ދެކުނު އެފްރިކާގެ ރައީސްގެ "ކޭޝް-އިން-ދަ-ސޯފާ" މައްސަލަ: ނިމުމަކަށް ނައިސް ދިގުލައިގެންދާ ބޮޑު މައްސަލައެއް

އެމެރިކާގެ ވޯޓަރގޭޓް މައްސަލައެކޭ އެއްފަދައިން، ދެކުނު އެފްރިކާގެ ރައީސް ސިރިލް ރާމަފޯސާގެ އަމިއްލަ ފާމެއް ގައި ހިނގި ވައްކަމަކާ ގުޅިގެން ފެންމަތިވި "ފާމްގޭޓް" މައްސަލަ ބޮޑުވެ، އެމަނިކުފާނުގެ ރިޔާސީ މުސްތަގުބަލަށް ބޮޑު ނުރައްކާއަކާ ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ.

ރާމަފޯސާ މަގާމުން ދުރުކުރުމަށް ލަފާދޭނެ ހާއްސަ ކޮމިޓީއެއް ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން އެކުލަވާލުމާއެކު، އޭނާ މަގާމުން ދުރުކުރުމުގެ (އިމްޕީޗްކުރުމުގެ) ފުރުސަތު މިހާރު ވަނީ އަނެއްކާވެސް ބޮޑުވެފައެވެ. މިއީ މީގެ ކުރިން މަޖިލީހުން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅެއް ނޫނެވެ.

މި މައްސަލަ އެންމެ ފުރަތަމަ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުނީ 2022 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ނަމަވެސް، ރާމަފޯސާ މަގާމުން ދުރުކުރުމަށް ކުރި މަސައްކަތްތަކަށް މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުން ހުރަސްއެޅުމަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފު ކަމެއްކަމަށް އެ ގައުމުގެ އެންމެ މަތީ ކޯޓުން މިދިޔަ މަހު ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އޭރު މަޖިލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އޮތީ ރައީސް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ އެފްރިކަން ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް (އޭއެންސީ) އަށެވެ. ނަމަވެސް 2024 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބަށްފަހު އެ ޕާޓީއަށް ވަނީ މަޖިލީހުގެ ފުރިހަމަ އަޣުލަބިއްޔަތު ގެއްލިފައެވެ. އެހެންކަމުން ރައީސަށް މިހާރު މަޖިލީހުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލެއް ނެތެވެ.

ރާމަފޯސާގެ މައްޗަށް ކުރެވެނީ ކޮން ތުހުމަތުތަކެއް؟

މިކަން ފެށިފައިވަނީ 2020 ވަނަ އަހަރު ލިމްޕޯޕޯ ޕްރޮވިންސްގައި ހުންނަ ރައީސްގެ އަމިއްލަ  ފާމަށް ބަޔަކު ވަދެ ކުރި ވައްކަމަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ގޮތުގައި ވަގުން ވަނީ ސޯފާއެއްގެ ތެރޭގައި ފޮރުވާފައި ހުރި 580،000 އެމެރިކާ ޑޮލަރު ވަގަށް ނަގާފައެވެ.

ނަމަވެސް މިކަމުގެ ތަފްސީލުތައް ފަޅާއަރާފައިވަނީ އޭގެ ދެ އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެއީ އެ ގައުމުގެ ޖާސޫސީ އިދާރާގެ ކުރީގެ ވެރިޔާ އާތަރ ފްރޭޒަރ ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅުއްވި މައްސަލައަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ރާމަފޯސާގެ ކުރިން ރައީސްކަމުގައި ހުންނެވި ޖޭކަބް ޒޫމާގެ އަރިސް ބޭފުޅެއް ކަމަށްވާ ފްރޭޒަރ ވަނީ، މި ވައްކަމުގެ މައްސަލަ ފުލުހުންނާއި ޓެކްސް އިދާރާތަކަށް ސިއްރުކޮށްފައިވާކަމަށް ރާމަފޯސާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރައްވާފައެވެ.

އެ ދުވަސްވަރު ރާމަފޯސާ ވަނީ އޭނާ އެއްވެސް ޖިނާއީ ކުށެއް ކޮށްފައިވާކަމުގެ "އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތް" ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.

ޖާސޫސު، ރައީސް އަދި ސޯފާގައި ހުރި ފައިސާ

ވަގަށް ނަގާފައިވަނީ ބޭރު ފައިސާ ކަމަށްވުމުން، މިއީ ބޭރު ފައިސާ ބަދަލުކުރުމުގެ ގާނޫނުތަކާ ހިލާފަށް ހިންގާފައިވާ އަމަލަކަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތެވެ. ރިޒާވް ބޭންކުން މި މައްސަލަ ބެލުމަށްފަހު ނިންމީ ގާނޫނާ ހިލާފު އެއްވެސް ކަމެއް ހިނގާފައި ނުވާކަމަށެވެ. އަދި ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފާ މައްސަލަތައް ބަލާ ޕަބްލިކް ޕްރޮޓެކްޓަރ ވެސް ވަނީ ރައީސްގެ މައްސަލައެއް ނެތްކަމަށް ނިންމާފައެވެ.

ނަމަވެސް ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން ވަނީ ރައީސް މަގާމުން ދުރުކުރުމުގެ މަރުހަލާ ފަށައި، މި ތުހުމަތުތައް ތަހުގީގުކުރުމަށް މިނިވަން ޕެނަލެއް އެކުލަވާލާފައެވެ. އެ ޕެނަލްގެ ރިޕޯޓުގައި ވަނީ ވަގަށް ނެގި ފައިސާ ހޯދާފައިވާ ގޮތާމެދު "ބޮޑެތި ޝައްކުތަކެއް" ހުރިކަމަށާއި، ރާމަފޯސާ ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަމަށް ނިންމާފައެވެ.

ރައީސް ވިދާޅުވީ ކީކޭ؟

ރާމަފޯސާ އަބަދުވެސް ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވީ އޭނާ އެއްވެސް ގޯހެއް ހައްދަވާފައި ނުވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުންތަކަށް އޭނާ ދެކޮޅުހެއްދެވިއެވެ.

2022 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ ފާމުގައި ވައްކަމެއް ހިނގިކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާފައެވެ. އަދި ފްރޭޒަރ 4 މިލިއަން ޑޮލަރު ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް، ރާމަފޯސާ ވިދާޅުވީ އެއީ 580،000 ޑޮލަރު ކަމަށާއި، އެއީ އޭނާގެ ފާމުން ގެރި (ބަފަލޯ) ވިއްކައިގެން ލިބިފައިވާ ހަލާލު ފައިސާ ކަމަށެވެ.

މިނިވަން ޕެނަލްގެ ރިޕޯޓާ ގުޅިގެން، އެ ރިޕޯޓު ބާތިލުކުރުމަށް އޭނާ ވަނީ ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ. މަޖިލީހުން އެ ރިޕޯޓު ބަލައިނުގަތުމަށް ވޯޓު ދިނުމުން ކޯޓަށް ހުށަހެޅި މައްސަލަ އަނބުރާ ގެންދިޔަ ނަމަވެސް، ރައީސް ވަނީ އަނެއްކާވެސް އެ މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ އެ ޕެނަލުން މަސައްކަތްކޮށްފައިވަނީ މެންޑޭޓުން ބޭރުން ކަމަށާއި، މައުލޫމާތުތަކާއި އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ 4 ތުހުމަތު މާނަކޮށްފައިވަނީ ގޯސްކޮށް ކަމަށެވެ.