ރަޝިއާ-ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމަ ނިންމަން އަބޫދާބީގައި ކުރިއަށްދާ މަޝްވަރާތައް: ސުލްހައިގެ އުންމީދާއެކު ވެސް ދެ ޤައުމުގެ ވިސްނުން ތަފާތު
11 ނޮވެމްބަރު 2026 | ބުދަ 08:50ޔޫކްރެއިންގެ ރައީސް ޒެލެންސްކީ ވަނީ އަބޫދާބީގައި ބޭއްވި މަޝްވަރާތަކަކީ ބިނާކުރަނިވި ބައްދަލުވުންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައި، އެމެރިކާގެ މަންދޫބުންގެ ފަރާތުން ލިބުނު މެސެޖުތަކާމެދު ހިތްހަމަޖެހުން ފާޅުކުރައްވާފައި. ނަމަވެސް، ރަޝިއާއިން ބުނަނީ ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމަކާ މެދު ވަކި ގޮތެއް ނިންމުމަކީ އަދި މާ އަވަސް ކަމެއް ކަމަށާއި، އިސްކަންދެނީ ވިލާތުގެ ސަލާމަތީ އޮނިގަނޑާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރުމަށް ކަމަށް
އެމެރިކާއާއި ރަޝިއާ އަދި ޔޫކްރެއިންގެ މަންދޫބުން އެކުވެރި ޢަރަބި ޢިމާރާތުގެ (ޔޫއޭއީ) އަބޫ ދާބީގައި ބޭއްވެވި މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުމެއްގެ ތެރެއިން | ގެޓީ އިމޭޖަސް
ޔޫކްރެއިންގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ މަންދޫބުން އައު މަސައްކަތްތަކެއް ފަށްޓަވާފައިވަނިކޮށް، ރަޝިއާއާއި ޔޫކްރެއިންގެ އިސް އޮފިޝަލުން ފެބުރުވަރީ މަހުގެ ފަހުން ބޭއްވުނު ފުރަތަމަ ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތަކަށް އަބޫދާބީގައި އަންގާރަ ދުވަހު ބައްދަލުކުރައްވައިފި އެވެ. އެމެރިކާ މެދުވެރިވެގެން ކުރިއަށްގެންދިޔަ މި ބައްދަލުވުމަކީ ވަރަށް ނަތީޖާ ނެރެވުނު ބައްދަލުވުމެއް ކަމަށް، އިތުރު ތަފުސީލެއް ނުދެއްވައި، އެމެރިކާގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު މާކޯ ރޫބިއޯ ވިދާޅުވި އެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކަކީ "ބިނާކުރަނިވި އަދި މައުޟޫޢީ ގޮތުން ފުންމިން ހުރި" މަޝްވަރާތަކެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ތެރޭގައި އިންސާނީ އެހީތެރިކަމާއި ސަލާމަތީ ކަންކަމާ ގުޅޭ މައްސަލަތައް ހިމެނޭ ކަމަށް ޔޫކްރެއިންގެ ރައީސް ވޮލޮދީމިރް ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވި އެވެ. މިއާއެކު، އެމެރިކާގެ ރައީސްގެ ޚާއްސަ ދެ މަންދޫބުން ކަމަށްވާ ސްޓީވް ވިޓްކޮފް އަދި ޖެރެޑް ކުޝްނަރގެ ފަރާތުން ލިބިވަޑައިގަންނަވާ މެސެޖުތަކާމެދު ހިތްޕުޅުހަމަޖެހިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް، ފަހުން ޑެންމާކުގައި ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވި އެވެ.
"ބަދަލުތަކެއް އަންނަތަން އަޅުގަނޑަށް އެބަފެނޭ. އަޑުއިވޭ ވާހަކަތަކާމެދު އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފާވޭ،" ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވި އެވެ.
ހަމަމިއާއެކު، ހަނގުރާމައިގެ އަސީރުން މިނިވަންކުރުމަކީ އެންމެ އިސްކަންދޭ ކަންތައް ކަމަށާއި، ޔޫކްރެއިނަށް ދެވޭނެ ސަލާމަތީ ކަށަވަރުކަމުގެ މައިގަނޑު އަސާސްތަކާއި، ދިގު މުއްދަތަކަށް އެ ކަށަވަރުކަން ދެމެހެއްޓޭނެ ނިޒާމުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެ ބޭފުޅުން ވަރަށް ތަފުސީލުކޮށް ވާހަކަދެއްކެވި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް، ބުދަ ދުވަހު ބާއްވާ ދެވަނަ ދުވަހުގެ މަޝްވަރާތަކުގެ ކުރިން، މި ބައްދަލުވުމާމެދު ވަކި ގޮތެއް ނިންމުމަކީ އަދި މާ އަވަސް ކަމެއް ކަމަށް ރަޝިއާގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރުގެ ނައިބު ސަރގޭއި ރިޔަބްކޯފް ވިދާޅުވި އެވެ.
މި ބައްދަލުވުން ބޭއްވިފައި ވަނީ ފާއިތުވި ހަފުތާތަކުގައި އެމެރިކާއިން ދެ ފަރާތާއެކު ކުރި މުޢާމަލާތުތަކަށް ފަހުގަ އެވެ. އަދި، މި މުޢާމަލާތުތަކުގެ ސަބަބުން ދެ ޤައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް ކުޑަކުރެވިފައިވާ ކަމަށް ކުޝްނަރ ވިދާޅުވި އެވެ. "މިއަދު ދެކެވުނު ބިނާކުރަނިވި މަޝްވަރާތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް ބޮޑު ހިތްވަރެއް ލިބިއްޖެ،" ފުރަތަމަ ދުވަހުގެ މަޝްވަރާތައް ނިމުމަކަށް އައުމުން ކުޝްނަރ ވިދާޅުވި އެވެ.
އެމެރިކާގެ ފަރާތުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދަނީ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށާއި، ސިޔާދަތީ، ރައްކާތެރި އަދި ތަނަވަސް ޔޫކްރެއިނެއް ބިނާކުރުމަށާއި މުޅި ވިލާތުގައި ދެމިއޮންނަ ސުލްހަ ގާއިމުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސަލާމަތީ އިންތިޒާމުތައް އެކަށައެޅުމަށް ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމުގައި އޮތް ބޮޑެތި ފަރަގުތައް
ޓްރަމްޕްގެ ފަރާތްޕުޅުން އުންމީދީ ވާހަކަފުޅުތަކެއް ފާޅުކުރެއްވި ނަމަވެސް، ރަޝިއާއިން ޔޫކްރެއިނަށް އަރައިގަތްތާ ހަތަރު އަހަރާއި ބަޔަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމުގެ ޝަރުތުތަކާމެދު ހަނގުރާމަކުރާ ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި އަދިވެސް އޮތީ ބޮޑު ފަރަގެކެވެ. މި ގޮތުން، ރަޝިއާގެ ފައުޖުތަކުން ޔޫކްރެއިންގެ ގާތްގަނޑަކަށް ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ކޮންޓުރޯލު ކުރަމުންދާއިރު، މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި ބިމުގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ދެ ފަރާތުން ވެސް ބޭނުންވާ މުސްތަގުބަލުގެ ސަލާމަތީ ކަށަވަރުކަމާއި، ޔޫކްރެއިނަކީ ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ޤައުމަކަށް ވުމަށާއި ހުޅަނގުގެ ދިފާޢީ އިއްތިހާދާ (ނޭޓޯ) ނުގުޅުމަށް މޮސްކޯއިން ކުރާ ޝަރުތުތައް މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެ އެވެ.
މިއީ، ޔޫކްރެއިނުން ހަނގުރާމަ ނިންމަންވީ ވަގުތު ކަމަށާއި، އެހެން ނޫންނަމަ "ވަރަށް ގޯސް ކަމަކާ" ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ ކީވްއަށް ކުރައްވާ ފިއްތުންތައް އިތުރުކުރައްވާފަ އެވެ. "ވަރަށް ފުރިހަމަ ބޮޑު އެއްބަސްވުމަކުން" މި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކާ ގާތްވެފައިވާ ކަމަށް ފާއިތުވި ހަފުތާގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ނަމަވެސް، އޭނާ މީގެ ކުރިން ވެސް ހަގީގަތަކަށް ނުވާ ފަދަ ކުރިއެރުންތަކުގެ ވާހަކަ ތަކުރާރުކޮށް ދައްކަވާފައިވާ ކަމަށް އޮފިޝަލުން ފާހަގަކުރައްވަ އެވެ.
ސަލާމަތީ އޮނިގަނޑާއި ވިލާތުގެ ޤައުމުތަކުގެ ދައުރު
ހަނގުރާމައިގެ ވަކިވަކި ކަންކަމަށް ހައްލު ހޯދުމުގެ ކުރިން، ވިލާތުގެ ފުޅާ ސަލާމަތީ އޮނިގަނޑަކާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރުމަށް މޮސްކޯއިން އިސްކަންދޭ ކަމަށް ރަޝިއާގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ސަރގޭއި ލަވްރޯފް ވިދާޅުވި އެވެ. "މުސްތަގުބަލުގެ ސަލާމަތީ އޮނިގަނޑުގެ ސާފު މިންގަނޑުތަކެއް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، އޭގެ ފަހުން ރަޝިއާ-ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމަ ހައްލުކުރުމަށް ދިއުމުގެ ވިސްނުމަކީ ކަނޑައެޅިގެން ބުއްދިވެރި ގޮތެއް،" މޮސްކޯގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ލަވްރޯފް ވިދާޅުވި އެވެ.
ނަމަވެސް، އައު ސަލާމަތީ އޮނިގަނޑަކާ ގުޅޭ ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ވަރަށް ބޮޑެތި ކަންބޮޑުވުންތަކެއް އެބަހުރި ކަމަށް ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ޒެލެންސްކީ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
"އެ ފަރާތްތަކުން ބޭނުން ވަނީ ކޮން ކަމެއްކަން ސައްތައިން ސައްތަ އެއްވެސް މީހަކަށް ސާފުނުވާތީ، މި މައުޟޫޢުގައި އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ވެސް މި ތިބީ ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވެގެން. މަޝްވަރާއަށް އެންމެން ވެސް ތިބީ ތައްޔާރަށް. އެކަމަކު ފުރަތަމަ ކަމަކީ، ޔޫކްރެއިންގެ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުން. ދެވަނަ ކަމަކީ، ޔޫކްރެއިނަށް ސަލާމަތީ ކަށަވަރުކަން ދިނުން. ތިންވަނަ ކަމަކީ، ވިލާތާއި މުޅި ދުނިޔޭގެ ސަލާމަތާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރުން،" ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވި އެވެ.
ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ސަލާމަތީ މަޝްވަރާތައް ފަށަންވާނީ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ފަހުގައި ކަމަށް ވިލާތުގެ ކޮމިޝަންގެ ރައީސާ އުރުސުލާ ފޮން ޑެ ލަޔަން ހޯމަ ދުވަހު ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް، ވިލާތުގެ ޤައުމުތަކުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ޔޫކްރެއިނަށް ފުރުސަތެއް ހޯދައިދިނުމަށް ކަމަށް ވިދާޅުވެ، ވަގުތީ ގޮތުން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ ވިސްނުން ލަވްރޯފް ދޫކޮށްލެއްވި އެވެ.
މި އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް އެމެރިކާއިން ކުރާ އައު މަސައްކަތްތަކާއެކު، ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައަށް ފަހު ވިލާތުގައި ހިނގާ އެންމެ ލޭއޮހުރުވުން ބޮޑު މި ހަނގުރާމަ ނިންމުމުގެ މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވުމަށް ވިލާތުގެ އޮފިޝަލުން ވަނީ ބާރުއަޅަން ފަށާފަ އެވެ. މި ގޮތުން، މައި ބައްދަލުވުމުގެ ކުރިން، ޔޫކްރެއިންގެ ވަފުދުން ވަނީ ވިލާތާއި، ނޭޓޯ އަދި ވިލާތުގެ އިއްތިހާދުގެ (އީޔޫ) މަންދޫބުންގެ އިތުރުން އެމެރިކާގެ ދެ މަންދޫބުންނާ ވަކިން ބައްދަލުކޮށްފަ އެވެ. ވިލާތުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ދެމިއޮންނަ ސުލްހައެއް ޤާއިމުނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، މި ކަމުގައި ވިލާތުގެ ބައިވެރިވުން އޮންނަންޖެހޭނެ ކަމަށް ފަރަންސޭސިވިލާތުން ބުންޏެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ވިލާތުގެ ގިނަ ސަރުކާރުތަކުން ރަޝިއާގެ ރައީސް ވްލަޑިމިއަރ ޕުޓިންއާ ގުޅުން ކަނޑާލާފައިވީ ނަމަވެސް، ފިންލެންޑާއި ނޯވޭގެ ލީޑަރުން ވަނީ އޮކްޓޫބަރު 27 ގައި އޭނާއަށް ފޯނުން ގުޅުއްވާފަ އެވެ. ނަމަވެސް، އެ ކަމަށް ވިލާތުގެ ބައެއް އެހެން ލީޑަރުންގެ ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވި އެވެ. ރަޝިއާއިން ވަނީ ޔޫކްރެއިނާއި އެމެރިކާއާއެކު ބާއްވާ މި ބައްދަލުވުމުގައި ވިލާތުގެ ޤައުމުތަކަށް ޖާގައެއް ނެތްކަން ސާފުކޮށްދީފަ އެވެ. ނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ އަމާޒަކީ ކޮންމެ ވެސް ހިސާބަކުން މި ތިން ފަރާތުގެ މަޝްވަރާތައް ފުޅާކޮށް ވިލާތުގެ ޤައުމުތައް ވެސް ހިމެނުން ކަމަށް، ޕެރިހުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރޫބިއޯ ވިދާޅުވި އެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނާއި އައު ހަމަލާތައް
ދެ ފަރާތްވެސް "ހަނގުރާމަކޮށް ވަރުބަލިވެފައިވާ" ކަމަށާއި، ހަނގުރާމަ ނިންމުމަށް "ވަރަށް ބޮޑު ޝައުގުވެރިކަމެއް" އޮތްތަން ވޮޝިންގޓަނަށް ފެންނަމުންދާ ކަމަށް، މަޝްވަރާތައް ފެށުމުގެ ކުރީ ދުވަހު ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.
ނަމަވެސް، ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލުމުގެ ކުރިން ޔޫކްރެއިންގެ އިރުމަތީ ދޮންބާސް ސަރަހައްދު އެއްކޮށް ދޫކޮށްލުމަށް ޕުޓިން ކުރައްވާ ޝަރުތު ދޫކޮށްލައްވާނެ އެއްވެސް އިޝާރާތެއް އަދި ފެންނާކަށް ނެތެވެ. އަދި، ސިފައިންގެ ފުރާނައިގެ ގުރުބާނީން ދިފާޢުކުރި ބިންތައް ދޫކޮށްލުމަށް ޒެލެންސްކީ ވަނީ ދެކޮޅުހައްދަވާފަ އެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ކުރީ ސަފުގައި ރަޝިއާއިން ހޯދަމުންދާ ކުރިއެރުންތައް ލަސްވެފައިވީ ނަމަވެސް، ރަޝިއާއިން ދަނީ ޔޫކްރެއިންގެ ރަށްތަކަށާއި ހަކަތަ އުފައްދާ މަރުކަޒުތަކަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދެމުންނެވެ. އަދި، ޔޫކްރެއިނުން ވެސް ވަނީ ރަޝިއާގެ ތެޔޮ ސާފުކުރާ ކާރުޚާނާތަކަށާއި އެހެނިހެން މުހިންމު ވަސީލަތްތަކަށް ދޭ ހަމަލާތައް ވަރުގަދަކޮށްފަ އެވެ.
ހަކަތަ އުފައްދާ މަރުކަޒުތަކަށް ރަޝިއާއިން ދޭ ހަމަލާތައް އިތުރުކުރަމުންދާތީ، މިސައިލް ދިފާޢީ ނިޒާމުތައް ފޯރުކޮށްދިނުން އަވަސްކުރުމަށް ރޫބިއޯގެ އަރިހުން އެދިވަޑައިގެންނެވި ކަމަށް ޔޫކްރެއިންގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު އަންދްރީ ސިބީހާ ވިދާޅުވި އެވެ. "ސުލްހައިގެ މަގަށް އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް ކުރަންވާނެ. އެކަމަކު އޭގެ އިތުރުން ރަޝިއާއަށް ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރުވުން ވެސް ކުރިއަށް ގެންދަންވާނެ،" ސިބީހާ ވިދާޅުވި އެވެ.
މަސްދަރު: ރޮއިޓަރސް
