެކު އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނަ ގެއްލިފައެއް ނުވޭ
އިންޑިޔާގެ އަންދްރަ ޕްރަދޭޝްގެ އައްސޭރިފަށަށް އެރި ތޫފާން "އަރުނަބް" އާ ގުޅިގެން ކަކިނާޑާ ސަރަހައްދަށް ލިބިފައިވާ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކުގެ ތެރެއިން މީހަކު ހިނގާފައި ދަނީ. | އޭޕީ
ވިލާގަނޑުގައި ގަޑިއަކު 150 ކިލޯމީޓަރަށް ވައިބާރުވި، ނުރައްކާތެރި ބާރުގަދަ ތޫފާން 'އަރްނަބް' އޮކްޓޫބަރު 28 ވީ ބުދަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު އިންޑިޔާގެ އިރުދެކުނު އައްސޭރިފަށުގެ އަންދްރާ ޕްރަދޭޝް ސްޓޭޓަށް އަރައި، ބޯވިއްސާރައާއި ގަދަވަޔާއެކު ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދީފި އެވެ. ނަމަވެސް، ތޫފާން އެއްގަމަށް އެރުމުގެ ކުރިން ސަރުކާރުން އެޅި ސަލާމަތީ އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނައެއް ގެއްލިފައި ނުވާކަމަށް އޮފިޝަލުން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވި އެވެ. މި ތޫފާނުގެ ބާރު ފަހުން ވަނީ މަޑުވާން ފަށާފަ އެވެ.
އިންޑިޔާގެ މޫސުމާ ބެހޭ އިދާރާއިން (އައިއެމްޑީ) ބުނީ، 'ވެރީ ސިވިއާ ސައިކްލޯނިކް ސްޓޯމް' ނުވަތަ ނުރައްކާތެރި ބާރުގަދަ ތޫފާނެއްގެ ދަރަޖައިގައި އަންދްރާ ޕްރަދޭޝްގެ އިރުދެކުނު ސަރަހައްދަށް ތޫފާން އެރި ވަގުތު، ވައިގެ ބާރުމިން ހުރީ ގަޑިއަކު 125 ކިލޯމީޓަރާއި 135 ކިލޯމީޓަރާ ދެމެދުގައި ކަމަށެވެ. ހަމަމިއާއެކު، ވިލާގަނޑުގައި ވައިގެ ބާރުމިން ގަޑިއަކު 150 ކިލޯމީޓަރަށް އަރައިގެން ދިޔަ އެވެ. މި ތޫފާނުގެ ސަބަބުން އަންދްރާ ޕްރަދޭޝްއާއި އަވައްޓެރި އޮދީޝާ ސްޓޭޓުގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް 300 މިލިމީޓަރާ ހަމައަށް ބޯކޮށް ވާރޭވެހިފައިވާ ކަމަށް ވެސް އެ އިދާރާއިން ރެކޯޑުކޮށްފައިވެ އެވެ.
އެއްގަމަށް އެރުން ލަސްވުމާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް
އަންދްރާ ޕްރަދޭޝް ސްޓޭޓް ކާރިސާތަކާ ބެހޭ އިދާރާއިން ބުނީ، ތޫފާން އެއްގަމަށް އެރުމުގެ މަރުހަލާ ދެ ގަޑިއިރު ވަންދެން އެއް ތަނެއްގައި ހުއްޓިފައި ހުރި ކަމަށެވެ. މެންދުރުފަހުގެ ވަގުތެއްގައި ތޫފާން އެއްކޮށް އައްސޭރިފަށް ހުރަސްކޮށް، ބުދަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހުން ފެށިގެން އެއީ 'ޑީޕް ޑިޕްރެޝަން' އެއް ނުވަތަ ފުން ކޮޅިގަނޑަކަށް ބަދަލުވެ ބާރު ދެރަވާނެ ކަމަށް މޫސުމާ ބެހޭ މާހިރުން ލަފާކުރެ އެވެ.
"މެންދުރުފަހު ތޫފާން އެއްކޮށް އައްސޭރިފަށް ހުރަސްކުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު. އައްސޭރިފަށުގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ބާރުގަދަ ވިލާގަނޑުތަކާއެކު ވާރޭވެހުން އަދިވެސް ދަނީ ކުރިއަށް. މިއަދު ވެސް އާންމުން ސަމާލުވެ ރައްކާތެރިވެ ތިބުމަށް އިލްތިމާސްކުރަން،" އެ އިދާރާއިން ބުންޏެވެ.
ތޫފާނުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނަ ގެއްލިފައި ނުވާތީ، މުޅި ރޭގަނޑު އަރާމެއް ނެތި ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކުރި ސަރުކާރުގެ އޮފިޝަލުންނަށް އަންދްރާ ޕްރަދޭޝްގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު ނާރާ ޗަންދްރަބާބޫ ނާއިޑޫ ވަނީ ޝުކުރު އަދާކުރައްވައި މަރުހަބާ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ސަރުކާރުން ކުރިއާލައި އެޅި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނައެއް ނުގެއްލި ސަލާމަތްވުމުން ހިތްހަމަޖެހިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް އޭނާ އޮފީހުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެ އެވެ. "ތޫފާނުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތައް ކުޑަކުރުމަށާއި، ވީއެންމެ އަވަހަކަށް އާންމު ހާލަތަށް ރުޖޫޢަވުމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރެވެން ހުރި ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރަމުން ގެންދާނަން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކާއި ވަގުތީ ހިޔާތަކަށް
ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން އަންދްރާ ޕްރަދޭޝްގެ ސަރުކާރުން ވަނީ 84,396 މީހުން 290 ރިލީފް ޝެލްޓަރަށް ބަދަލުކޮށްފަ އެވެ. މުޅި ސްޓޭޓުގައި ޖުމްލަ 2,199 ޝެލްޓަރު ތައްޔާރުކޮށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަށް އޯލް އިންޑިއާ ރޭޑިއޯއިން ރިޕޯޓުކުރި އެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަންދްރާ ޕްރަދޭޝްގެ ނާޒުކު ސަރަހައްދުތަކުން ގާތްގަނޑަކަށް 50,000 މީހުންނަށާއި އަވައްޓެރި އޮދީޝާ ސްޓޭޓުން 48,000 މީހުންނަށް ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުވުމަށް އެންގި އެވެ.
އަންދްރާ ޕްރަދޭޝް އަދި އިރުމަތީ އޮދީޝާ ސްޓޭޓުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން މަދަރުސާތައް ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކޮށްފަ އެވެ. އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ހަރަކާތްތައް މެދުކަނޑާލައި، ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވުމަށް ރެސްކިއު ޓީމުތައް ތައްޔާރީ ހާލަތުގައި ބޭތިއްބި އެވެ. މިއާއެކު، އަންދަމާން އަދި ނިކޮބާރު ޖަޒީރާތަކުގެ އިދާރާއިން ވެސް އަންގާރަ ދުވަހުން ފެށިގެން ދެ ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް މަދަރުސާތައް ބަންދުކުރުމަށް އެންގި އެވެ.
އިންޑިޔާގެ މޫސުމާ ބެހޭ އިދާރާއިން ބުނީ، މި ތޫފާން އުފެދިގެން އައީ ބެންގާލް ކަނޑުގެ އިރުމައްޗާއި މެދުތެރެ އަދި އިރުދެކުނުގައި އުފެދުނު ފުން ކޮޅިގަނޑެއް ހުޅަނގަށް ދަތުރުކޮށް، ވަރުގަދަ ބާރުމިނެއް ލިބި ތޫފާން އަރްނަބްގެ ގޮތުގައި ބަދަލުވެގެން ކަމަށެވެ.
ބިންމަތީގެ ހާލަތާއި ގެއްލުންތައް: ކާކިނާޑާގެ މަންޒަރު
ބުދަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު އެއްގަމަށް އެރި މި ތޫފާނުގެ ސަބަބުން މަގުތަކަށާއި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވި އެވެ. ގަދަވަޔާއެކު ގަސްތައް ވެއްޓި، ގެތަކުގެ ފުރާޅުތަކަށާއި އިމާރާތްތަކުގެ ބޯޑުތަކަށް އަދި އާންމު ވަސީލަތްތަކަށް ގެއްލުން ލިބުނެވެ.
ތޫފާނުގެ އެންމެ ބާރު ސަރަހައްދު ކައިރީގައި އޮތް ބަނދަރުމަތީ ސަހަރެއް ކަމަށްވާ ކާކިނާޑާއަށް މުޅި ރޭގަނޑު ގަދަވަޔާއެކު ބޯވިއްސާރަ ކުރިމަތިވެ، ބިޔަ ރާޅުތައް އައްސޭރިއަށް ބީއްސަމުން ދިޔަ އެވެ. ބުދަ ދުވަހު ފެންބޮޑުވެފައިވާ މަގުތަކަށް ނުކުތް އެ ސަހަރުގެ ރައްޔިތުންނަށް ފެނުނީ އުއްމީދުކުރި ވަރަށްވުރެ ގެއްލުން ކުޑަކޮށެވެ. އައްސޭރިފަށުގެ މަގުތަކަށް ވެއްޓިފައިވާ ބޮޑެތި ގަސްތަކާއި ކުނިބުނި ސާފުކުރުމުގައި ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ޓީމުތަކުން އަވަދިނެތި ދިޔައީ މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ.
"އަޅުގަނޑުމެންގެ ގެތަކުގައި ފެންބޮޑުވޭ، އެހެންވެ ތިބެންޖެހެނީ ފެނުގެ ތެރޭގައި،" ކާކިނާޑާ ކައިރީގައި ހުންނަ ސަރުކާރުގެ ޝެލްޓަރަކަށް ބަދަލުކުރެވުނު އުމުރުން 65 އަހަރުގެ ރާޖޭޝްވަރީ ބުންޏެވެ.
"މާތްﷲ އަށް ޙަމްދުހުރި، މި ފަހަރު އެހާ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ނުވޭ. ކަނޑު ވަރަށް ގަދަ، އެތައް ގަހެއް ވަނީ ވެއްޓިފައި، އަދި ހިޔާތަކަށާއި ބޯޑުތަކަށް ވަނީ ގެއްލުން ވެފައި،" ވިޔަފާރިވެރިއެއް ކަމަށްވާ އުމުރުން 43 އަހަރުގެ ޙުސައިން ބުންޏެވެ.
ކާކިނާޑާގެ ރައްޔިތެއް ކަމަށްވާ އުމުރުން 40 އަހަރުގެ ޞާދިޤު ބުނީ، އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭގަނޑު ހާލަތު ވަރަށް ނުރައްކާތެރިވި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ކުރީބައިގައި ދިން އިންޒާރުތަކުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް ތައްޔާރުވާން ފުރުސަތު ލިބުނު ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. "ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ އެ މީހުންގެ ގެތައް ތަޅުލުމަށްފަހު ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ގޮސްފައި،" ޞާދިޤު ކިޔައިދިނެވެ.
މޫސުމީ ބަދަލުތަކާއި ސަރަހައްދީ ނުރައްކާ
އުތުރު އެޓްލާންޓިކްގައި 'ހަރިކޭން' އަދި ޕެސިފިކް ކަނޑުގައި 'ޓައިފޫން' ގެ ނަން ދެވިފައިވާ ތޫފާންތަކަކީ، ބެންގާލް ކަނޑުއޮޅިއާއި އުތުރު އިންޑިޔާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި އަބަދު ވެސް ކުރިމަތިވާ ނުރައްކަލެކެވެ. ނަމަވެސް، ދުނިޔެ ހޫނުވުމަށް މެދުވެރިވާ 'އެލް ނީނިއޯ' މޫސުމީ ހާދިސާގެ ސަބަބުން މި ސަރަހައްދުގެ ތޫފާން މޫސުން ވަނީ އާދަޔާޚިލާފަށް ބާރުގަދަވެފަ އެވެ.
މި ތޫފާނާ ގުޅިގެން އަވައްޓެރި ސްރީ ލަންކާއާއި ނޭޕާލުން ވެސް ވަނީ މޫސުމީ އިންޒާރުތައް ނެރެފަ އެވެ. ނޭޕާލްގެ ކާރިސާތަކާ ބެހޭ އިދާރާއިން އިންޒާރު ދީފައި ވަނީ، މި ތޫފާން އެއްގަމަށް ދަތުރުކޮށް ހިމާލިޔާ ފަރުބަދަތަކާ ދިމާއަށް މިސްރާބު ޖަހާނެ ކަމަށެވެ. މި ގޮތުން، ބޯކޮށް ވާރޭވެހި، "ބޯކޮށް ސްނޯ ފޭބުމާއި، ސްނޯގެ ތޫފާންތަކާއި އަދި ސުނޯގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް" އެބައޮތް ކަމަށް އެ އިދާރާއިން ބުންޏެވެ.
ނޭޕާލަކީ އޮގަސްޓު 26 ގައި ގްލޭޝަލް ފަރުބަދައެއް ފުނޑުފުނޑުވެ ކަނޑައިގެން ދިއުމާ ގުޅިގެން ގަނޑުފެނާއި ފެން ފައިބައި ހިނގި ފެންބޮޑުވުމުގެ ކާރިސާއިން އަދިވެސް އަރައިގަނެވިފައި ނުވާ ޤައުމެކެވެ. އެ ކާރިސާގައި 1,400 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެ، 5,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ގެއްލިފަ އެވެ.
މަސްދަރު: އަނަދޮލު އޭޖެންސީ/ސީއެންއޭ
