20 އަހަރަށްފަހު ފަލަސްތީނުގައި ބާއްވަން އުޅުނު އިންތިޚާބު އަނެއްކާ ވެސް ފަސްކޮށްފި

ގާތްގަނޑަކަށް 20 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފަލަސްތީނުގައި ބާއްވަން އުޅުނު ފުރަތަމަ އިންތިޚާބު، ރައީސް މަޙްމޫދު ޢައްބާސް އަނެއްކާ ވެސް ފަސްކުރައްވައިފި އެވެ. މިކަން އިއުލާންކުރެއްވީ، ފަލަސްތީނުގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު އިތުރު އަހަރަކަށް ފަސްކުރުމަށް ނެރުއްވި ގަރާރަކުންނެވެ.

އަންނަ މަހު ބޭއްވުމަށް ތާވަލުކޮށްފައިވާ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބާއި ރިޔާސީ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމަށްފަހު، 2027 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވުމަށް މި ގަރާރުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަށް، ފަލަސްތީނުގެ ރަސްމީ ނޫސް އޭޖެންސީ، ވަފާއިން ހޮނިހިރު ދުވަހު ބުންޏެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އިންތިޒާރުކުރަމުން އައި ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު އެންމެ ފުރަތަމަ ތާވަލުކޮށްފައި އޮތީ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހަށެވެ. އަދި, ރިޔާސީ އިންތިޚާބު ބޭއްވުމަށް އޮތީ 2027 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅުގަ އެވެ. މި ގަރާރު ނެރުއްވާފައި ވަނީ އިންތިޚާބު ފަސްކުރުމާ މެދު މަޝްވަރާކުރެއްވުމަށް ފަލަސްތީނުގެ އިސް އޮފިޝަލުންގެ ކޮމިޓީއަކުން ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ހެނދުނު ބައްދަލުކުރެއްވުމަށް ފަހުގަ އެވެ.

Advertisement

ޔަހޫދީ އިސްރާއީލުން އިސްތިއުމާރު ކޮށްފައިވާ އިރުމަތީ ގުދުސްއާއި، ހުޅަނގު އައްސޭރި އަދި ޣައްޒާގެ ހާލަތު އޮތީ އިންތިޚާބެއް ބޭއްވޭ ފަދަ ހާލަތެއްގައި ނޫން ކަމަށް، ޢައްބާސް އިސްކޮށް ހުންނަވާ ޕަލަސްޓައިން ލިބަރޭޝަން އޯގަނައިޒޭޝަންގެ (ޕީއެލްއޯ) އެގްޒެކެޓިވް ކޮމިޓީން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުންޏެވެ. އިންތިޚާބާ ގުޅޭ ތަކެއްޗާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ އޮބްޒާވަރުން ޣައްޒާއަށް ވަނުމުގެ ހުއްދަ އިސްރާއީލުން ދީފައި ނުވާކަން އެ ކޮމިޓީން ފާހަގަކުރި އެވެ. އިސްތިއުމާރު ކޮށްފައިވާ ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި އިސްރާއީލުން ހިންގަމުންދާ ލާއިންސާނީ ޖަރީމާތަކާއި، ޔަހޫދީ ޓެރެރިސްޓު ވަަޒަންވެރިންގެ އާބާދީ ފުޅާކުރުމާއި، ވަޒަންވެރިންގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ނޮވެންބަރު މަހު އިންސާފުވެރި އިންތިޚާބެއް ބޭއްވުމަކީ ދަތި ކަމެއް ކަމަށް ވަފާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެ އެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ޓެކުސް އާމްދަނީ އިސްރާއީލުން ހިފެހެއްޓުމާއި، އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރާ ކެންޑިޑޭޓުންނާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ އޮބްޒާވަރުން ޣައްޒާއަށާއި އިސްތިއުމާރު ކޮށްފައިވާ އިރުމަތީ ގުދުސްއަށް ވަނުމަށް އަޅާފައިވާ ހުރަސްތަކަކީ ވެސް އިންތިޚާބު ފަސްކުރި ސަބަބުތަކެއް ކަމަށް އެ އޭޖެންސީން ފާހަގަކުރި އެވެ. ޣައްޒާއަށް ބަލާއިރު، އާރާސްތުކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް ކުރިއެރުމެއް ލިބިފައި ނުވުމާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ސްޓެބިލައިޒޭޝަން ފޯސް ނުވަތަ ސުލްހަ ބަލަހައްޓާ ފައުޖެއް ގާއިމުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައި ނުވުމަކީ ވެސް މި ނިންމުމަށް ބާރުދިން ކަމެއް ކަމަށް އެ ފަރާތުން ބުންޏެވެ.

އިންތިޚާބު ފަސްކުރުމާއެކު، ފަލަސްތީނުގެ ވެރިންނަށް ގޮންޖެހުމެއް ނެތި ދެމިތިބުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް, ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާއި ފަންޑުދޭ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ފަލަސްތީނިއަން އޮތޯރިޓީއަށް (ޕީއޭ) އޮތް އިތުބާރު އިތުރަށް ގެއްލިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ އެބައޮތެވެ. ވައުދުވެފައިވާ އިންތިޚާބުތައް ކެންސަލްކުރަން ރާވަމުންދާތީ، ޢައްބާސް އުޅުއްވަނީ "ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުއަށް އޮޅުވާލައްވަން" ކަމަށް، އިސްރާއީލްގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ގިޑިއަން ސާރް ބުންޏެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ޖަމާއަތްތަކުން، އޭގެ ތެރޭގައި ޢައްބާސްގެ ޕަލަސްޓީނިއަން ނޭޝަނަލް ލިބަރޭޝަން މޫވްމަންޓް ނުވަތަ ފަތަހު ޕާޓީ ހިމެނޭހެން، ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބުގެ ކުރިން "ޤައުމީ މަޝްވަރާއެއް" ބޭއްވުމަށް އެއްބަސްވެ، އިންތިޚާބު ފަސްކުރަން ބޭނުންވި ކަމަށް މައުލޫމާތު އެނގޭ ފަރާތަކުން އޭއެފްޕީ ނޫސް އޭޖެންސީއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުރާސްފަތި ދުވަހު ބުންޏެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ސަރަހައްދުތަކުގައި އެންމެ ފަހުން ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބެއް ބޭއްވީ 2006 ވަނަ އަހަރުގަ އެވެ. އެ އިންތިޚާބުގައި ޕީއޭ ކޮންޓްރޯލްކުރަމުން އައި ފަތަހު ޕާޓީގެ މައްޗަށް ހަމާސްއިން ކުރިހޯދި އެވެ. މި ބައިބައިވުމުގެ ސަބަބުން ޖަމާއަތްތަކުގެ މެދުގައި ހަމަނުޖެހުން އުފެދި، ފަހުން ޣައްޒާގެ ކޮންޓްރޯލް ހަމާސްއިން ނެގި އެވެ.

އުމުރުފުޅުން 90 އަހަރުގެ ޢައްބާސް އެންމެ ފަހުން ރިޔާސީ އިންތިޚާބެއް ކާމިޔާބުކުރެއްވީ 2005 ވަނަ އަހަރުގަ އެވެ. އޭނާގެ ދައުރު 2009 ވަނަ އަހަރު ނިމެން ޖެހުނު ނަމަވެސް، އޭގެ ފަހުން އޭނާ ވެރިކަން ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ ގަރާރުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ. ރިޔާސީ އިންތިޚާބު 2027 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ބޭއްވުމަށް ގޮވާލައްވައި ޖޫން މަހު އޭނާ ވަނީ ގަރާރެއްގައި ސޮއިކުރައްވާފަ އެވެ.

އިންތިޚާބު ފަސްކުރުމަށް ޢައްބާސް ނިންމެވުމާ ގުޅިގެން ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ބޮޑު މާޔޫސްކަމެއް އުފެދިފައިވާ ކަމަށް، ޕަލަސްޓީނިޔަން ނޭޝަނަލް އިނިޝިއޭޓިވް ޕާޓީގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް މުސްތަފާ ބަރްޣޫތީ ވިދާޅުވި އެވެ. "މި ވަގުތު ހުރިހާ ބާރެއް ޖަމާވެފައި ވަނީ އެގްޒެކެޓިވް އޮތޯރިޓީގެ އަތްމައްޗަށް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"ގާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތައް އެކުލަވާލެވޭނެ މިނިވަން ޝަރުއީ ނިޒާމެއް އަދި ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހެއް ވެސް ނެތް،" ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވަމުން ބަރްޣޫތީ ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި, 20 އަހަރު ވަންދެން ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އިންތިޚާބެއްގައި ބައިވެރިވުމުގެ ހައްގު ނުދީ ހިފެހެއްޓުމަކީ "މުޅިން ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫން" ކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. "ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންގެ ނަޒަރުން ބަލާއިރު އިސްލާހީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކަކަށް އިންތިހާއަށް ބޭނުންވޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.