ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާއިން ހުށަހަޅާފައިވާ ކަންކަމަކީ ކޮބާ؟ އީރާނުން އެކަންކަމަށް އެއްބަސްވާނެތަ؟
ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާއިން ހުށަހެޅި 14 ނުކުތާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އެއްބަސްވުން އީރާނުން ދިރާސާކުރަމުންދާއިރު، މީގެ ބަދަލުގައި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލައި ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުމަށް ވަނީ ހުށަހަޅާފައި. ނަމަވެސް، ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާއި ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރުން ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާއިން ކުރާ ޑިމާންޑްތަކަށް އީރާނުގެ އިސްވެރިން ގެންދަވަނީ ދެކޮޅު ހައްދަވަމުން. މި މަޝްވަރާތަކުގައި ޕާކިސްތާނުން މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރާއިރު، އީރާނުން ބޭނުންވަނީ ނިއުކްލިއާ މައްސަލައަށް ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ކުރިން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމާއި އިގްތިސާދީ ދަތިތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް.
އީރާނުގެ ވެރިރަށް ތެހެރާނާ ގާތްގަނޑަކަށް 254 މޭލު (410 ކިލޯމީޓަރު) ދުރުގައި އޮންނަ އިސްފަހާން ސިޓީގެ ބޭރުގައި ހުންނަ ޔުރޭނިއަމް ކޮންވާޝަން ފެސިލިޓީއެއްގެ ތެރޭގައި އެތަނުގެ މުވައްޒަފަކު ހިނގާފައި ދަނީ. މިއީ 2005 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ 30 ވަނަ ދުވަހު ނަގާފައިވާ ފޮޓޯއެކެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ބޭނުންފުޅުވަނީ އީރާނުން ކުރިއަށްގެންދާ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް އެގައުމުން ހުއްޓާލުމަށް. | ގެޓީ އިމޭޖަސް
ހަނގުރާމަ ރަސްމީކޮށް ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އެމެރިކާއިން ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުމެއް އީރާނުން ދިރާސާކުރަމުންދާ ކަމަށް އެ ގައުމުން ބުނެފިއެވެ. މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ހުށަހެޅުމުގައި، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް ހުއްޓާލުމަށާއި ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވާލުމަށް އެމެރިކާއިން ކުރާ މައިގަނޑު ޑިމާންޑްތަކަށް އަދިވެސް ވަނީ ހައްލެއް ނުލިބިއެވެ.
އީރާނުގެ އިސްނާ ނިއުސް އެޖެންސީން ބުދަ ދުވަހު ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ގައުމުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު ވިދާޅުވީ ތެހެރާނުގެ ޖަވާބު ވަރަށް އަވަހަށް އެމެރިކާއަށް އަންގާނެ ކަމަށެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ އީރާނުން އެއްބަސްވުމަކަށް އަންނަން ބޭނުންވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށެވެ. ބުދަ ދުވަހު ވައިޓް ހައުސްގެ އޯވަލް އޮފީހުގައި ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަދައްކަވަމުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، "އެމީހުން ބޭނުންވަނީ އެއްބަސްވުމެއް ގާއިމުކުރަން. ވޭތުވެދިޔަ 24 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި ވަރަށް ރަނގަޅު މަޝްވަރާތަކެއް ކުރެވިއްޖެ. އެހެންކަމުން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވުމަކީ ވަރަށް ގާތް ކަމެއް،" ކަމަށެވެ.
މީގެ އެއްދުވަސް ކުރިން، ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތަކަށް ކުރިއެރުން ލިބެމުންދާ ކަމަށް ބުނެ، ބަންދުކޮށްފައިވާ ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވުމަށް ކުރިއަށްގެންދާ "ޕްރޮޖެކްޓް ފްރީޑަމް" ޓްރަމްޕް ވަނީ މެދުކަނޑާލާފައެވެ. އެ ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް ބޮޑު ހީނަރުކަމެއް އަތުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު ވަނީ ހީވެފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލާއި ގޭހުގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ސަޕްލައި ދަތުރުކުރާ ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް ދެމެހެއްޓުމަށް އީރާނުން ދަނީ ބާރުއަޅަމުންނެވެ.
ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާއިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމުގެ ތަފްސީލާއި، އެކަމަށް އީރާނުން އިޖާބަދޭނެ ގޮތާ މެދު މާހިރުން ދެކޭ ގޮތް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.
އީރާނު ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާއިން އެންމެ ފަހުން ހުށަހެޅީ ކޮން ކަންތައްތަކެއް؟
އެމެރިކާގެ ނޫސް އެޖެންސީއެއް ކަމަށްވާ އެކްސިއޯސްއިން ބުނި ގޮތުގައި، 14 ނުކުތާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އެއްބަސްވުމަކާ ގާތަށް ދެ ގައުމުން މިހާރު ވަނީ އައިސްފައެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު އުފެއްދުން ހުއްޓާލުމަށާއި މަދުވެގެން 12 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރުން ހުއްޓާލުމަށް އީރާނުން އެއްބަސްވާންޖެހެއެވެ.
މީގެ ބަދަލުގައި އެމެރިކާއިން އީރާނާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލައި، ބޭރުގެ ބޭންކުތަކުގައި ހުރި އީރާނުގެ ބިލިއަނުން ގުނޭ ފައިސާތައް ދޫކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އަދި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރާތާ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ދެ ގައުމުން ބަންދުކޮށްފައިވާ ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވާލަން ޖެހެއެވެ. އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާއިން ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންދާތާ އެތައް އަހަރެއް ވެފައިވާއިރު، 2015 ވަނަ އަހަރުގެ ނިއުކްލިއާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އުވާލި ބައެއް ފިޔަވަޅުތައް، ކުރީގެ ރައީސް ބަރަކް އޮބާމާގެ ދައުރުގައި ސޮއިކުރި އެ އެއްބަސްވުމުން ޓްރަމްޕް ވަކިވުމާ ގުޅިގެން އަލުން ވަނީ އިއާދަކޮށްފައެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން އީރާނުގެ ބިލިއަނުން ގުނޭ ފައިސާ ބޭރުގެ ބޭންކުތަކުގައި ވަނީ ފްރީޒްކޮށްފައެވެ.
އެމެރިކާގެ މި ހުށަހެޅުމާއި، މިދިޔަ ހަފުތާގައި އީރާނުން ހުށަހެޅި 14 ނުކުތާގެ ޕްލޭނާ ހުރި ތަފާތެއް އަދި ސާފެއް ނުވެއެވެ. ރޮއިޓާސް ނިއުސް އެޖެންސީން ބުރާސްފަތި ދުވަހު ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި މަޝްވަރާތަކުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވަނީ ޓްރަމްޕްގެ މަންދޫބު ސްޓީވް ވިޓްކޮފް އާއި ޓްރަމްޕްގެ ދަނބިދަރިފުޅު ޖެރެޑް ކުޝްނަރ އެވެ. ދެ ފަރާތުން މި ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަށް ރުހުން ދީފިނަމަ، ފުރިހަމަ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށްޓަކައި 30 ދުވަހުގެ ތަފްސީލީ މަޝްވަރާތައް ފެށޭނެއެވެ.
ފުރިހަމަ އެއްބަސްވުމެއް ގާއިމުކުރެވިއްޖެނަމަ، ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ދެ ގައުމުން ކުރިއަށްގެންދާ ބްލޮކޭޑް ނިމުމަކަށް އައިސް، އެމެރިކާގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލައި، އީރާނުގެ ފައިސާތައް ދޫކޮށްލެވޭނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އދ. ގެ ނިއުކްލިއާ ވޮޗްޑޮގުން ހުއްދަދީފައިވާ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމަށް ވަކި ހުދޫދުތަކެއް ކަނޑައެޅުންވެސް މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.
މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި ދެ ފަރާތުންވެސް މާ ބޮޑު ދޫތަކެއް ދޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް، މީގެ ކުރިން ވޮޝިންޓަނުން ބާރުއަޅަމުންދިޔަ އަދި އީރާނުން ދެކޮޅު ހަދާފައިވާ ބައެއް މުހިންމު ކަންކަން މި ހުށަހެޅުމުގައި ހިމެނޭ ކަމަކަށް މަސްދަރުތަކުން ނުބުނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ މިސައިލް ޕްރޮގްރާމް ހުއްޓުވުމާއި، މެދުއިރުމަތީގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތަކަށް އީރާނުންދޭ އެހީތެރިކަން ހުއްޓާލުން ހިމެނެއެވެ.
އަދި އީރާނުގެ އަތުގައި މިހާރު ހުރި، ހަތިޔާރު އުފެއްދުމާ ގާތްކުރާ ފެންވަރުގެ 400 ކިލޯގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ޔުރޭނިއަމްގެ ރައްކާކޮށްފައިވާ މިންވަރާ ބެހޭގޮތުންވެސް މަސްދަރުތަކުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ.
ޓްރަމްޕްގެ އަރިސް ފަރާތެއް ކަމަށްވާ އިޒްރޭލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ބުދަ ދުވަހު ވިދާޅުވީ، އީރާނުން ނިއުކްލިއާ ބޮމެއް އުފެއްދުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، އެ ގައުމުގައި ހުރި ހުރިހާ މުއްސަނދިކުރި ޔުރޭނިއަމެއް އެ ގައުމުން ބޭރުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ޓްރަމްޕް އާއި އޭނާ އެއްބަސްވެވަޑައިގެންފައިވާ ކަމަށެވެ.
މިދިޔަ ޖޫން މަހު ހިނގި 12 ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައިގައި އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލުން ވަނީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތަކަށް ބޮން އަޅާފައެވެ. އެއަށްފަހު ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް އެއްކޮށް ނައްތާލެވިފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އީރާނުން މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމްގެ ބޮޑު ބައެއް އަދިވެސް ހުރީ ބޮން އެޅި މަރުކަޒުތަކުގެ އަޑީގައި ރައްކާކޮށްފައެވެ.
ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު އުފައްދަން ބޭނުންވާ ކަމަށް ކުރެވޭ ތުހުމަތުތައް ތެހެރާނުން ދޮގުކުރެއެވެ. އެ ގައުމުން ބުނަނީ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމަކީ މަދަނީ ބޭނުންތަކަށް ކުރިއަށްގެންދާ ކަމެއް ކަމަށާއި، އެއީ ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ފެތުރުން މަނާކުރާ މުއާހަދާގެ ދަށުން އެ ގައުމަށް ލިބިދޭ ހައްގެއް ކަމަށެވެ.
މި ހުށަހެޅުމަށް އީރާނުން އެއްބަސްވެދާނެތަ؟
އެމެރިކާގެ އެންމެ ފަހުގެ ހުށަހެޅުމަށް އީރާނުން އަދި ރަސްމީކޮށް ޖަވާބެއް ދީފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، އީރާނުގެ ލީޑަރުން ދަނީ އެކަމާ ދެކޮޅަށް ވާހަކަދައްކަވަމުންނެވެ.
އީރާނުގެ ޕާލަމެންޓުގެ ފޮރިން ޕޮލިސީ އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ ކޮމިޓީގެ ތަރުޖަމާނު އިބްރާހިމް ރެޒާއީ އެ ހުށަހެޅުން ސިފަކުރެއްވީ، އެއީ ހަގީގަތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް "އެމެރިކާގެ އުންމީދުތަކުގެ ލިސްޓެއް" ގެ ގޮތުގައެވެ. އީރާނުގެ ޕާލަމެންޓުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ބާގިރު ގާލިބާފް ވަނީ ދެ ގައުމު އެއްބަސްވުމަކާ ގާތްވެފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ރިޕޯޓްތަކަށް މަލާމާތްކުރައްވާފައެވެ. އޭނާ އިނގިރޭސި ބަހުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ލިޔުއްވާފައިވަނީ "އޮޕަރޭޝަން ޓްރަސްޓް މީ ބްރޯ ފެއިލްވެއްޖެ" ކަމަށެވެ.
ތެހެރާނުން ރިޕޯޓްކުރަމުން އަލްޖަޒީރާގެ ރަސޫލް ސަރުދާރު އަތާސް ބުރާސްފަތި ދުވަހު ބުނީ، އީރާނުން އަދިވެސް ދަނީ އެމެރިކާގެ ހުށަހެޅުން ދިރާސާކުރަމުން ކަމަށާއި، މިއަދުގެ ވަގުތެއްގައި މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރާ ޕާކިސްތާނަށް ޖަވާބު ދޭނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުރާސްފަތި ދުވަހު ބުނީ، އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވިދާނެ ކަމުގެ ޚަބަރުތަކަށް މަރުހަބާ ކިޔާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މި މަރުހަލާގައި އިތުރު ތަފްސީލެއް ހާމަނުކުރާނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.
"މެދުވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، ތަފްސީލުތައް ހާމަކޮށްގެން ދެ ފަރާތުގެ އިތުބާރު ގެއްލުވައެއް ނުލާނަން،" އަލްޖަޒީރާ އެރަބިކްއަށް ދިން ބަޔާނެއްގައި ޕާކިސްތާނުން ބުނެފައިވެއެވެ.
އަތާސް ބުނި ގޮތުގައި، "އީރާނުން ބުނަމުންދަނީ މި މަރުހަލާގައި އެމީހުން ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާ ބެހޭގޮތުން މަޝްވަރާ ނުކުރާނެ ކަމަށާއި، މަޝްވަރާ ކުރަނީ ހަމައެކަނި ހުރިހާ ފަރާތަކުން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމާ ބެހޭގޮތުން" ކަމަށެވެ.
އޭނާ އިތުރަށް ބުނީ، ތެހެރާނުން ބޭނުންވަނީ އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުން ސީދާ ގެރެންޓީއެއް ލިބުމާއި، ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުމާއި، އަދި ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުން ކަމަށެވެ.
"އެކަންކަން ހާސިލުވެއްޖެނަމަ، ދެވަނަ މަރުހަލާއެއްގައި ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދައްކަން އެމީހުން ތިބީ ތައްޔާރަށް."
އަލްޖަޒީރާގެ އަލްމިގްދާދު އަލްރުހައިދު އަންގާރަ ދުވަހު ތެހެރާނުން ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި، ނިއުކްލިއާ މައްސަލައިގައި އީރާނުން ވަނީ "ވަރަށް ވަރުގަދަ ރަތް ރިންގެއް" ކަނޑައަޅާފައެވެ. "ނިއުކްލިއާ މުއްސަނދިކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމަކީ މަޝްވަރާ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން،" އޭނާ ބުންޏެވެ.
އެމެރިކާގެ ކުރީގެ އެސިސްޓަންޓް ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކް ކިމިޓް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރުން އެއްކޮށް ހުއްޓާލުމަށް ޓްރަމްޕް ކުރައްވާ ޑިމާންޑަކީ ހަގީގަތާ ދުރު ކަމެއް ކަމަށާއި، އީރާނުން އެކަން ގަބޫލުކުރުމަކީ ނާދިރު ކަމެކެވެ.
"މި މަޝްވަރާތަކުގައި އީރާނުން އެންމެ ބޮޑަށް ބާރުއަޅާނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ، ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ފެތުރުން ހުއްޓުވުމާ ބެހޭ މުއާހަދާތަކުގެ ދަށުން ހުއްދަދީފައިވާ މިންވަރު ކަމަށްވާ 3.67 އިންސައްތައަށް ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރުމުގެ ހައްގު އެ ގައުމަށް ލިބިދިނުމަށް،" ކިމިޓް އަލްޖަޒީރާއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ވިދާޅުވިއެވެ.
ކިމިޓް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ 2015 ވަނަ އަހަރު ވެވުނު ނިއުކްލިއާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ވެސް އީރާނަށް ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮތް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ފުރަތަމަ ދައުރުގައި، 2018 ވަނަ އަހަރު އެ އެއްބަސްވުމުން އެމެރިކާ ވަކިވުމާ ގުޅިގެން، އީރާނުން ވަނީ ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރާ މިންވަރު 60 އިންސައްތައަށް އިތުރުކޮށްފައެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ކިމިޓް ލަފާކުރައްވާ ގޮތުގައި އީރާނުގައި މިހާރު ހުރި މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމް އެ ގައުމުން ބޭރަށް ގެންދިއުމަށް ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުވެދާނެއެވެ. އަދި އެ ތަކެތި ގައުމުން ބޭރަށް ބަދަލުކުރުމަށް ނުވަތަ ނިއުކްލިއާ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންނުކުރެވޭ މިންވަރަށް އޭގެ ބާރު ދަށްކުރުމަށް އީރާނުން އެއްބަސްވުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އަލްޖަޒީރާގެ ރިޕޯޓަރު އަލްރުހައިދު ބުނި ގޮތުގައި، އީރާނުން މިހާރު ހުރި މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމް ހަވާލުކުރުމަށް ދަނީ ދެކޮޅު ހަދަމުންނެވެ.
އީރާނުގެ އަތުގައި 60 އިންސައްތައަށް މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ގާތްގަނޑަކަށް 440 ކިލޯގްރާމް (970 ޕައުންޑް) ގެ ޔުރޭނިއަމް ހުރި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރެއް އުފެއްދުމަށްޓަކައި 90 އިންސައްތައަށް ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރަން ޖެހެއެވެ.
އަލްޖަޒީރާގެ އަލްރުހައިދު ބުނި ގޮތުގައި ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސިޔާދަތީ ބާރުވެރިކަމަކީ މިހާރު މަޝްވަރާގެ މޭޒުމަތީގައި އޮތް އެންމެ މުހިންމު އެއް މައްސަލައެވެ.
އޭނާ އިތުރަށް ބުނީ އީރާނުން އެ ސަރަހައްދުގެ ކޮންޓްރޯލް ވަރުގަދަކުރަމުންދާ ތަން ފެންނަ ކަމަށާއި، އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރާ ކޮންމެ އުޅަނދެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި އީރާނުން އާ އުސޫލުތަކާއި އާ ނިޒާމުތަކެއް އެކުލަވާލަމުންދާ ކަމަށެވެ.
އީރާނުގެ ބަދަލުހިފުމުގެ ހަމަލާތަކުގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑަށް ކުރިމަތިވި ގަލްފް ސަރަހައްދުގެ އެމެރިކާގެ ބައިވެރިން ދަނީ، އެއްވެސް ޝަރުތަކާ ނުލައި އެ ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުފަތުރު ކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދިނުމަށް ބާރުއަޅަމުންނެވެ. ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުން އީރާނަށް ހަމަލާދިނުމާ ގުޅިގެން، އީރާނުން ވަނީ ގަލްފްގެ ގައުމުތަކުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ވަސީލަތްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ.
ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވިދާނެ ކަމަށް ޓްރަމްޕް ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވި ނަމަވެސް، މިހާތަނަށް އެކަމުގައި ކާމިޔާބީއެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މަޝްރޫއާއި ހޮރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް ފަދަ އުނދަގޫ މައްސަލަތަކުގައި ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި އަދިވެސް ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ މަސްދަރަކާއި، މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރާ ފަރާތަކުން ރޮއިޓާސް ނިއުސް އެޖެންސީއަށް މައުލޫމާތު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހަނގުރާމަ ރަސްމީކޮށް ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްޓަކައި އެކުލަވާލާ އެއް ސަފުހާގެ މެމޮރެންޑަމްއަކާ މެދު އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވުމާ ވަނީ ވަރަށް ގާތްވެފައެވެ.
މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުފަތުރު ކުރުމަށް ހުރި ހުރަސްތައް ނައްތާލުމާއި، އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާއިން އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުމާއި، އަދި އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މަޝްރޫއު ހިފެހެއްޓުމާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވިގެންދާނެ ކަމަށް އެ މަސްދަރުތަކުން ބުނެފައިވެއެވެ.
