އީރާނަށް 11 ވަނަ ރޭގެ ހަމަލާތައް އަމާޒުވި އިރު އީރާނުން ގަލްފުގެ ގައުމުތަކަށް ބަދަލު ހިފުމުގެ ހަމަލާތައް، ހުރްމުޒް އާއި ބާބުލް މަންދަބު ބަންދުވުމުގެ ނުރައްކާ - އެންމެ ފަހުން ހިނގީ ކޮން ކަންކަމެއް؟

ޔަމަނުގެ ހޫތީން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާ ދެކޮޅަށް ކަނޑުގެ ބްލޮކޭޑެއް ނުވަތަ ދަތުރުފަތުރު ހުރަސްއެޅުމުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް އިޢުލާނުކުރުމާ ގުޅިގެން، ސައުދީގެ ތެޔޮ ހިފައިގެން އޭޝިއާއަށް ދަތުރުކުރި ދެ ޓޭންކަރެއް އަންގާރަ ދުވަހު ރަތްކަނޑުން އަނބުރާލުމާއެކު، މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތައް އިތުރަށް ފުޅާވެއްޖެ އެވެ.

ރަތްކަނޑާއި އިންޑިއާ ކަނޑު ގުޅުވައިދޭ ބާބުލް މަންދަބް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވުމަކީ ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރި މަގުތަކަށް ކުރިމަތިވި ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ދަތުރުފަތުރަށް ވެސް ވަނީ ބޮޑެތި ބުރޫތަކެއް އަރާފަ އެވެ. މަސްރަހު އިތުރަށް ގޯސްވަމުންދާއިރު، އީރާނަށް އަމާޒުކޮށް 11 ވަނަ ބުރުގެ ހަމަލާތައް ދީ ނިންމާލާފައިވާ ކަމަށް އެމެރިކާއިން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. މީގެ ރައްދުގައި އީރާނުން ވަނީ ގަލްފް ސަރަހައްދުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ އަމާޒުތަކަށް ހަމަލާދީފަ އެވެ.

އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރެއާއި ބުދަ ދުވަހު ހިނގާދިޔަ މުހިންމު ކަންތައްތަކުގެ ޚުލާސާއެއް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.

އެމެރިކާއިން އީރާނަށް ހަމަލާދިނީ ކޮން ތަންތަނަކަށް؟

އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑް (ސެންޓްކޮމް) އިން ބުނި ގޮތުގައި، ބުދަ ދުވަހުގެ ގްރީނިޗް މީން ޓައިމުން 00:15 ގައި، ޖެހިޖެހިގެން 11 ވަނަ ރޭ އީރާނަށް ދެމުންދިޔަ ހަމަލާތަކުގެ އެންމެ ފަހުގެ ބުރު ވަނީ ނިންމާލާފަ އެވެ.

ސެންޓްކޮމްއިން ބުނީ އީރާނުގެ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރުތަކަށާއި، ކަނޑުގެ ގާބިލުކަމާ ގުޅޭ ވަސީލަތްތަކަށާއި، ބޯޓުފަހަރު ބަހައްޓާ ހޭންގަރުތަކަށާއި، ޑްރޯން ރައްކާކުރާ ތަންތަނުގެ އިތުރުން އަސްކަރީ ލޮޖިސްޓިކްސް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރަށް ހަމަލާދީފައިވާނެ ކަމަށެވެ. މި ހަމަލާތަކުގެ މަގުސަދަކީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ވިޔަފާރި އުޅަނދުތަކަށް އީރާނުން ކުރިމަތިކުރާ ނުރައްކާ ކުޑަކުރުން ކަމަށް އެމެރިކާއިން ބުނެ އެވެ.

ސެންޓްކޮމްގެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ފާއިތުވި ތިން މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރި 30 އަށްވުރެ ގިނަ ވިޔަފާރި އުޅަނދަށް އީރާނުން ވަނީ ހަމަލާދީފަ އެވެ.

އީރާނުގެ ފާރްސް ނިއުސް އެޖެންސީއަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވަމުން، އެ ގައުމުގެ ހުޅަނގު ދެކުނު ޚޫޒިސްތާން ޕްރޮވިންސްގެ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރު ވިދާޅުވީ، ބުދަ ދުވަހު އެމެރިކާއިން ދިން މިސައިލް ހަމަލާތައް އަމާޒުވީ އެ ޕްރޮވިންސްގެ ބެހްބަހާން އަދި އޮމިދިޔޭ ސިޓީ ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދުތަކަށް ކަމަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ބުދަ ދުވަހުގެ ފަތިހުގެ ވަގުތެއްގައި އީރާނުގެ ހުޅަނގު އުތުރު ތަބްރީޒް ސިޓީގެ ބޭރުގައި އޮންނަ އަސްކަރީ މަރުކަޒަކަށް ވެސް އެމެރިކާ ސިފައިން ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށް އެ އެޖެންސީން ރިޕޯޓުކުރެ އެވެ. އީރާނުގެ ވެރިރަށް ތެހެރާނުގައި ހުރެ އަލްޖަޒީރާގެ ރިޕޯޓަރު ބުނީ، ތަބްރީޒުން ގޮވުންތަކުގެ އަޑު އިވިފައިވާ ކަމަށެވެ.

އަލްޖަޒީރާ އިން ރިޕޯޓުކުރި ގޮތުގައި، ތެހެރާނުގެ އެއާ ޑިފެންސް ސިސްޓަމްތައް ވަނީ އެކްޓިވޭޓްކޮށްފައެވެ. އަދި ބޫޝެހްރު ސިޓީން ވެސް ދެ ގޮވުމެއްގެ އަޑު އިވިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެ އެވެ.

އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ، އައި.އާރް.އައި.ބީ އިން ރިޕޯޓުކުރި ގޮތުގައި، ސިސްތާން އެންޑް ބަލޫޗިސްތާން ޕްރޮވިންސްގެ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރު ވަނީ އެ ގައުމުގެ އިރުދެކުނު ސިޓީތަކެއް ކަމަށްވާ ޗަބަހާރް އަދި ކޮނާރަކްއަށް ހަމަލާދީފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާފަ އެވެ.

އައި.އާރް.އައި.ބީ އިން ހަމަދާން ޕްރޮވިންސްގެ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރާ ހަވާލާދީ ރިޕޯޓުކުރި ގޮތުގައި، އެމެރިކާ ސިފައިން ވަނީ އެ ޕްރޮވިންސްގެ ހުޅަނގު މެދުތެރޭގައި އޮންނަ ކަބޫދަރަހަންގް ކައުންޓީއަށް ވެސް ވައިގެ މަގުން ހަމަލާދީފަ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އީރާނުގެ ހުޅަނގުގައިވާ އިލާމް ޕްރޮވިންސްގެ ޗަވާރް އަދި އަބްދާނާން ސަރަހައްދަށާއި، ހުޅަނގު ކުރުދިސްތާން ޕްރޮވިންސަށް ވެސް އެމެރިކާގެ ހަމަލާތައް އަމާޒުވެފައިވާ ކަމަށް އެ މީޑިއާއިން ބުނެ އެވެ.

އީރާނުން ގަލްފް ސަރަހައްދަށް ހަމަލާދިނީ ކޮން ތަންތަނަކަށް؟

އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައި.އާރް.ޖީ.ސީ) އާ ހަވާލާދީ އައި.އާރް.އައި.ބީ އިން ބުނީ، "އިސްތިއުމާރު ކުރާ ފަރާތްތަކަށް އަދަބު ދިނުމުގެ އޮޕަރޭޝަން" ބުދަ ދުވަހު ވެސް ކުރިއަށްދާ ކަމަށެވެ.

ކުވެއިތު: އީރާނުގެ ތަސްނީމް ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓުކުރި ގޮތުގައި، ބުދަ ދުވަހު ކުވެއިތުގެ ހުޅަނގުގައި އޮންނަ ކޭމްޕް ދޯހާގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ވަސީލަތްތަކަށް އީރާނުން ވަނީ ޑްރޯން ހަމަލާތަކެއް ދީފަ އެވެ.

އުރުދުން: އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބުދަ ދުވަހު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، އުރުދުންގެ އަޒްރަގްގައި ހުންނަ މުވައްފަގް ސަލްތީ އެއާބޭސްއަށް ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށެވެ. މެހެރް ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓުކުރި އެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، "ޓެރަރިސްޓް އެމެރިކާ ސިފައިން އުރުދުންގެ ބޭސްގައި ބޭނުންކުރާ 'އެކޮމޮޑޭޝަން އިމާރާތްތަކަށާއި' 'އިކުއިޕްމަންޓް ގުދަންތަކަށް' ބުދަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު ޑްރޯން ހަމަލާދީފައިވާ" ކަމަށެވެ.

ބަހްރޭން: މެހެރް ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓުކުރި އެ ބަޔާނުގައި އިތުރަށް ބުނެފައިވަނީ، ބަހްރައިންގައި ހުންނަ އީސާ އެއާބޭސްއަށް ވެސް އީރާނުން ޑްރޯން ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށެވެ.

އެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، "ކުޑަކުދިން މަރާ، މުޖުރިމް އެމެރިކާ ސިފައިން ބަހްރައިންގެ ޝެއިޚް އީސާ އެއާބޭސްގައި ބޭނުންކުރާ 'ބޮޑެތި އިކުއިޕްމަންޓް ގުދަންތަކަށާއި'، 'ބޮޑެތި މަތިންދާބޯޓު މަރާމާތުކުރާ ހޭންގަރުތަކަށް' ވެސް ޑްރޯން ހަމަލާދީފައިވާ" ކަމަށެވެ.

މަރުގެ އަދަދު، ޑިޕްލޮމަސީ އަދި ޚަރަދުތައް

އެމެރިކާގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޑިފެންސްއިން ބުދަ ދުވަހު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ، ޖުލައި 17 ވަނަ ދުވަހު އުރުދުންގެ މުވައްފަގް ސަލްތީ އެއާބޭސްއަށް އީރާނުން ދިން ހަމަލާގައި އެމެރިކާގެ ތިންވަނަ ސިފައިންގެ މީހަކު މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ.

އެ އިދާރާއިން ބުނި ގޮތުގައި، އުމުރުން 28 އަހަރުގެ އެ ސިފައިންގެ މީހާއަކީ މީގެ ކުރިން ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުކުރި މީހެކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އޭނާގެ ސްޓޭޓަސް ވަނީ "ވީނުވީއެއް ނޭނގޭ، ހާލަތުން މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ" ހާލަތަށް ބަދަލުކޮށްފަ އެވެ.

އުރުދުންގެ ބޭސްއަށް ދިން އެ ހަމަލާގައި މީގެ ކުރިން ދެ ސިފައިންގެ މީހަކު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، މިދިޔަ ހަފުތާގައި އިރާގުގައި އީރާނުގެ ޑްރޯނެއް ގޮއްވާލަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ވެސް އެމެރިކާގެ ސިފައިންގެ މީހަކު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. މި މަރުތަކާއެކު، ފެބްރުއަރީ 28 ގައި އީރާނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ފެށިފަހުން މަރުވި އެމެރިކާ ސިފައިންގެ ޖުމްލަ އަދަދު މިހާރު ވަނީ 18 އަށް އަރާފަ އެވެ.

އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ވިދާޅުވީ، އީރާނާއެކު ވާހަކަދައްކައިގެން މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ވޮޝިންގޓަނުން އޮތީ ތައްޔާރަށް ކަމަށެވެ. މެނީލާގައި ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ މަންދޫބުންނާއެކު ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައި ރޫބިއޯ ވިދާޅުވީ، "އެމީހުން (އީރާނުން) ސީރިއަސް ނަމަ، އަހަރެމެން ވެސް މިތިބީ ސީރިއަސްކޮށް. އެހެން ނޫންނަމަ، އަހަރެމެންގެ މަސްލަހަތާއި އަހަރެމެންގެ ބައިވެރިންގެ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކުރަންޖެހުނު ކޮންމެ ކަމެއް ކުރާނަން،" ކަމަށެވެ.

މިދަނޑިވަޅުގައި، އެމެރިކާގެ ޑިފެންސް ސެކްރެޓަރީ ޕީޓް ހެގްސެތު އެމެރިކާގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލިހުގެ ސެނެޓަރުންނަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، މިހާތަނަށް މި ހަނގުރާމައަށް 37.5 ބިލިއަން ޑޮލަރު ޚަރަދުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި ހުސްވަމުންދާ މިސައިލްގެސްޓޮކް އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި އިތުރު 67 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ބަޖެޓެއް ފާސްކޮށްދިނުމަށް އޭނާ ވަނީ ސެނެޓުގައި އެދިވަޑައިގެންފަ އެވެ.