ސަރަހައްދުގައި މަސްވެރިކަން ދަށްވުމާއި މަސްވެރިކަމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ގޮންޖެހުންތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ސާކު ގައުމުތަކުން ރާއްޖޭގައި މަޝްވަރާ ކޮށްފި

ދެކުނު އޭޝިއާގެ ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިކަން ދަށްވަމުންދިއުމާއި، މާބޮޑަށް މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި، މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކުގެ އިތުރުން ސަރަހައްދީ ފެންވަރުގައި މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާ ހިންގުން ބަލިކަށިވުމުގެ ސަބަބުން ކާނާގެ ރައްކާތެރިކަމަށާއި އައްސޭރިފަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނުރައްކާތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި މާލޭގައި މަޝްވަރާ ކޮށްފި އެވެ.

ބޭ އޮފް ބެންގާލް އަދި އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ގުޅިފައިވާ ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތަކާއި، ކަނޑުގެ މަސްވެރިކަން ދަށްވުމާއި، މޫސުމީ ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން އުފެދިފައިވާ ކަންބޮޑުވުންތަކާ އެކު، ދެކުނު އޭޝިއާގެ ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކާއި، މަސްވެރިކަމުގެ މާހިރުން އަދި ތަރައްގީގެ ބައިވެރިން ވަނީ ބައްދަލުވުމަށް މާލެ އަށް ޒިޔާރަތް ކުރައްވާފަ އެވެ.

2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު ފެށި، "ސާކް ރީޖަނަލް ކޮންސަލްޓޭޝަން މީޓިންގ އޮން ކޮމާޝަލީ އިމްޕޯޓަންޓް މެރިން ފިން ފިޝަސް" ގެ ދެ ދުވަހުގެ ބައްދަލުވުމުގައި، ކާނާގެ ރައްކާތެރިކަމާއި އައްސޭރިފަށުގެ ދިރިއުޅުމަށް މުހިންމު މަހުގެ ބާވަތްތައް އަދި އަގުބޮޑު އެހެނިހެން މަހުގެ ބާވަތްތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށް ސަރަހައްދީ އެއްބާރުލުން އިތުރުކުރުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށް ބައްދަލުވުމުގައި ވަނީ އަލިއަޅުވާލާފަ އެވެ.

މި ބައްދަލުވުމަކީ ސާކް އެގްރިކަލްޗަރ ސެންޓަރު (އެސް.އޭ.ސީ) އާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފިޝަރީޒް، އެގްރިކަލްޗަރ އެންޑް އޯޝަން ރިސޯސަސް މިނިސްޓްރީގެ އިތުރުން ބަންގްލަދޭޝްގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ "ޝުޝީލާން" ގުޅިގެން އިންތިޒާމުކުރި ބައްދަލުވުމެކެވެ. މި މަޝްވަރާތަކުގެ ސަބަބުން މަސްވެރިކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމާއި، ދެމެހެއްޓެނިވިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ދެކުނު އޭޝިއާގެ ކާނާގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އެކުލަވާލާ ސަރަހައްދީ މަގުޗާޓަށް ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ލިބޭނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.

ބައްދަލުވުމުގެ މަންދޫބުން ފާހަގަ ކުރެއްވި ގޮތުގައި، މާބޮޑަށް މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި، ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް އަދި ރިޕޯޓްކުރުމެއް ނެތި ކުރާ މަސްވެރިކަމުގެ އިތުރުން މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތަކުގެ ސަބަބުން ދެކުނު އޭޝިއާގެ ކަނޑުގެ ނިޒާމަށް ދަނީ ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިވަމުންނެވެ.

ބަންގްލަދޭޝް މެރިޓައިމް ޔުނިވަރސިޓީގެ ޕްރޮފެސަރ ޑރ. މުޙައްމަދު އަބްދުލް ވައްހާބް ދެއްކެވި ވާހަކައިގައި ވިދާޅުވީ، މި ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުން ވަކިވަކިން މަސައްކަތްކޮށްގެން މިކަމަށް ހައްލެއް ނުލިބޭނެ ކަމަށެވެ.

އޭނާ ވިދާޅުވީ، ވަސީލަތްތައް ނެތިގެންދިއުމާއި، ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ކުރާ މަސްވެރިކަމާއި، މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ދިރުންތައް ނެތިދިއުން ފަދަ ސަރަހައްދީ ގޮންޖެހުންތަކަށް ބޭނުންވަނީ ބޯޑަރުތަކުން ބޭރުން ގުޅިގެން ދޭނެ ޖަވާބެއް ކަމަށެވެ. އަދި ތިމާވެށީގެ ގޮތުންނާއި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ލިބިދާނެ ދާއިމީ ގެއްލުންތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އެންމެން ގުޅިގެން އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް އޭނާ ގޮވާލެއްވި އެވެ.

މަސްވެރިކަމުގެ ސަރަހައްދީ އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވާލުމަށް ގޮވާލުން އިތުރުވަމުންދާއިރު، ބައްދަލުވުމުގެ ފުރަތަމަ ސެޝަންގައި އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީފައިވަނީ ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ހުންނަ ކަނޑުގެ ވަސީލަތްތައް މިހާރަށްވުރެ ހަރުދަނާކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި އިންތިޒާމުވެފައިވާ ސަރަހައްދީ ނިޒާމެއްގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށެވެ.

ސާކް އެގްރިކަލްޗަރ ސެންޓަރުގެ ޑިރެކްޓަރ ޑރ. މުޙައްމަދު ހާރޫނުއް ރަޝީދު ވިދާޅުވީ، ކަނޑުގެ ހާލަތަށް އަންނަ ހަލުވި ބަދަލުތަކާއި ބޯޑަރުތަކުގައި ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމުގައި ހުރި ހުސްކަންކަމަށް ހައްލު ހޯދުމަށްޓަކައި، ވަކިވަކި ގައުމުތަކުން ކުރާ މަސައްކަތްތައް މިހާރު ފުދޭވަރު ނުވާ ކަމަށެވެ.

އޭނާ ވަނީ ސާކްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ކަނޑުގެ މަސްވެރިކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ޚާއްސަ ސަރަހައްދީ ޕްލެޓްފޯމެއް ގާއިމުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފަ އެވެ. މިއީ މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމާއި، ސިޔާސަތުތައް އެއްގޮތްކުރުމާއި، މެންބަރު ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމުގެ އެއްބާރުލުން އިތުރުކުރުމަށް އޭނާ ގޮވާލެއްވި އެވެ.

ތިމާވެށީގެ ކަންބޮޑުވުންތަކުގެ އިތުރުން، ދެކުނު އޭޝިއާގެ އައްސޭރިފަށުގެ އިގްތިސާދާއި ކާނާގެ ނިޒާމު ދެމެހެއްޓުމުގައި މަސްވެރިކަމުގެ ދައުރާ ގުޅޭގޮތުންވެސް ބައްދަލުވުމުގައި މަޝްވަރާކުރެވުނެވެ.

މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދާއިރު، ބޭ އޮފް ބެންގާލް އާއި އެއާ ގުޅިފައިވާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުތަކަކީ ގުޅިފައިވާ ތިމާވެށީގެ އަދި އިގްތިސާދީ ނިޒާމެއް ކަމަށާއި، އެއީ ވަކިވަކިން ބެލެހެއްޓޭނެ ތަންތަން ނޫން ކަމަށް މަންދޫބުން ދަނީ އެއްބަސްވަމުންނެވެ.