އީރާނުގެ ހަނގުރާމަ ކުރިއަށްދާ ނަމަ މަދު ހަފްތާތަކެއްގެ ތެރޭގައި ހަކަތައިގެ ބާވަތްތައް ބޭރު ކުރުން މުޅިން ހުއްޓޭނެ: ގަތަރު
ގަލްފް ސަރަހައްދުގެ ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން ހަކަތަ ބޭރުކުރުން މެދުކެނޑިއްޖެނަމަ، ދުނިޔޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށް ތަކެތީގެ އަގުތައް އުފުލިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ގަތަރުން ދީފި. އީރާނުގެ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން ގޭސް އުފެއްދުން މެދުކަނޑާލަން ޖެހުމުން ބާޒާރުގައި އަގުތައް އުފުލިފައިވާއިރު، މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް ކުރިމަތިވާނެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއްކަން އެ ގައުމުން ފާހަގަކުރޭ. ހަނގުރާމަ މިހާރުން މިހާރަށް ހުއްޓާލި ނަމަވެސް، ހަކަތައިގެ ބާޒާރު އާންމު ހާލަތަށް ރުޖޫއަވުމަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނަގާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ.
2025 ޖޫން 15 ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ އިޒްރޭލުން ދިން ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން، ތެހެރާންގެ ދެކުނުގައި ހުންނަ ތެޔޮ ސާފުކުރާ ކާރުޚާނާއަކުން ބޮޑެތި އަލިފާންގަނޑުތަކެއް އުފެދި، މުޅި ސަރަހައްދުގައި ބޯ ދުންގަނޑެއް ފެތުރެނީ. | ގެޓީ އިމޭޖަސް
ގަލްފް ސަރަހައްދުގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމަ އިތުރަށް ވަރުގަދަވަމުންދާނަމަ، މަދު ހަފުތާތަކެއްގެ ތެރޭގައި އެ ސަރަހައްދުން ބޭރުކުރާ ހަކަތައިގެ ބާވަތްތައް މެދުކެނޑިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ގަތަރުގެ އެނާޖީ މިނިސްޓަރު ސައުދު އަލް ކައުބީ ދެއްވައިފިއެވެ. މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ މިކަމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށެވެ.
ހުކުރު ދުވަހު "ދަ ފައިނޭންޝަލް ޓައިމްސް" (އެފްޓީ) ނޫހަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި އަލް ކައުބީ ވިދާޅުވީ، ކުރިއަށް އޮތް ހަފުތާތަކުގައި ވެސް މި ހަނގުރާމަ ކުރިއަށްދާނަމަ، މުޅި ދުނިޔޭގެ ޖީޑީޕީ ނުވަތަ އުފެއްދުންތެރިކަމަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާނެ ކަމަށެވެ.
އަލް ކައުބީއާ ހަވާލާދީ އެ ނޫހުގައި ބުނެފައިވަނީ، ހުރިހާ ގައުމެއްގައި ވެސް ހަކަތައިގެ އަގުތައް އުފުލިގެންދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ބައެއް ބާވަތްތަކުގެ މުދާ ލިބުމުގައި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެ، ފެކްޓްރީތަކުން މުދާ ސަޕްލައި ނުކުރެވުމުގެ ސަބަބުން އޭގެ އަސަރު އެކި ދާއިރާތަކަށް ފެތުރިގެންދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލުން ހޮނިހިރު ދުވަހު ދޭން ފެށި ހަމަލާތަކަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން، އީރާނުން ގަތަރަށާއި ގަލްފުގެ އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކަށް އަމާޒުކޮށް ގިނަ އަދަދެއްގެ މިސައިލާއި ޑްރޯން ހަމަލާތަކެއް ފޮނުވާލުމާ ގުޅިގެން، މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު ގަތަރުން ވަނީ އެލްއެންޖީ ނުވަތަ ގުދުރަތީ ގޭސް އުފެއްދުން ހުއްޓާލާފައެވެ.
އީރާނުގެ ހަމަލާތައް ހަކަތަ އުފައްދާ ވަސީލަތްތަކަށް އަމާޒުކުރަން ފެށުމާއެކު، ގޭހުގެ އަގުތައް ވަނީ އިންތިހާއަށް އުފުލިފައެވެ. މިއާއެކު މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް މިކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ބާޒާރަށް ސަޕްލައިކުރާ އެލްއެންޖީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 20 އިންސައްތަ ހިއްސާކުރަނީ ގަތަރެވެ. އަދި އޭޝިއާ އާއި ޔޫރަޕްގެ މާކެޓްތަކަށް ބޭނުންވާ ގޭސް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ގަތަރަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ގައުމެކެވެ.
އަލް ކައުބީ އެފްޓީއަށް ވިދާޅުވީ، މި ހާލަތު މިގޮތަށް ކުރިއަށްދާނަމަ، ކުއްލި ހާލަތްތަކުގައި އެއްބަސްވުންތަކަށް އަމަލުކުރަން ނުޖެހޭ އުސޫލަށް ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ހުރިހާ ކުންފުނިތަކަކުން ވެސް އަމަލުކުރަން ފަށާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ.
މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިހާރުން މިހާރަށް ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލި ނަމަވެސް، ގަތަރުން އާންމު ހާލަތުގައި މުދާ ފޯރުކޮށްދޭ އުސޫލަށް ރުޖޫއަވުމަށް މަދުވެގެން ހަފުތާތަކެއް ނުވަތަ މަސްތަކެއް ނަގާނެއެވެ.
ބްރަސަލްސް އިންސްޓިޓިއުޓް ފޯ ޖިއޯޕޮލިޓިކްސްގެ އެނާޖީ ފެލޯ، ތައިސް ވަން ޑެ ގްރާފް ތަފްސީލުކޮށްދެއްވި ގޮތުގައި، ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ގަލްފުގެ މުހިންމު ކަނޑުގެ ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކުގެ އަދަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުވެފައެވެ.
ވަން ޑެ ގްރާފް އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ވިދާޅުވީ، އެ މަގުން މުދާ ބޭރުކުރާ ގަލްފުގެ ހުރިހާ ގައުމުތަކަކަށް ވެސް އުފެއްދުންތެރިކަން ހުއްޓާލަން މަޖުބޫރުވާނެ ކަމަށެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވީ އިރާގުގެ ބޮޑު ތިން ތެޔޮ ވަޅަކުން ތެޔޮ ނެގުން މިހާރުވެސް ހުއްޓާލާފައިވާ ކަމެވެ.
އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ތެޔޮ ވަޅަކީ ބޮކީގެ ސްވިޗެއް ޖައްސާލާހެން ފަސޭހައިން ހުޅުވާ ލެއްޕޭނެ އެއްޗަކަށް ނުވާތީ، މީގެ ސަބަބުން ދިގު މުއްދަތުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާނެ ކަމަށެވެ. މިއީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ޚަބަރެއް ކަމަށާއި، ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކަށް އޮތް ވަގުތު ކުޑަވަމުންދާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
ނިމުމެއް ނެތް ހަމަނުޖެހުން
ހަނގުރާމަ ހުއްޓޭނެ އެއްވެސް ނިޝާނެއް ފެންނަން ނެތްއިރު، އެމެރިކާގެ އިސް އޮފިޝަލުން ދަނީ އީރާނަށް "މަރާއި ހަލާކު" ކުރިމަތިކުރުވާނެ ކަމަށް ބުނެ އިންޒާރު ދެމުންނެވެ. މިއާއެކު އެއްގަމު މަގުން އީރާނަށް އަރައިގަނެފާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރިކަން ވެސް ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ.
ހުކުރު ދުވަހު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި އީރާނުގެ ރައީސް މަސްއޫދު ޕެޒެޝްކިއާން ވިދާޅުވީ، އީރާނުން ބޭނުންވަނީ ސަރަހައްދުގައި ދާއިމީ ސުލްހަ ގާއިމުކުރަން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ގައުމުގެ ކަރާމާތާއި މިނިވަންކަން ދިފާއުކުރުމުގައި ފަސްނުޖެހޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދައްކަވަމުން ޕެޒެޝްކިއާން ވިދާޅުވީ، އެފަދަ ކޮންމެ މަސައްކަތެއްގައި ވިޔަސް މި ހަމަނުޖެހުން އުފެއްދި ފަރާތްތަކަށް (އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލަށް) ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.
