އެމެރިކާގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ރަޝިޔާ އާއި ޔޫކްރެއިން އާ ދެމެދު ބޭއްވި ސީދާ މަޝްވަރާތައް ޔޫއޭއީ ގައި ކުރިއަށް ގެންގޮސްފި

ރަޝިޔާ އާއި ޔޫކްރެއިންގެ ދެމެދުގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ހުށަހަޅުއްވާފައިވާ ޕްލޭން އާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރުމަށް ރަޝިޔާ، ޔޫކްރެއިން އަދި އެމެރިކާގެ މަންދޫބުން އަބޫދާބީގައި ބައްދަލުކޮށްފި އެވެ.

ގާތްގަނޑަކަށް ހަތަރު އަހަރަށް ދެމިގެންގޮސްފައިވާ މި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ކުރެވޭ މި މަސައްކަތުގެ ދެވަނަ ދުވަހުގެ ބައްދަލުވުންތައް މިއަދު (ހޮނިހިރު ދުވަހު) ކުރިއަށްދާނެ އެވެ.

މި ހުށަހެޅުމާ ގުޅޭގޮތުން ޔޫކްރެއިން އާއި ރަޝިޔާގެ އިސް މަސްއޫލުވެރިންގެ މެދުގައި ސީދާ ގޮތެއްގައި ބޭއްވުނު ފުރަތަމަ ބައްދަލުވުން ހުކުރު ދުވަހު ވަނީ ފަށާފަ އެވެ. ޔޫކްރެއިންގެ އިސް މަންދޫބު ރުސްތަމް އުމަރޯވް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި މަޝްވަރާތައް ބިނާވެފައި ވަނީ ރަޝިޔާ އިން ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ކަނޑައަޅާނެ އުސޫލުތަކާއި، މަޝްވަރާގެ މަރުހަލާ ކުރިއަށްގެންދާނެ ގޮތްތަކުގެ މައްޗަށެވެ.

އެމެރިކާ އިން އެކުލަވާލި ފުރަތަމަ ދެލިކޮޕީ އަށް ކީވް އާއި ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކުގެ ބޮޑެތި ފާޑުކިޔުންތަކެއް އަމާޒުވީ، އެ ކޮޕީގައި ރަޝިޔާގެ މަސްލަހަތުތަކަށް މާ ބޮޑަށް ބުރަވެފައިވާ ކަމަށް ބުނެ އެވެ. ނަމަވެސް، ފަހުން އެކުލަވާލި އިސްލާހުތަކުގައި ޔޫރަޕްގެ ސުލްހަ ބަލަހައްޓާ ފައުޖުތަކެއް ފޮނުވުމުގެ ޚިޔާލު ހިމެނުމުން، ރަޝިޔާ އިން ވަނީ އެކަމާ ދެކޮޅު ހަދާފަ އެވެ.

ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ ޔޫކްރެއިންގެ އިރުމަތީގައިވާ ޑޮންބާސް ސަރަހައްދުގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ މައްސަލަ ކަމަށް ދެ ފަރާތުންވެސް އެއްބަސްވެ އެވެ. މި ހަނގުރާމައިގައި މިހާތަނަށް އެތައް ހާސް ބަޔަކު މަރުވެ، މިލިއަނަކަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ގެދޮރު ދޫކޮށް ގޮސްފައިވާއިރު، ޔޫކްރެއިންގެ ބޮޑު ސަރަހައްދެއް ވަނީ ސުންނާފަތިވެފަ އެވެ.

ޔޫއޭއީގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ، ދެ ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ކުރިއަށްދާ މި މަޝްވަރާތަކަކީ ސިޔާސީ ހައްލެއް ހޯދުމަށާއި ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި ވާހަކަދެއްކުން ކުރިއެރުވުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ ބައެއް ކަމަށެވެ.

ރައީސް ޓްރަމްޕް، ޔޫކްރެއިންގެ ރައީސް ވުލޮޑިމިއަރ ޒެލެންސްކީ އާ ޑާވޯސް ގައި ބޭއްވުނު ވޯލްޑް އިކޮނޮމިކް ފޯރަމްގައި ބުރާސްފަތި ދުވަހު ބައްދަލުކުރެއްވިއިރު، އެމެރިކާގެ މަންދޫބު ސްޓީވް ވިޓްކޮފް ވަނީ ކްރެމްލިންގައި ވުލަޑީމިއަރ ޕޫޓިންއާ ބައްދަލުކުރައްވާ މަޝްވަރާ ކުރައްވާފަ އެވެ.

ޑޮންބާސްގެ މައްސަލަ

އަބޫދާބީގެ ބައްދަލުވުންތައް ފެށުނުއިރު، ރަޝިޔާ އިން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ކީވްގެ އެތައް ހާސް ބަޔަކު ތިބީ ގަނޑުވާވަރުގެ ގަދަ ފިނީގައި ހޫނުކުރާ ނިޒާމުތައް މެދުކެނޑިފަ އެވެ. ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަނުން ވަނީ އާންމުން މިފަދަ ހާލަތަކަށް ވައްޓާލުމަކީ ރަޝިޔާ އިން ގަސްތުގައި ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށްފަ އެވެ.

ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ފަތިހު ރަޝިޔާ އިން ދިން ހަމަލާތަކުގައި ކީވް އާއި ޚާކީވް އިން އެކަކު މަރުވެ 22 މީހަކު ޒަޚަމްވެފައިވާ ކަމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ބުނެ އެވެ. ކީވްގެ މޭޔަރު ވިޓާލީ ކްލިޝްކޯ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ދުޝްމަނުން ދަނީ ކީވް އަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދެމުންނެވެ.

ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައަށްފަހު ޔޫރަޕްގައި ހިނގަމުންދާ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވުމަށް ކުރެވޭ ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތައް ހަލުއިވެފައިވީ ނަމަވެސް، ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމާ މެދު ރަޝިޔާ އާއި ޔޫކްރެއިންގެ ޚިޔާލުތައް ހުރީ ވަރަށް ދުރުގަ އެވެ.

ޕޫޓިން، ވިޓްކޮފް އަދި ޓްރަމްޕްގެ ދަނބިދަރިފުޅު ޖެރެޑް ކުޝްނާ ބައްދަލުކުރެއްވިތާ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި ކްރެމްލިން އިން ބުނީ، ޑޮންބާސް ސަރަހައްދުން ޔޫކްރެއިން ސިފައިން ފޭބުމަށް ކުރާ ޝަރުތަށް ބަދަލެއް ނާންނަ ކަމަށެވެ. ކްރެމްލިންގެ ތަރުޖަމާނު ޑިމިޓްރީ ޕެސްކޯވް ވިދާޅުވީ، ޔޫކްރެއިންގެ ސިފައިން ޑޮންބާސް ދޫކޮށް ދިއުމަކީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަރުތެއް ކަމަށެވެ.

ޔޫކްރެއިން އިން އަދިވެސް އެ ސަރަހައްދުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 20% ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުންދާއިރު، ރަޝިޔާގެ މި ހުށަހެޅުންތަކަށް ޔޫކްރެއިން އިން ވަނީ އިންކާރުކޮށްފައެވެ.

މަޝްވަރާތައް ފެށުމުގެ ކުރިން ރައީސް ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވީ، ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމަކީ އެންމެ މުހިންމު މައްސަލަ ކަމަށެވެ. އަދި ހަމައެކަނި ޔޫކްރެއިން އިން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލަން ބޭނުންވުމުން ނުފުދޭނެ ކަމަށާއި، ރަޝިޔާގެ ފަރާތުން ވެސް އެފަދަ އިޚްލާޞްތެރިކަމެއް ފެންނަންޖެހޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ރަޝިޔާ އާއި ޔޫކްރެއިންގެ މަންދޫބުން އެންމެ ފަހުން ސީދާ ބައްދަލުކުރީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ހޫނު މޫސުމުގައި އިސްތަންބޫލްގަ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ބައްދަލުވުން ނިމުނީ ހަމައެކަނި އަސީރުން ބަދަލުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމަކުންނެވެ. އަބޫދާބީގެ މި ބައްދަލުވުމަކީ ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި ސުލްހައިގެ ޕްލޭން އާ ބެހޭގޮތުން ދެ ފަރާތް ސީދާ ބައްދަލުކުރާ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

ޕުޓިން ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވަނީ، މަޝްވަރާތައް ނާކާމިޔާބުވެއްޖެ ނަމަ ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ޔޫކްރެއިންގެ އިރުމަތީ ސަރަހައްދުތައް ހޯދާނެ ކަމަށެވެ. ޕުޓިންގެ މުޝީރު ޔޫރީ އުޝަކޯވް ވިދާޅުވީ، ރަޝިޔާ އިން ބޭނުންވަނީ ޑިޕްލޮމެޓިކް މަގުން މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އެކަން ކާމިޔާބުވަންދެން ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ރަޝިޔާގެ މަގްސަދުތައް ހާސިލުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާނެ ކަމަށެވެ.