ގަލްފް ސަރަހައްދުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށް އީރާނުން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި ރަޝިޔާއިން އެހީތެރިވޭތަ؟

ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ ސަމިޓުގެ ހަވާސާގައި، ބުރާސްފަތި ދުވަހު ފިލިޕީންސްގެ މެނީލާގައި އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ އާއި ރަޝިޔާގެ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީ ސަރްގޭ ލަވްރޯވް ބައްދަލުކުރެއްވިއިރު، ރަސްމީ އެޖެންޑާގެ އެންމެ ކުރީގައި އޮތީ ރަޝިޔާ-ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމައިގެ މައްސަލަ އެވެ.

ނަމަވެސް، ރޫބިއޯ އާއި ލަވްރޯވްގެ މި ބައްދަލުވުން ކުރިއަށްދިޔައީ މެދުއިރުމަތީގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށް އީރާނުން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގައި، ރަޝިޔާއިން ފާޅުގައި އެއްބަސްވާ މިންވަރަށްވުރެ ބޮޑަށް އަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވަމުންދާކަމަށް ބުނާ އާ ރިޕޯޓުތަކެއްގެ ހިޔަނި އެޅިފައި ވަނިކޮށެވެ.

އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް އިންޓެލިޖެންސް އެޖެންސީ (ސީ.އައި.އޭ) އަށް ނިސްބަތްވާ ތަންތަނަށް އީރާނުން ޓާގެޓްކުރާ ކަމުގެ ރިޕޯޓުތައް ފުރަތަމަ ފެންމަތިވީ، އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ކުރީކޮޅުގަ އެވެ. މި ހަނގުރާމަ ފެށުނުތާ ތިންވަނައަށްވީ މާރިޗު މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ރިޔާޟުގައި ހުންނަ އެމެރިކާ އެމްބަސީ ތެރޭގައި ހުރި ސީ.އައި.އޭ ސްޓޭޝަނަކަށް ހަމަލާ އަމާޒުވި ކަމަށް، މިކަމުގެ މައުލޫމާތު ހުރި ދެ މީހަކާ ހަވާލާދީ ވޮޝިންޓަން ޕޯސްޓުން ރިޕޯޓުކުރި އެވެ. އަދި މާރިޗު މަހުގެ 6 ވަނަ ދުވަހު ސީ.އެން.އެން އިން ރިޕޯޓުކުރި ގޮތުގައި، ގަލްފް ސަރަހައްދުގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ސިފައިންނާއި މަތިންދާބޯޓުތައް ހުރި ތަންތަން ދެނެގަތުމުގައި މޮސްކޯއިން ދަނީ ތެހެރާނަށް އެހީތެރިވަމުންނެވެ.

ޔޫއެސް ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ ސިއްރު ސަރަހައްދެއްގައި ކުރިއަށްދާ "އެކްސަސައިޒް މަރޯޑާ ޝީލްޑް 26.1" ތަމްރީނުތަކުގެ ތެރެއިން، އެމެރިކާގެ އެއަރ ފޯސްގެ އެފް-15 އީ ސްޓްރައިކް އީގަލް މަރުކާގެ ހަތަރު ބޯޓެއް ރަންވޭމަތީގައި ތައްޔާރީ ހާލަތުގައި އޮތް މަންޒަރު. | ގެޓީ އިމޭޖަސް

އެންމެ ފަހުގެ މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާގައި ހުރި އެމެރިކާ އެމްބަސީ ހިމެނޭހެން ސީ.އައި.އޭގެ މަރުކަޒުތަކަށް އީރާނުން ދެމުންދާ ޑްރޯން ހަމަލާތަކުގައި ރަޝިޔާގެ ބައިވެރިވުމެއް އޮތްތޯ އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސުން ތަހުގީގު ކުރަމުންދާ ކަމަށް ބުދަ ދުވަހު ރޮއިޓާސް ނިއުސް އެޖެންސީން ވަނީ ރިޕޯޓުކޮށްފަ އެވެ. މި ހަމަލާތަކުގެ ވަރުގަދަ ކަމާއި އަމާޒަށް ވާސިލުވާ މިންވަރަށް ބަލާއިރު، މިއީ ބޭރުގެ އެހީތެރިކަމެއް ލިބިގެންދޭ ހަމަލާތަކެއް ކަމުގެ ހެކި ފެންނަން ހުރި ކަމަށް އެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ.

ޕެރިހުގެ ސައެންސަސް ޕޯ ޔުނިވާސިޓީގެ ސެންޓަރ ފޮރ އިންޓަނޭޝަނަލް ރިސާޗްގެ އެސިސްޓަންޓް ޕްރޮފެސަރ ނިކޯލް ގްރަޖެވްސްކީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އީރާނުން އަމާޒުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި ރަޝިޔާގެ ބައިވެރިވުން އޮތުމަކީ ބުއްދިއަށް ގަބޫލުކުރެވޭ "ހަގީގަތަކަށް ވުން ގާތް" ތިއަރީއެކެވެ.

"މިއީ ކުރިންވެސް ޝައްކު ކުރެވުނު ކަމެއް. ސަބަބަކީ އީރާނުން މިފަހުން ދިން ގިނަ ހަމަލާތަކަކީ މީގެ ކުރިން އެ ގައުމުން ދީފައިވާ ހަމަލާތަކަށްވުރެ މާ ބޮޑަށްވެސް ކުރިއަރާފައިވާ ހަމަލާތަކަކަށް ވުން،" ގްރަޖެވްސްކީ އަލްޖަޒީރާއަށް ވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ރަޝިޔާއާ ޚިލާފަށް އީރާނަކީ ފަޒާގެ ދާއިރާގައި އެހާ ބޮޑު ގާބިލުކަމެއް ލިބިފައިވާ ގައުމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. "ރަޝިޔާއާ އަޅާބަލާއިރު، އަސާސީ ކަންކަމަށް ބޭނުންވާ އަސްކަރީ ފެންވަރުގެ ސެޓެލައިޓްތައް އީރާނު އަތަކު ނެތް. އެހެންކަމުން، މިކަމުގައި ރަޝިޔާއާއެކު އެއްބަސްވުންތަކެއް ހަދާފައިވާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ނަމަވެސް، ސަރަހައްދީ ގޮތުން އަމާޒުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި އީރާނުގެ އަމިއްލަ އިންޓެލިޖެންސް ވިއުގަތަކެއް އޮންނަކަމާއި، ގިނަ ފަހަރަށް އެކަންކަމަށް މާ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދެވޭކަންވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

އީރާނަށް ރަޝިޔާގެ އެހީތެރިކަން

ހަނގުރާމަތަކާއި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން، މޮސްކޯ އާއި ތެހެރާނުން ވަނީ އެ ދެ ގައުމުގެ އަސްކަރީ ގުޅުން އިތުރަށް ވަރުގަދަކޮށްފަ އެވެ.

ގިނަ ދިރާސާވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި މި ދެ ގައުމުގެ ގުޅުމަކީ އިއްތިހާދަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، ހުޅަނގާ ދެކޮޅަށް އޮތް މަސްލަހަތު ހިމެނޭ ގުޅުމެކެވެ. ނަމަވެސް ގްރަޖެވްސްކީ މިކަމާ ދެކިލައްވަނީ ތަފާތުކޮށްނެވެ.

"އެ ދެ ގައުމުންވެސް ދެކެނީ ދުނިޔޭގެ މަސްރަހުގައި އެ ދެ ގައުމަށްވެސް ކުރިމަތިވަނީ އެއްކަހަލަ ނުރައްކާތަކެއް ކަމަށް. ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން އެ ދެ ގައުމުގެ އެއްބާރުލުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައި. އަދި މިފަހުން އެ ގުޅުން ވަނީ ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑަށް އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރަށް ވަރުގަދަވެފައި،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ފެބްރުއަރީ 2022 ގައި ރަޝިޔާއިން ޔޫކްރެއިނަށް އެރުމާއެކު، ދެ ގައުމުގެ އަސްކަރީ ގުޅުން ބަދަހިވެގެން ދިޔައީ، ރަޝިޔާގެ ހަނގުރާމައަށް އެހީތެރިވުމަށްޓަކައި ތެހެރާނުން މުހިންމު ހަތިޔާރުތަކެއް ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޝާހިދު ޑްރޯން އާއި ފާތިހު-110 ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ހިމެނެ އެވެ.

އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައި.އާރު.ޖީ.ސީ) ގެ ނޭޝަނަލް އެއިރޯސްޕޭސް ޕާކެއްގައި އީރާނުގެ ސްކޫލް ދަރިވަރަކު އެ ގައުމުގެ "ޝާހިދު-136" މަރުކާގެ ޑްރޯންއެއްގެ ކައިރީގައި ހުއްޓިގެން | ގެޓީ އިމޭޖަސް

މިދިޔަ އަހަރު، ދެ ގައުމުން ވަނީ 20 އަހަރު ދުވަހުގެ "ކޮމްޕްރިހެންސިވް ސްޓްރެޓީޖިކް ޕާޓްނަޝިޕް" އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފަ އެވެ. މިއީ ދިފާއީ ދާއިރާއިން އެއްބާރުލުން އިތުރުކުރުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެކެވެ.

ނަމަވެސް، މޮސްކޯ ޓައިމްސްއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ރަޝިޔާގެ ޑެޕިއުޓީ ފޮރިން މިނިސްޓަރު އެންޑްރޭ ރުޑެންކޯ އޭރު ސްޓޭޓް ޑޫމާގައި ވިދާޅުވީ، މި އެއްބަސްވުމުގެ މާނައަކީ އީރާނާއެކު އަސްކަރީ އިއްތިހާދެއް އުފެއްދުން ނުވަތަ އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް އަސްކަރީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން ނޫން ކަމަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އީރާނުގެ ޝާހިދު-136 ޑްރޯންތަކުގެ އަމާޒު ވަރުގަދަކުރުމަށްޓަކައި، ސިގްނަލް ޖޭމްކުރުން ހުއްޓުވައިދޭ "ކޮމެޓާ-އެމް" ނެވިގޭޝަން ސިސްޓަމް ރަޝިޔާއިން ފޯރުކޮށްދީފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވެ އެވެ.

މާރިޗު މަހުގެ ރިޕޯޓުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ސައިޕްރަސްގައި ހުންނަ އިނގިރޭސި ރޯޔަލް އެއާ ފޯސް (އާރް.އޭ.އެފް) ބޭހަކަށް އީރާނުން ދޭން އުޅުނު ހަމަލާއެއް ނާކާމިޔާބުވުމުން، އެތަނުން ފެނުނު ޝާހިދު-136 ޑްރޯންގެ ބައިތަކުގެ ތެރޭގައި ރަޝިޔާގެ މި ސިސްޓަމް ހުއްޓެވެ.

އީރާނުގެ ޑްރޯންތަކުގައި ކޮމެޓާ-އެމް ސިސްޓަމް ހުރި ކަމަށް ވޯލް ސްޓްރީޓް ޖާނަލްއިން ރިޕޯޓުކުރުމުން، ރަޝިޔާއިން ވަނީ އެއީ "ދޮގު ޚަބަރެއް" ކަމަށް ބުނެ އެކަން ދޮގުކޮށްފަ އެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، ގްރަޖެވްސްކީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާ އާއި އީރާނުގެ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމައަށް އޮތް ސަމާލުކަން ކުޑަވެ، އެމެރިކާގެ ބާރު ދުނިޔޭގައި ދަށްވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތުމުން، މީގެ ފައިދާ ވަކި މިންވަރަކަށް ރަޝިޔާއަށް ކުރެ އެވެ.

"އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި ރަޝިޔާއިން މިކަން ދެކެނީ ދުނިޔޭގެ ނިޒާމު ބަދަލުކުރުމަށް ކުރެވޭ ބޮޑު ހަނގުރާމައެއްގެ ގޮތުގައި. އަދި މިއީ އެމެރިކާގެ ބާރު ކެނޑިގެން ދިއުމަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމެއް ކަމަށް އެމީހުން ގަބޫލުކުރޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"އޮޅުމެއް ނެތް ގޮތުގައި އީރާނު ބަލިވާތަން ދެކޭކަށް ރަޝިޔާ ބޭނުމެއް ނުވޭ. އެހެންކަމުން، އެމެރިކާއާ ދެކޮޅަށް އީރާނުން އެކަނި ކުރިމަތިލާއިރުވެސް، އެ ގައުމުގެ ތާރީޚުގެ މި ނާޒުކު ދަނޑިވަޅުގައި، ސަލާމަތްވެ ތިބުމަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ރަޝިޔާއިން ގެންގުޅެނީ ވަރަށް ބަލައިގެން ކުރިއަށްދާ ސިޔާސަތެއް."

ފަހުގެ ހަމަލާތައް

މިފަހުން އެމެރިކާ އާއި އީރާނުން ދަނީ އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދެމުންނެވެ. އެމެރިކާއިން އީރާނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތައް މެދުނުކެނޑި 12 ވަނަ ރެއަށް ކުރިއަށްދާއިރު، ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ހެނދުނު އިރާގު ބޯޑަރު ކައިރީގައިވާ ޝަލަމްޗެހް ސަރަހައްދަށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި މަދުވެގެން ދެ މީހަކު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. އީރާނުންވެސް ވަނީ މި ފަހަކަށް އައިސް ގަލްފުގެ ބައެއް ގައުމުތަކަށާއި އުރުދުންއަށް ހަމަލާތައް ދީފަ އެވެ.

ގްރަޖެވްސްކީ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ހަނގުރާމައިގެ މިސްރާބު ބަދަލުކުރުމުގައި ރަޝިޔާގެ އިންޓެލިޖެންސް އެހީއަށްވުރެ ބޮޑަށް ނަތީޖާ ފެންނަނީ އީރާނުގެ އަމިއްލަ އުކުޅުތަކުންނެވެ.

"ރަޝިޔާގެ ބައިވެރިވުމަކީ އީރާނަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ނޫން. އީރާނުގައި މި ގާބިލުކަން ކުރިންވެސް އެބަހުރި. އެ ގައުމުން ވަނީ ވަރުގަދަ ޑްރޯން ފައުޖަކާއި މިސައިލް ފައުޖެއް އަމިއްލައަށް އުފައްދާފައި. ރަޝިޔާގެ އެހީތެރިކަމުގެ ސަބަބުން ވީ ކަމަކީ އީރާނުގެ އެ ގާބިލުކަން އިތުރަށް ފުރިހަމަވެ، ކުޑަ ކުރިއެރުމެއް ލިބުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.