ގަތަރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ތެހެރާނަށް، ދަތިކުރުމުގެ ތެރޭގައި ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުން ރަނގަޅުކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް

އެމެރިކާއިން އެންމެ ފަހުން އެޅި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅިގެން، އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ބަހުގެ ހަމަލާތަކެއް ބަދަލުކުރަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުންތައް އަލުން އިއާދަކުރުމުގެ މަގްސަދުގައި ގަތަރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބުރާސްފަތި ދުވަހު ތެހެރާނަށް ވަޑައިގެންފި އެވެ. އެމެރިކާގެ މި ފިޔަވަޅުތަކަކީ "ފުރިހަމަ އިގްތިސާދީ ހަނގުރާމައެއް" ކަމަށް އީރާނުގެ އޮފިޝަލަކު ވަނީ ސިފަކުރައްވާފަ އެވެ.

އީރާނާ އަވަށްޓެރި ގަލްފުގެ ގައުމެއް ކަމަށްވާ ގަތަރަކީ، ހަނގުރާމަވެރި ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި ނުރަސްމީކޮށް މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްގެންދާ ގައުމެކެވެ. އަދި ޖޫން މަހު އިއުލާންކުރި ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ގަތަރުން ވަނީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފަ އެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކަށް ހަމަލާތައް މެދުކަނޑާލެވުނެވެ.

މި ދަތުރުފުޅު މި ކުރައްވަނީ ހަނގުރާމައަށް ހަ މަސް ދުވަސް ފުރެން ގާތްވެފައިވަނިކޮށެވެ. މިހާރު ހަނގުރާމައިގެ ހަމަލާތައް ބޮޑުތަނުން މަޑުޖެހިފައިވީ ނަމަވެސް، ޑިޕްލޮމެޓިކް ގޮތުން އެދެވޭ ކުރިއެރުމެއް އަދި ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ މައި މަގު ކަމަށްވާ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލާ މެދު ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އީރާނުން ދަނީ އެ ކަނޑުއޮޅީގެ ބޭނުން ހިފައިގެން އެމެރިކާއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަން މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

ވައިޓް ހައުސްއިން ބުނި ގޮތުގައި، އީރާނުން އަދި "މާނަހުރި ގޮތެއްގައި މަޝްވަރާގެ މޭޒަށް" އައިސްފައި ނުވާތީ، މިވަގުތު އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު އެއްވެސް މަޝްވަރާއެއް ކުރިއަކަށް ނުދެ އެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުންދަނީ އެ ގައުމުން ދުވަހަކުވެސް މަޝްވަރާގެ މޭޒު ދޫކޮށްލާފައި ނުވާނެ ކަމަށެވެ.

ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުން

އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާގެ ޓެލެގްރާމް ޗެނަލުން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި، ގަތަރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އަދި ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޝައިޚް މުޙައްމަދު ބިން އަބްދުއްރަހްމާން އަލްޘާނީ ވަނީ ތެހެރާނުގައި އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު އައްބާސް އަރަގްޗީއާ ބައްދަލުކުރައްވައި މަޝްވަރާ ކުރައްވާފަ އެވެ.

ގަތަރުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާއިން ބުނި ގޮތުގައި، މި ބައްދަލުވުމުގައި ދެ ބޭފުޅުން މަޝްވަރާ ކުރެއްވީ މަރުހަލާތަކަކަށް ބަހާލައިގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އޮނިގަނޑަކާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނާއި އޮމާން ގުޅިގެން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ވަގުތީ ޝިޕިން ކޮރިޑޯއެއް ގާއިމުކުރުމާއި، އެ ސަރަހައްދުގައި ހުރި މައިންތައް ނައްތާލުމުގެ ގުޅިފައިވާ މަޝްރޫއެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުން ހިމެނެ އެވެ.

ފެބްރުއަރީ 28 ގައި ހަނގުރާމަ ފެށުމުގެ ކުރިން ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި އުފުލި ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލައިގައި އީރާނާއި އޮމާނާ ދެމެދު އުފެދުނު ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކުގެ ސަބަބުން، ހަނގުރާމަ ނިންމުމަށް ޖޫން މަހު އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުން ވަނީ ބާތިލްވެފަ އެވެ.

އީރާނުން ބުނަމުންދަނީ، ޖޫން މަހުގެ ވަގުތީ އެއްބަސްވުމުގައި އެމެރިކާއިން އެއްބަސްވި ޝަރުތުތައް ފުރިހަމަ ނުކުރާހާ ހިނދަކު ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފައި ބާއްވާނެ ކަމަށެވެ. އެ ޝަރުތުތަކުގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ބަނދަރުތަކަށް އެމެރިކާއިން އަޅާފައިވާ ހުރަސްތައް ނައްތާލުމާއި، ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމާއި، އަދި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުން ހިމެނެ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ސަރަހައްދީ މަސްރަހަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތަކާއި، މަސްރަހު ފިނިކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކާއި، މަޝްވަރާއަށް މަގުފަހިކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދެ ބޭފުޅުން މަޝްވަރާ ކުރެއްވި ކަމަށް ގަތަރުގެ ވުޒާރާއިން ބުންޏެވެ.

'އެއްވެސް މަޝްވަރާއެއް ކުރިއަކަށް ނުދޭ'

ވައިޓް ހައުސްގެ ޕްރެސް ސެކްރެޓަރީ ކެރޮލިން ލީވިޓް ބުރާސްފަތި ދުވަހު ވިދާޅުވީ، އީރާނާ މެދު އަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ހުރިހާ އިޚްތިޔާރެއް ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އަދިވެސް ގެންގުޅުއްވާ ކަމަށެވެ.

ފޮކްސް ނިއުސްއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ލީވިޓް ވިދާޅުވީ، އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާ ހަލާކުކޮށްލުމަށް "އޮޕަރޭޝަން އެޕިކް ފިއުރީ" ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ފަދައިން، މިހާރު އެ ގައުމުގެ އިގްތިސާދު ފުނޑާލުމަށް "އޮޕަރޭޝަން އިކޮނޮމިކް އައުޓްކާސްޓް" ކުރިއަށް ގެންދާ ކަމަށެވެ.

"މިވަގުތު އެއްވެސް މަޝްވަރާއެއް ކުރިއަކަށް ނުދޭ. އީރާނުން މާނަހުރި ގޮތެއްގައި މަޝްވަރާގެ މޭޒަށް އައިސްފި ކަމަށް ރައީސަށް ގަބޫލުކުރެއްވެންދެން މިގޮތުގައި ދެމިތިބޭނަން. ނަމަވެސް އަދި އެފަދަ ކަމެއް ނުފެނޭ،" ލީވިޓް ވިދާޅުވި އެވެ.

އީރާނަށް ދެމުންދިޔަ ސީދާ އަސްކަރީ ހަމަލާތައް ހުއްޓިފައިވީ ނަމަވެސް، މި ހަފުތާގައި އެމެރިކާއިން ވަނީ އިތުރު ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އިއުލާންކޮށް، އީރާނާއި އެ ގައުމުގެ ވިޔަފާރި ބައިވެރިންނާ އޮތް ގުޅުން ކަނޑާލުމަށް އިގްތިސާދީ ފިއްތުންތައް ވަރުގަދަކޮށްފަ އެވެ.

އީރާނުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ބާގިރު ގާލީބާފް ބުރާސްފަތި ދުވަހު ވަނީ، "ފުރިހަމަ އިގްތިސާދީ ހަނގުރާމައާ" ކުރިމަތިލުމަށް ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަމަށް ގޮވާލައްވާފަ އެވެ. އަދި ގައުމުގެ އެތެރޭގެ ބައިބައިވުމަކީ "ހަމަ ސީދާ ދުޝްމަނުން ބޭނުންވާ ގޮތް" ކަމަށް އޭނާ އިންޒާރު ދެއްވި އެވެ.

އީރާނުގެ މަޖިލީހުގެ ގައުމީ ސަލާމަތާ ބެހޭ ކޮމިޓީގެ މުގައްރިރު އިބްރާހީމް އަޒީޒީ ވިދާޅުވީ، މި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަކީ "އިންސާނިއްޔަތާ ހިލާފު އަދި އަދާވާތްތެރި އަމަލެއް" ކަމަށާއި، ނަމަވެސް މިހާރު އެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ނުފޫޒު ކެނޑިފައިވާ ކަމަށެވެ.

1979 ވަނަ އަހަރުގެ އިސްލާމީ އިންގިލާބަށްފަހު، އީރާނުން ދަނީ އެމެރިކާގެ އެކި ފެންވަރުގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ދަށުގައި ދިރިއުޅެމުންނެވެ.

އޮމާން-އީރާން ހުރްމުޒް އެއްބަސްވުން

އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައި.އާރު.ޖީ.ސީ) އިން ބުދަ ދުވަހު ބުނި ގޮތުގައި، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބޭނުންކުރުމާއި އޭގެއިން ލިބޭ އާމްދަނީ ބަހާނެ ގޮތަކާ މެދު އީރާނާއި އޮމާނުން ވަނީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައިސްފަ އެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުގެ އިސް މަސްދަރަކުން ފަހުން ބުނީ، އެއްބަސްވުމުގެ ތަފްސީލުތައް ނިންމުމުގެ މަސައްކަތް ދެ ގައުމުން އަދިވެސް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ.

ހަނގުރާމަ ފެށުމުގެ ކުރިން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަކީ މިނިވަންކަމާއެކު ދަތުރުފަތުރު ކުރެވޭ ތަނެކެވެ. ނަމަވެސް ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން އީރާނުން ވަނީ އެ ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، އެއީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށާއި އާމްދަނީ ހޯދާ ވަސީލަތަކަށް ހަދާފަ އެވެ. އެގޮތުން އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކުން ކޮމިޝަނެއް ނެގުމަށް އީރާނުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދާއިރު، އެމެރިކާއިން ދަނީ އެކަމާ ދެކޮޅު ހަދަމުންނެވެ.

ހަނގުރާމައިގެ ކުރީކޮޅު ދިން ވައިގެ ހަމަލާތަކުގައި އީރާނުގެ އާންމު އަސްކަރީ ބާރުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިކޮށްލާފައިވީ ނަމަވެސް، އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކަށް ހަމަލާދިނުމަށާއި ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކަށް ހުރަސްއެޅުމަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް މިސައިލާއި ޑްރޯންގެ ގާބިލްކަން އީރާނުގައި އެބަހުއްޓެވެ.

އިންޓަނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް އޯގަނައިޒޭޝަނުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ފެބްރުއަރީ 28 އިން ފެށިގެން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި 70 ހާދިސާއެއް ހިނގައި، 19 ފަޅުވެރިން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ހުއްޓުވުމަށާއި، ސަރުކާރު ވައްޓާލުމަށް އެހީތެރިވުމަށާއި، އަދި މިސައިލް ޕްރޮގްރާމް ހަލާކުކޮށްލުމަށް އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި، އީރާނާއި ލުބުނާނުން މިހާތަނަށް އެތައް ހާސް ބަޔަކު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ.