އާ އެއްބަސްވުމެއް ހަދަން ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުވި ނަމަވެސް ތެހްރާނުން އެ ކަމާ ދެކޮޅު

އިރާނާއެކު އާ ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވައިލުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އެދިވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް، އާ އެއްބަސްވުމަކަށް މަޝްވަރާކުރުމަށް އިންކާރުކޮށް، ކުރީގެ އެއްބަސްވުން އިޔާދަކުރުމަށް ތެހްރާނުން ހުށަހަޅާފައިވާ ކަން ހާމަވެއްޖެ އެވެ. އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތައް ބޭއްވުމުގައި މެދުވެރިންގެ ދައުރު އަދާކުރަނީ ޕާކިސްތާނާއި ޤަތަރުންނެވެ. އޮގަސްޓު. މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހު ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ވެރިޔާ ފީލްޑް މާޝަލް އާސިމް މުނީރު ވަނީ ޓްރަމްޕްގެ ހާއްސަ މެސެޖަކާއެކު ތެހްރާނަށް ދަތުރު ކުރައްވާފަ އެވެ. އެ ދަތުރުފުޅުގައި އޭނާ ވަނީ އީރާނުގެ ރައީސް މަސްއޫދު ޕީޒިޝްކިއާނާއި ގައުމީ ސަލާމަތާ ބެހޭ މަޖިލީހުގެ ވެރިޔާ މުހުސިން ރިޒާއީއާ ބައްދަލު ކުރައްވާފަ އެވެ.

މި ދަތުރުފުޅުގައި މުނީރު ހިއްސާކުރެއްވި މެސެޖަކީ "ކުރީގެ އެއްބަސްވުމަށް އަލުން އެނބުރި ނުދާނަން،" ކަމަށް ޓްރަމްޕް ދެއްވި މެސެޖު ކަމުގައި އީރާންގެ މަސްދަރުތަކުން ބުންޏެވެ. މާނައަކީ، އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ކުރިން ސޮއިކޮށް އަމަލުކުރަން ފެށި އެއްބަސްވުމަށް ރުޖޫއަވުމަށް ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުނުވާ ކަމެވެ. އަދި، މުޅިން އާ އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލަން ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުވާ ކަން މި މެސެޖުން ހާމަވެފައިވާ ކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުންޏެވެ.

މުނީރު ތެހްރާނަށް ވަޑައިގެންނެވި ދުވަހު އެމެރިކާގެ މާލީ ވަޒީރު ސްކޮޓް ބެސެންޓް ވަނީ އީރާނާ ދެކޮޅަށް "ޑީ-ޑޭ" ގެ ނަމުގައި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ނިންމައި، އެ ކަން އިއުލާނު ކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި، ތެހްރާނާއެކު ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތްތައް ކުރިއަށްގެންދާ ގައުމުތަކަށް ސެކަންޑަރީ ސެންކްޝަން ނުވަތަ ދަތިކުރުމުގެ އިތުރު ފިޔަވަޅުތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ކަމަށް އޭނާ އިންޒާރު ދެއްވި އެވެ.

ޖޫންގެ އެއްބަސްވުން އުވާލެއްވީ ޓްރަމްޕް

މިދިޔަ ޖޫން މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު އެކުލަވާލި އެއްބަސްވުމަކީ، މަސްތަކެއް ވަންދެން ކުރިއަށްދިޔަ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށާއި ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވާލުމަށް އެކުލަވާލި އޮނިގަނޑެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބޮޑެތި ބައެއް މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ނުލިބި ހުރި ނަމަވެސް، މިއީ ތެހްރާނާއި ވޮޝިންގޓަނާ ދެމެދު އިތުރު މަޝްވަރާތަކެއް ކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމުގެ މަގްސަދުގައި އެކުލަވާލި އެއްބަސްވުމެކެވެ.

ނަން ހާމަކޮށްފައިނުވާ ތެހްރާނުގެ ސިޔާސީ މަސްދަރަކުން ވިދާޅުވީ، މިހާރު އޮތް އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން އީރާނަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޮޑެތި ފައިދާތަކެއް ލިބޭ ކަމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނަށް ތެލުގެ އާމްދަނީ ސީދާ އެމެރިކާ ޑޮލަރުން ލިބޭނެ ގޮތަށް ހަމަޖެހިފައިވާ "އޮއިލް ވޭވަރ" އާއި، ލުބުނާން ހިމެނޭހެން ހުރިހާ ސަރަހައްދެއްގައި ކުރިއަށްދާ ހަނގުރާމަ ހުއްޓުމަކަށް ގެނައުމުގެ އިތުރުން، އެންމެ މުހިންމު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް އީރާނަށް އޮތްކަން ބަލައިގަތުން ހިމެނޭ ކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

ތެހްރާންގެ ދާރިސް ވިދާޅުވީ، ވޮޝިންގޓަނުގައި ތިބި ޓްރަމްޕާ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާއި، ހަރުކަށި ފިކުރުގެ "ނިއޯކޮންޒަވެޓިވް" މީހުންގެ އިތުރުން އިސްރާއީލުން ޓްރަމްޕަށް ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ. އެ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ޓްރަމްޕް އީރާނުގެ ކުރިމަތީގައި "ކަކޫޖަހައި އަމާންދީފި" ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ކެމްޕޭނެއް ވެސް ހިންގަމުންނެވެ. ހޫނު މޫސުމުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި މެދުވެރިކޮށް، އޮމާންގެ އައްސޭރިފަށުން ދެކުނު ފަރާތުން ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ މަގެއް މަޑުމަޑުން ހުޅުވާލާފަ އެވެ. މަސްރަހު ދިރާސާކުރައްވާ ދާރިސް ވިދާޅުވީ، އީރާނުގެ ހުއްދައާ ނުލާ ހުރްމުޒްގެ ދަތުރުތައް އެމެރިކާއިން ފަށާފައި ވަނީ އެއްބަސްވުން އުވާލުމަށް ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުވާތީ ކަމަށެވެ. އަދި، ރައްދު ދިނުމަށް ތެހްރާނަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމުގެ ގޮތުން ކަމަށެވެ. ޓްރަމްޕްގެ އަމާޒަކަށްވީ އެއްބަސްވުމުން ވަކިވުމުގެ ފުރުސަތު ހޯދާ، އިސްރާއީލު ރުއްސުމެވެ.

ހުރްމުޒްގެ މައްސަލާގައި ދެ ފަރާތުން އަނެއްކާވެސް ހަމަލާ ބަދަލުކުރަނީ

ވޭތުވެދިޔަ ހަ މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ހަނގުރާމަ ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން މަޑުޖެހިލުމަށްފަހު އަލުން ކުއްލި ކުއްލިއަށް ކުރިމަތިލުންތައް ހިނގަމުންދާއިރު، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މިލްކުވެރިކަމާ ގުޅޭ ހަމަނުޖެހުންތައް މިދިޔަ ހަފުތާގައި ވަނީ އަލުން ގޯސްވެފަ އެވެ. ހުސްވި ހަފުތާ ބަންދުގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ސިފައިންނާއި އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބައެއްގެ އުޅަނދުފަހަރަށް ރައްދުގައި ހަމަލާތަކެއް ދީފަ އެވެ. އަދި، އެމެރިކާގެ ކޮންމެ ހަމަލާއަކަށް ރައްދު ދޭނެ ކަމަށް އީރާނުން އިންޒާރު ދިނުމާ ގުޅިގެން، މި ހަފުތާ ފެށުނުއިރު އެ ކަނޑުއޮޅި މެދުވެރިކޮށް ކުރާ ދަތުރުފަތުރު ވަނީ މަދުވެފަ އެވެ.

2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ކުރީކޮޅު، އެއްބަސްވުން ތަންފީޒުކުރުމުގައި، ހާއްސަކޮށް ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުމާ ގުޅޭގޮތުން އުފެދުނު ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކާއެކު އެއްބަސްވުން ރޫޅެން ފެށި އެވެ. އެމެރިކާއިން ކަނޑުމަގުން ދަތުރުކުރާނެ ވަކި މަގެއް ހެދުމަށް ކުރި މަސައްކަތަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން އީރާނުން އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރި އުޅަނދުތަކަށް ހަމަލާދިނުމާ ގުޅިގެން، ޖުލައި 7 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާއިން ވަނީ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އިގްތިސާދީ ގޮތުން ދީފައިވާ އެންމެ މުހިންމު އެއް ލުއި ކަމަށްވާ، އީރާނުގެ ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓް ކުރުމަށް ދީފައިވާ ލުއިތައް ބާތިލުކޮށްފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ބާރު އީރާނަށް އޮތް މިންވަރާ މެދުގައާއި، އެމެރިކާއިން އަޅާފައިވާ ކަނޑުގެ ބްލޮކޭޑް ނުވަތަ ހިސާރު އުވާލާނެ ވަގުތާއި މިންވަރާ މެދު ވެސް ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ވަނީ ހިޔާލުތަފާތުވުން އިތުރުވެފަ އެވެ.

މުނީރުގެ ދަތުރުފުޅުގެ ތިން ދުވަސް ފަހުން، ގަތަރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ހިމެނޭހެން އެ ގައުމުގެ އިސްވެރިންގެ ވަފުދެއް އީރާނަށް ވަޑައިގަންނަވައި، އެއްބަސްވުމަށް ރުޖޫއަނުވާނެ ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވާ މެސެޖު ތެހްރާނަށް ރައްދު ކުރެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ އިސްވެރިން މުނީރަށާއި ގަތަރުގެ ވަފުދަށް ދެއްވި ޖަވާބަކީ، އީރާނުން ގަބޫލުކުރާނީ ހަމައެކަނި މިހާރު އޮތް އެއްބަސްވުން ކަމަށާއި، އެ ނޫން އެއްވެސް ގޮތެއް ގަބޫލުނުކުރާނެ ކަމަށެވެ.

އީރާނުން ވެސް އޮތީ ދޫދޭގޮތަކަށް ނޫން

މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި އޮމާނާއި ގަތަރުން ދަނީ އެއްބަސްވުމަށް ބައެއް ބަދަލުތައް ގެނެސްގެން އެ އަލުން ދިރުވައި، މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. މި ގޮތުން، އީރާނާއި އެމެރިކާ އެއްބަސްވުމަކާ ގާތަށް ގެނައުމަށް ސިއްރިއްޔާތުގައި މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވި ގަތަރުގެ ނުފޫޒުގަދަ މިނިސްޓަރެއް ކަމަށްވާ އަލީ އަލް-ޘަވާދީ އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން، ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 6 ވަނަ ދުވަހު ގަތަރުގެ ވަފުދެއް ތެހްރާނަށް ދަތުރު ކޮށްފައިވާ ކަމަށް މަސްދަރުތަކުން ހާމަކުރި އެވެ.

މި ކަމުގެ މައުލޫމާތު އިނގޭ ދެ މަސްދަރަކުން ބުނީ، އީރާނުން އެންމެ ފަހުން ފޮނުވި މެސެޖަށް ޓްރަމްޕް ދެއްވި ޖަވާބު ޘަވާދީ ހިއްސާކުރެއްވި އިރު، އެ ޖަވާބުގައި ވެސް ޓްރަމްޕް ވަނީ އެއްބަސްވުމަށް އަލުން އަމަލުނުކުރާނެ ކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވެފައި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އީރާނުން ގަތަރުގެ އިސްވެރިންނަށް އަލުން އަންގާފައި ވަނީ، އެ ގައުމުން ކުރީގެ އެއްބަސްވުން ދޫކޮށްނުލާނެ ކަމަށާއި، އަދި އާ އެއްބަސްވުމަކަށް މަޝްވަރާކުރަން ބޭނުންނުވާ ކަމަށެވެ.