އޮމާން ކައިރިން ދަތުރުކުރި އާގުބޯޓަކަށް ހަމަލާ ދީފި، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުފަހަރަށް އެހީވުމަށް އދ. ކުރިއަށްގެންދާ އޮޕަރޭޝަން މެދުކަނޑާލައިފި

އޮމާން ކައިރިން ދަތުރުކުރި އާގުބޯޓަކަށް ހަމަލާއެއް ދީފައިވާ ކަމުގެ ރިޕޯޓުތަކާ ގުޅިގެން، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުފަހަރަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އދ. ގެ އިންޓަނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް އޯގަނައިޒޭޝަން (އައިއެމްއޯ) އިން ކުރިއަށްގެންދާ އޮޕަރޭޝަން ބުރާސްފަތި ދުވަހު މެދުކަނޑާލައިފިއެވެ. މި ހާދިސާއާއެކު، އީރާން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ވެފައިވާ ވަގުތީ އެއްބަސްވުމާ މެދު އޮތް ބިރުވެރިކަން ވަނީ އަލުން ބޮޑުވެފައެވެ.

ބްރިޓިޝް ނޭވީ އެޖެންސީ (ޔޫކޭއެމްޓީއޯ) އިން ބުނި ގޮތުގައި، އޮމާން ކައިރިން ދަތުރުކުރި އެ މުދާ އުފުލާ ބޯޓަށް ހަމަލާދީފައިވަނީ އެއްޗެއް ގޮއްވާލައިގެންނެވެ. މި ހަމަލާ ދީފައިވަނީ، އީރާނުން ހުއްދަ ދީފައިވާ މަގުތައް ނޫން އެހެން މަގުތަކުން ދަތުރު ނުކުރުމަށް ތެހެރާނުން އުޅަނދުފަހަރަށް އިންޒާރު ދިންތާ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައެވެ.

އެމެރިކާގެ ދެ އޮފިޝަލަކު ރޮއިޓާސްއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، އެ ބޯޓަށް ހަމަލާދިނީ އީރާނުން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުފަހަރުގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް އީރާނުން އުފައްދާފައިވާ "އަރަބިއަން ގަލްފް ސްޓްރެއިޓް އޮތޯރިޓީ" އިން ބުނީ، އެ އިދާރާއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ މަގުތަކުން ބޭރުން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުފަހަރުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ އެއްވެސް ޔަގީންކަމެއް ނޯންނާނެ ކަމަށެވެ.

ހަތަރު މަސްދަރަކުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި، ހަމަލާ އަމާޒުވި ބޯޓަކީ ސިންގަޕޫރުގެ ދިދަ ޖަހާފައިވާ "އެވަރ ލަވްލީ" ނަމަކަށް ކިޔާ ބޯޓެކެވެ. ސަލާމަތީ މަސްދަރަކުން ބުނި ގޮތުގައި، މި ބޯޓަށް ހަމަލާދީފައިވަނީ ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އެމެރިކާ ސަރުކާރުން އަދި އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށާއި ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވާލުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަށް އީރާނުން އިހުތިރާމް ނުކުރާނަމަ، އެމެރިކާއިން އަލުން އެ ގައުމަށް ބޮމުގެ ހަމަލާތައް ދޭން ފަށާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު ވަނީ ދެއްވާފައެވެ.

ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ފަހުކޮޅު ހަނގުރާމަ ފެށުނީއްސުރެ، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ތާށިވެފައި ތިބި އެތައް ސަތޭކަ އާގުބޯޓަކާއި އެތައް ހާސް ފަޅުވެރިންނެއް އެ ސަރަހައްދުން ބޭރުކުރުމަށް އައިއެމްއޯއިން ދިޔައީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ.

އައިއެމްއޯގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އާސެނިއޯ ޑޮމިންގޭޒް ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ، އެ އިދާރާގެ އޮޕަރޭޝަން ވަގުތީ ގޮތުން މެދުކަނޑާލަން ނިންމީ، އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ އުޅަނދުފަހަރާއި އެ ސަރަހައްދުގައި ތިބި އެންމެންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ކަމަށެވެ.

އައިއެމްއޯއިން ބުނި ގޮތުގައި، ހަމަލާ އަމާޒުވި ކަމަށް ބެލެވޭ ބޯޓަކީ އެ އިދާރާގެ ދަށުން މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ހިންގާ ޕްރޮގްރާމުގައި ހިމެނޭ ބޯޓެއް ނޫނެވެ.

މިދިޔަ އަންގާރަ ދުވަހު ފެށި މި މަސައްކަތަކީ، އުޅަނދުފަހަރާއި ފަޅުވެރިންނަށް އަމިއްލައަށް އިޚްތިޔާރު ކުރެވޭ ގޮތަށް، ދެ މަގަކުން ކަނޑުއޮޅިން ބޭރުވުމަށް ހުޅުވާލި ފުރުސަތެކެވެ. އެއީ އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުންނާއި، އެމެރިކާގެ ބެލުމުގެ ދަށުން އޮމާންގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރާ ދެ މަގެއް ކަމަށް އައިއެމްއޯއިން މި ހަފުތާގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

މި ހަމަލާގެ ރިޕޯޓުތަކާއެކު، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ވަނީ 1.9 އިންސައްތަ އުފުލިފައެވެ. މުހައްލިލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މިއީ ގަލްފް ސަރަހައްދުގެ ތެލުގެ ސަޕްލައި އާންމު ހާލަތަކަށް ރުޖޫއަވުމަށް ނަގާނެ މުއްދަތާ މެދު އޮތް ކަންބޮޑުވުންތައް އަލުން އިތުރުވެގެންދިޔަ ކަމެކެވެ.

އޮމާން ކައިރީގައި ހިނގި މި ހާދިސާއާއެކު، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް ކުރިމަގުގައި އީރާނުން ބާއްވާނެ ބާރުވެރިކަމާ މެދު އަލުން ސުވާލު އުފެދޭނެއެވެ. މި ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން، ދުނިޔޭގައި ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ބޭނުންކުރާ ތެލާއި ގޭހުގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ސަޕްލައި ކުރަނީ މި ކަނޑުއޮޅި މެދުވެރިކޮށެވެ.

މި ހާދިސާ ހިނގުމުގެ ކުރިން، އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ވަނީ ގަލްފުގެ ގައުމުތަކަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅު ނިންމަވާލައްވަމުން، އީރާނުން ކަނޑުއޮޅީގައި އުޅަނދުފަހަރަށް އިންޒާރުދީ ނުވަތަ ހުރަސްއަޅާނަމަ، އެއީ ވަރަށް ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، އީރާނުން ދަނީ ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް އޮތް ބާރުވެރިކަން ދަމަހައްޓާނެ ކަމުގެ އިޝާރާތްތައް ދެމުންނެވެ.

އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައިއާރުޖީސީ) އިން ބުރާސްފަތި ދުވަހު ބުނީ، ކަނޑުއޮޅިން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ދަތުރުކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި އީރާނުން ކަނޑައަޅާ މަގުތަކުން ކަމަށާއި، އެކަމަށް އަމަލުނުކުރާ އުޅަނދުފަހަރާ މެދު ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ކަމަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ޕެނަމާގެ ދިދަ ޖަހާފައިވާ ދެ ބޯޓެއްގެ ދަތުރުގެ މިސްރާބު ބަދަލުކުރުމަށް އައިއާރުޖީސީން ބުރާސްފަތި ދުވަހު އަމުރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މެރިޓައިމް ސެކިއުރިޓީ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ އެމްބްރޭއިން ވަނީ ބުނެފައެވެ.

މީގެ ކުރިން، އެމެރިކާގެ އެނާޖީ ސެކްރެޓަރީ ކްރިސް ރައިޓް ވިދާޅުވީ، ފެބްރުއަރީ 28 ގައި އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނަށް ހަމަލާދޭން ފެށުމުގެ ކުރިން ތެޔޮ އުފުލި މިންވަރާ ގާތްކުރާ މިންވަރަށް މިހާރު ތެޔޮ އުފުލަމުންދާ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ވޭތުވެދިޔަ 24 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި 20 މިލިއަން ފީފާގެ ތެޔޮ އެ ކަނޑުއޮޅިން ބޭރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި އީރާނުން ވަނީ މި މުހިންމު ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް ނަގައި، ތެޔޮ އުފުލުމަށް ހުރަސްއަޅައި، ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށާއި އިގްތިސާދަށް ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އަރުވާފައެވެ.

ނޮވެމްބަރު މަހު ބާއްވާ އެމެރިކާގެ މިޑްޓާމް އިންތިޚާބު ކައިރިވަމުން އަންނައިރު، މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ރައީސް ޓްރަމްޕަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ. ރޮއިޓާސް/އިޕްސޯސް އިން ކުރި ސާވޭއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މި ހަނގުރާމައަކީ އޭގެ އަގާ ބަލާއިރު ކުރަން ފައިދާހުރި ކަމެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރަނީ އެމެރިކާގެ ކޮންމެ ހަތަރު މީހަކުން އެކަކެވެ.

ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ބައެއް ބައިތަކާ މެދު ތަފާތު ވާހަކަތައް ދެކެވެމުންދާއިރު، މީގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ އެތެރެއިންނާއި ބޭރުން ޓްރަމްޕަށް ދަނީ ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވަމުންނެވެ.

ޚާއްސަކޮށް އީރާނަށް ދޭނެ މާލީ އިނާޔަތްތަކާއި، ނިއުކްލިއާ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމާއި، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލާއި، އަދި ލުބުނާނުގައި އިސްރާއީލުން ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައާ މެދު ދެބަސްވުންތައް އަދިވެސް އެބަހުއްޓެވެ.

އީރާނުގެ އިސް މަޝްވަރާވެރިޔާ މުހައްމަދު ބާގިރު ގާލިބާފް ބުރާސްފަތި ދުވަހު ވިދާޅުވީ، އީރާނުގެ ހިފަހައްޓާފައިވާ ފައިސާ ދޫކުރުމުން އެ ފައިސާ އެމެރިކާގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތައް ގަތުމަށް ބޭނުންކުރާނެ ކަމަށް އެމެރިކާއިން ބުނާ ބުނުމަކީ ދޮގެއް ކަމަށެވެ.

މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް ފަދަ އުނދަގޫ މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް 60 ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށް މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ.