ރައްޔިތުން ސުވާލުކުރަނީ މިއީ ސީރިއަސް ސަރުކާރެއްތޯ ނުވަތަ ކޮމިޑީ ޝޯވ ދޭ ބައެއްތޯ އެވެ
2 ނޮވެމްބަރު 2026 | ހޯމަ 11:32ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ބައެއް ކުންފުނިތައް އުވާލުމާ ގުޅިގެން، ވަޒީފާގެ ޔަގީންކަން ދިނުމަށް ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ތެރޭގައި ވެވަޑައިގެންނެވި ވައުދުތަކާ މެދު އާންމުންގެ ސުވާލުތަކާއި ކަންބޮޑުވުންތައް ވަނީ އިތުރުވެފައި. މީގެ އިތުރުން ކުންފުނިތަކުގެ އިސް މަގާމުތަކަށް މީހުން އައްޔަންކުރުމާއި، އުސޫލުން ބޭރުން ޕްރޮމޯޝަން ދިނުމާއި، މާލީ އިސްރާފުތަކުގެ ތުހުމަތުތަކާއެކު ކޯޕަރޭޓް ގަވަނަންސް ހަރުދަނާކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ވަނީ ވަކީން ބޮޑުވެފައި
އާރުޑީސީގެ ކުރީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ އިބްރާހިމް ނަޒީމް މަސްދަތުރެއްގައި | ރާއްޖެ އެމްވީ
ސިޔާސީ ވަޢުދުތައް ބަލަބަލާ ތިއްބާ ބިލާހަކަށްވެދާތަން ފެންނައިރު، ރައްޔިތުންނަށް ވިސްނަން މިޖެހެނީ އެމީހުން އިންތިޚާބުކުރީ ސީރިއަސް ސަރުކާރެއްތޯ ނުވަތަ ފެންނަމުން މިދަނީ މަޖާ ކޮމިޑީ ޝޯވ އެއްގެ މަންޒަރުތަކެއްތޯ ވިސްނާން ތިބޭށެވެ.
ސަރުކާރެއް އިންތިޚާބު ކުރަނީ ރައްޔިތުންނަށް ޚިދުމަތްކުރުމަށާއި، ޢާންމު މަސްލަޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި، އަދި ފެންވަރު ރަނގަޅު ޚިދުމަތްތަކެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށެވެ. މަދުވެގެން، ޢާންމުކޮށް ވާހަކަ ފެށެނީ މިފަދައިންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރާއްޖޭގައި އާރުޑީސީ އަދި ފެނަކަ އުވާލުމާ ގުޅިގެން ހިނގައިދިޔަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ރައްޔިތުންތަކެއް ވަނީ، މި ޝޯވގެ މެދުތެރެއިން ސްކްރިޕްޓް ބަދަލުވީތޯ ސުވާލު އުފައްދާ ހިސާބުގަ އެވެ.
2023 ގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ކުރިން، ވަޒީފާގެ ޔަޤީންކަމާ މެދު ކަންބޮޑުވެފައި ތިބި މުވައްޒަފުންނަށް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ޔަޤީންކަން ދެއްވުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވި އެވެ. ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި އެމަނިކުފާނުގެ މި މެސެޖު ދެއްވީ އެމަނިކުފާނު ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި "ސާފު ދިވެހިބަހުންނެވެ." އެއީ އެއްވެސް މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިނުކުރާނެ ކަމަށެވެ. އެ މެސެޖު ފެނުނީ ވަރަށް ސާދާކޮށެވެ. އޮޅުންބޮޅުން ބޮޑު އިނގިރޭސި ބަހެއް ނެތެވެ، އޮޅުން އަރާފަދަ ޤާނޫނީ އިބާރާތްތަކެއް ނެތެވެ. އަދި ބަސްފޮތެއް ބޭނުންވާ ތަނެއްވެސް ނުފެނެ އެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ކަންކަން ހިނގަމުންދިޔަ ވަރަކަށް، އާރު.ޑީ.ސީ އަދި ފެނަކައިގެ މުވައްޒަފުންގެ ހާލަތު ބަދަލުވެގެންދިޔައީ އެހެން މިސްރާބަކަށެވެ. މި ކުންފުނިތައް އުވާލުމާ ގުޅިގެން، އިންތިޚާބުގެ ކުރިން ދިން ޔަޤީންކަމާ މެދުވެސް ސީރިއަސް ސުވާލުތަކެއް ވަނީ އުފެދިފަ އެވެ. ސާފު ދިވެހިބަހުން ވެވޭ ވަޢުދަކީ، ވެރިކަމަށް އައުމަށްފަހު ސާފުނުވާ އެއްޗަކަށް ބަދަލުވަނީ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ކެމްޕޭނު ޕޯޑިއަމް ދޫކޮށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މޭޒުކޮޅުގެ ފަހަތަށް ދެވުމުން، ވައުދެއްގެ މާނަ ބަދަލުވަނީ ހެއްޔެވެ؟
ފަހަރެއްގައި މި ޤައުމަށް މިހާރު ބޭނުންވަނީ އައު ރަދީފެކެވެ. އެ ރަދީފުގައި "އެއްވެސް މުވައްޒަފަކު ވަކިނުކުރާނެ" ކަމަށް ބުނާ ބަހުގެ މާނަ މުޅިން އަލުން ލިޔަންވީ އެވެ.
ކުންފުނިތަކުގެ ބޮޑު ހާސަރު
އާރްޑީސީ އަދި ފެނަކަ އުވާލުމަށް ނިންމި ނިންމުމާއެކު، ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކާމެދު ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތަށް މިވަނީ ސަމާލުކަން ހުއްޓިފަ އެވެ. މުސްތަޤުބަލާ މެދު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންދިޔަ މުވައްޒަފުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޔަޤީންކަމާމެދު މިހާރު ސުވާލު އުފެދިފައިވާއިރު، ކުރިން ދެވުނު ޔަޤީންކަމާ މި ނިންމުންތައް ގުޅިލާމެހޭ ގޮތުގެ ތަފްސީލު ލިބުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ޙައްޤުވާ ކަމެކެވެ.
ސިޔާސީ މި ހާސަރަކީ ހައިރާންވާންޖެހޭ ފަދަ ކަމެކެވެ. އިންތިޚާބުގެ ކުރިން ވައުދުތައް ވެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އިތުބާރު ބިނާކުރެ އެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ހަޤީޤަތް މައިދާނަށް ފާޅުވަނީ މުޅިން ތަފާތު ސިފައެއްގަ އެވެ.
އާދެ، ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް އަލުން އެކުލަވާލުމަށް ނުވަތަ އުވާލުމަށް ސަރުކާރުތަކަށް ޞައްޙަ ސަބަބުތަކެއް ހުރެދާނެ އެވެ. މާލީ ދަތިތަކާއި، ހިންގުމުގެ ނާކާމިޔާބީތަކާއި، އަދި އިދާރީ ދޯހަޅިކަމަކީ ހަމައެކަނި ފަރުވާކުޑަކޮށް ދޫކޮށްލެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އަލުން އެކުލަވާލުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެއްނަމަ، ދެފުށް ފެންނަ ގޮތެއްގައި ކަންކަން ހާމަކުރުމާއި، ޖަވާބުދާރީވުމާއި، އަދި ކުރިން ދެވުނު ޔަޤީންކަމަށް އިޙްތިރާމް ނުކުރެވުނީ ކީއްވެގެންކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްދިނުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ލިބެންޖެހޭ ހައްޤެކެވެ.
ހަމައެކަނި ނިންމުމެއް އިޢުލާނު ކޮށްލުމަކުން ސަރުކާރަކަށް ތަރުހީބު ލިބޭނެ ކަމަށް އުއްމީދުކޮށްގެން ނުވާނެ އެވެ. އެ ނިންމުމުގެ ނަތީޖާ ތަޙައްމަލުކުރަންޖެހޭ ރައްޔިތުންނަށް އެކަމުގެ އަސަރުތައް ވެސް ސާފުކޮށްދޭން ޖެހޭނެ އެވެ.
ޤާބިލުކަން: އިޚްތިޔާރީ ކަމެއް؟
ކަންބޮޑުވުންތައް ނިމެނީ ހަމައެކަނި މުވައްޒަފުންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކާ ގުޅޭ ހިސާބަކުން ނޫނެވެ. ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް ހިންގުމާ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ޝަރުޠުތަކާއި، އައްޔަންކުރުންތަކާއި، އަދި ހިންގުމުގެ އުޞޫލުތަކާމެދު ވެސް ސުވާލުތައް ވަނީ އުފެދިފަ އެވެ.
ޒިންމާދާރު ކޮންމެ މުއައްސަސާއެއްގައި ވެސް މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރަކު އައްޔަންކުރުން ބިނާވާންވާނީ ޤާބިލުކަމާއި، ގުޅުންހުރި ތަޖުރިބާއާއި، ލީޑަޝިޕް ހުނަރާއި، އަދި ވިޔަފާރި ދަންނަ މިންވަރުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެނީ، ސަރުކާރުގެ ބޮޑު ކުންފުންޏެއް ހިންގުމަކީ ހަފްތާ ބަންދުގައި ކުޅޭ ފުޓުބޯޅަ މެޗެއް އިންތިޒާމުކުރުން ނުވަތަ މަސްދަތުރެއް ރޭވުން ފަދަ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އާރްޑީސީގެ އިދާރީ އިންތިޒާމުތަކަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ވަނީ މި އުޞޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރެވިފައިވޭތޯ ސުވާލު އުފައްދާފަ އެވެ. ސްޕޯޓްސް މެނޭޖްމަންޓުގެ ދާއިރާއިން ޑިޕްލޮމާއެއް އޮތް ކަމަށް ބުނެވޭ ނަޒީމް އާ، 4،000 އަށްވުރެ ގިނަ މުވައްޒަފުން މަސައްކަތްކުރާ މުއައްސަސާއެއް ހިންގުން ހަވާލުކުރެވުނު ކަމަށްވެ އެވެ.
ސްޕޯޓްސް މެނޭޖްމަންޓުގެ ސަނަދެއް އޮތުމަކީ، ބޮޑު ކުންފުންޏެއް ނުހިންގޭނެ ކަމުގެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. ތަފާތު އެކި ދާއިރާތަކުން ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ލީޑަޝިޕް ހުނަރުތައް މީހުންނަށް ތަރައްޤީ ކުރެވިދާނެ އެވެ. ޙަޤީޤީ ސުވާލަކީ، މިފަދަ ބުރަ މަސްއޫލިއްޔަތަކަށް ބޭނުންވާ ޤާބިލުކަމާއި، ތަޖުރިބާއާއި، އަދި ތެދުވެރިކަން އައްޔަންކުރެވުނު ފަރާތުގެ ކިބައިގައި ހުރިތޯ އެވެ.
އެތައް ހާސް މުވައްޒަފުންނެއް މެނޭޖްކުރުމާއި، ބޮޑެތި ބަޖެޓްތައް ބެލެހެއްޓުމާއި، އަދި މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ވަކީން މުހިންމު ކަމެކެވެ.
އޭނާގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުން މުއައްސަސާގެ މާލީ ޙާލަތު ދަށަށް ގޮސްފިނަމަ، އެ އައްޔަނުކުރުމަކީ ޤާބިލުކަމަށް ބަލައިގެން ކުރެވުނު ކަމެއްތޯ ނުވަތަ ސިޔާސީ މަންފާއެއް ދިނުމުގެ ގޮތުން ކުރެވުނު ކަމެއްތޯ އެހުމުގެ ފުރިހަމަ ޙައްޤު ރައްޔިތުންނަށް އޮންނާނެ އެވެ.
އުއްމީދަކީ، ވަޒީފާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ތެރޭގައި ހަމައެކަނި ދޯނި މިސްރާބުގައި ބޭއްވުމުގެ ހުނަރުގެ އިތުރުން—މާލީ ހިންގުމާއި، ކޯޕަރޭޓް ގަވަރނަންސާއި، އަދި ސްޓްރެޓެޖިކް ޕްލޭނިންގ ވެސް ހިމެނިފައިވުމެވެ.
ޕްރޮމޯޝަންތައް: އެއްވެސް މިސްރާބެއް ނެތް
އާރްޑީސީގެ ތެރޭގައި މަގާމުގެ ކުރިއެރުން ދިނުމާއި ވަޒީފާތަކަށް މީހުން ހަމަޖެއްސުމާ ގުޅޭގޮތުން ކުރެވޭ ތުހުމަތުތަކަކީ މިއަށްވުރެވެސް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަންކަމެވެ. ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި އިސް މެނޭޖްމަންޓާ އޮންނަ ޒާތީ ގުޅުންތަކުގެ ސަބަބުން ވަކިވަކި ފަރުދުންނަށް ހާއްސަ އިނާޔަތްތަކެއް ލިބިފައިވެ އެވެ. އަދި މި ޕްރޮމޯޝަންތައް ދީފައިވަނީ އިންސާނީ ވަސީލަތްތަކާ ބެހޭ ސިޔާސަތުތަކާ ހިލާފަށް ކަމަށާއި، ބޯޑުގެ ހުއްދަ ނެތި އެތައް ބަޔަކަށް މަގާމުގެ ކުރިއެރުން ދީފައިވާ ކަމަށްވެސް އެ ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތުކުރެ އެވެ.
ބޯޑުގެ ހުއްދައެއް ނެތި ގާތްގަނޑަކަށް 20 ލެވެލްއެއްގެ ޕްރޮމޯޝަން ދީފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ރިޕޯޓުތަކަކީ، އެއީ ތެދެއް ކަމުގައި ވާނަމަ، އެ ކުންފުނީގެ އެތެރޭގެ ކޮންޓްރޯލްތަކާއި ކޯޕަރޭޓް ގަވަނަންސާ މެދު ސީރިއަސް ސުވާލުތަކެއް އުފެދޭނެ ކަމެކެވެ.
ހިންގުން ހަރުދަނާ މުއައްސަސާއެއްގައި މަގާމުގެ ކުރިއެރުމަކީ ގާބިލުކަމަށާއި، ދައްކާ ނަތީޖާއަށާއި، ތަޖުރިބާއަށް ދެވޭ އިނާމަކަށް ވާންޖެހެ އެވެ. ނަމަވެސް، ދޯހަޅި ނިޒާމެއްގެ ދަށުން، މި މަރުހަލާ ބަދަލުވެގެންދަނީ ވަފާތެރިކަން ދައްކާ މީހުންނަށް ދެވޭ އިނާޔަތަކަށެވެ. ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކޮށް، ނަތީޖާ ދައްކައިފިނަމަ، ފަހަރުގައި ތިބާއާ މެދު ވިސްނާލަފާނެ އެވެ. އެކަމަކު ރަނގަޅު މީހެއްގެ ރައްޓެއްސަކަށް ވެއްޖެނަމަ، ކުއްލިއަކަށް ހަލުވި ދުވެލީގެ މަގެއް ހުޅުވިގެން ހިނގައިދާނެ އެވެ.
ރައްޓެހިންނަށް ހާއްސަކޮށްގެން މީހަކު އެސްކެލޭޓަރެއް ބަހައްޓައިދީފާނެ ހިނދެއްގައި، ކުންފުނީގެ ހަރުފަތްތަކުން ފަހަރަކު ހަރުފަތަކަށް އަރަންވީ ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ؟
އެކަމަކު ސަމާސާ އެއްފަރާތްކޮށްފައި ބަލާއިރު، ކޮންމެ ޕްރޮމޯޝަނަކީ މުސާރައިގެ ހަރަދަށާއި، މުއައްސަސާގެ އޮނިގަނޑަށާއި، މުވައްޒަފުންގެ މަސައްކަތުގެ ރޫހަށާއި، އަދި މަސައްކަތުގެ ހިންގުންތެރިކަމަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމެކެވެ. ރަނގަޅަށް ބެލުމެއް ނެތި ނިންމާ މިފަދަ ނިންމުންތަކުގެ ނަތީޖާ ވަރަށް ހަރަދު ބޮޑުވެގެން ހިނގައިދާނެ އެވެ.
މީގެ ހައްލަކީ ޕްރޮމޯޝަން ރެކޯޑުތަކާއި، މުސާރައިގެ އިލްތިޒާމުތަކާއި، އެޗްއާރު ސިޔާސަތުތަކާއި، އަދި ބޯޑުގެ ނިންމުންތައް މިނިވަންކަމާއެކު ފުންކޮށް ދިރާސާކޮށް ބެލުމެވެ.
އުފެއްދުންތެރިކަމަށްވުރެ ބާރަށް މުސާރަތައް ބޮޑުވަނީ
އާމްދަނީއާއި އުފެއްދުންތެރިކަމަށް ވުރެ ހަރަދުތައް އަވަހަށް އިތުރުވަމުންދާނަމަ، ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏަކަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިއެއް ނޯވެވޭނެ އެވެ. މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައިގެ ލިސްޓު ބޮޑުވުމާއި، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ދޭ ޕްރޮމޯޝަންތަކާއި، މާލީ ކޮންޓްރޯލްތައް ދޯހަޅިވުމާއި، އަދި ހިންގުންތެރިކަމެއް ނެތް ލީޑަޝިޕެއްގެ ސަބަބުން މުއައްސަސާއެއް ބޮޑު ޕްރެޝަރެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިގެން ހިނގައިދާނެ އެވެ.
ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ވަކާލާތުކުރާ ގޮތުގައި އާރްޑީސީއަށް މާލީ ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު އެއް ސަބަބަކީ އެ ކުންފުނީގެ އިދާރީ އަދި މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑެވެ. އެ ދައުވާއަކީ ސީރިއަސްކޮށް ބަލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މުސާރަ ބޮޑުކުރުމަކީ ހިންގުމުގެ ބޭނުންތަކަށް ބަލާއިރު ހަމަޖެހޭ ކަމެއްތޯއާއި، މަގާމުތަކަށް މީހުން ހަމަޖެއްސީ ގާއިމުކުރެވިފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށްތޯއާއި، އަދި ދައްކާ ނަތީޖާއަށް މެނޭޖްމަންޓް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވިފައިވޭތޯ ބެލުން ހިމެނެ އެވެ.
މިއީ ފެންނަން އޮތް ހިތި ހަގީގަތެކެވެ. މުއައްސަސާއެއްގައި އެތައް ހާސް މުވައްޒަފުންނެއް ވަޒީފާ އަދާކޮށް، ގިނަ ޑިޕާޓްމަންޓްތަކެއް ހިންގަމުން، އަދި ވަރަށް ފުރިހަމަ އޮގަނައިޒޭޝަނަލް ޗާޓެއް ދައްކާލަން އޮތް ނަމަވެސް، އެތަނުގެ މައިގަނޑު މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައި ނުކުޅެދިދާނެ އެވެ.
ފަހަރުގައި، އެ އޮގަނައިޒޭޝަން ޗާޓު މާ ބޮޑަށް ފުރިހަމަވެގެން ގޮސް، އަސްލު މަސައްކަތް ކުރާނެ ވަގުތު އެކަކަށްވެސް ނުވަނީ ކަންނޭނގެ އެވެ.
އަދި އެންމެ ފަހުން މާލީ މައްސަލަތައް ފެންމަތިވާ ހިނދު، އެ ނިންމުންތައް ނިންމި މީހުން އައު އޮފީސްތަކަށް ބަދަލުވެދާނެ އެވެ. އޭރުން އާދައިގެ މުވައްޒަފުން ތިބެންޖެހޭނީ ދެން ލިބެން އޮތް މުސާރަކޮޅު ގަޑިއަށް ލިބޭނެބާއޭ ހިތައި ސުވާލު އުފެދިފަ އެވެ.
އެއީ ކޯޕަރޭޓް ގަވަނަންސެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދައުލަތުގެ ވަސީލަތްތައް މެނޭޖްކުރަން ނުވާނެ ގޮތް ދަސްކޮށްދޭ، އަގުބޮޑު ފިލާވަޅެކެވެ.
ދައުލަތުގެ ފައިސާއަކީ އަމިއްލަ ވޮލެޓެއް ނޫން
މަސްދަތުރުތައް ފަދަ އަމިއްލަ ކަންކަމަށް ކުންފުނީގެ ފައިސާ ބޭނުންކުރި ކަމަށް ކުރެވޭ ތުހުމަތުތަކަކީ ސީރިއަސް މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި، މާލީ ރެކޯޑުތަކާއި، ޚަރަދު ރިޕޯޓުތަކާއި، އަދި މިނިވަން އޮޑިޓްތަކުގެ ޒަރީއާއިން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ. އެކަށީގެންވާ ހެއްކެއް ނެތި، ނުވަތަ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ބަހެއް ނުހޯދައި، އެފަދަ ވާހަކަތަކަކީ ސާބިތުވެފައިވާ ހަގީގަތްތަކެއް ކަމުގައި ބަލައިގެން ނުވާނެ އެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އަސާސީ އުސޫލު ވަރަށް ސާފެވެ. ދައުލަތުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ކުންފުނީގެ ފައިސާ ބޭނުންކުރަން ވާނީ އެ ތަނެއްގެ މަގުސަދުތައް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރޭގަ އެވެ. ކޮންމެ ޚަރަދަކީ ވެސް ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ސަބަބު ބަޔާންކުރެވޭ، ރަނގަޅު ހުއްދައެއް އޮތް، އަދި އޮޑިޓްކުރެވޭނެ ރެކޯޑެއް އޮތް ޚަރަދަކަށް ވާންޖެހޭނެ އެވެ.
ދައުލަތުގެ ފައިސާ އެކަށީގެންވާ ބެލެހެއްޓުންތެރިކަމެއް ނެތި ޚަރަދުކުރެވޭ ކަމަށްވާނަމަ، ކުންފުނީގެ ބަޖެޓާއި އަމިއްލަ ވޮލެޓާ ދެމެދު ހުރި ތަފާތު ނެތިގެންދާ ފަދަ އިހުސާސެއް ކުރެވެ އެވެ.
އާންމު ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި އޮފީހުގެ ގޮނޑި ފުރާލައިގެން ތިބޭ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުންނެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ އެ މީހުންގެ މަގާމަކީ އިނާމެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ ޒިންމާއެއްކަން ދަންނަ ވެރިންނެވެ؛ ބަޖެޓަކީ އެ ބަލަހައްޓާ މީހުންގެ މިލްކެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ ކުންފުނީގެ މިލްކެއްކަން ދަންނަ ވެރިންނެވެ؛ އަދި ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކަކީ އަމިއްލަ ކުޅިވަރު ކުޅޭ ތަންތަން ނޫންކަން ދަންނަ ވެރިންނެވެ.
ރައްޔިތުން ވޯޓު ދިނީ މިކަމަށް ހެއްޔެވެ؟
ސަރުކާރުގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވަނީ ބުރަ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކަކީ ހިންގުންތެރި، ޓެކްސް ދައްކާ ފަރާތްތަކުގެ ފައިސާ ރައްކާތެރިކުރާ، އަދި އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު، އިދާރީ އޮނިގަނޑަށް ބަދަލުތައް ގެނައުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު އުނދަގޫ ނިންމުންތައް ނިންމަން ވެސް ޖެހެ އެވެ.
ނަމަވެސް، ޖަވާބުދާރީވުމަކީ ވަކި ބަޔަކަށް ނުވަތަ ވަކި ކަމަކަށް އެކަނި އޮންނަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.
އިންތިޚާބުގެ ކުރިން މުވައްޒަފުންނަށް ޔަގީންކަން ދީފައިވާނަމަ، ފަހުން ނިންމާ ނިންމުންތައް އެ ޔަގީންކަމާ ފުށުއަރާ ހިނދު، އެ މުވައްޒަފުންނަށް ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދިނުމަކީ ސަރުކާރުގެ މައްޗަށް އޮތް ޒިންމާއެކެވެ. އެކަށީގެންވާ ގާބިލުކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުން އައްޔަންކޮށްފައިވާ ނަމަ، އެ އައްޔަންކުރި ގޮތް ބަލައި ދިރާސާކުރަން ޖެހެ އެވެ. ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފަށް މަގާމުގެ ކުރިއެރުން ދީފައިވާނަމަ، އެކަމާ ގުޅޭ ރެކޯޑުތައް ބަލަންޖެހެ އެވެ. އަދި ކުންފުނީގެ ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެފައިވާނަމަ، އެކަމުގެ ހެކިތައް ތަހުގީގުކޮށް، އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހެ އެވެ.
ވެރިކަން ބަދަލުވުމަކީ "ޒިންމާދާރުކަން" މި ބަހުގެ މާނަ ބަދަލުވާންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.
އަދި "ރައްޔިތުން ވޯޓު ދިނީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް" މި ޖުމުލައަކީ ކޮންމެ ނިންމުމަކަށް ދައްކާ އުޒުރަކަށް ވެގެން ނުވާނެ އެވެ. އިންތިޚާބަކުން ލިބޭ މެންޑޭޓަކީ ކޮންމެ ފަދަ ކަމެއް ވެސް ކުރަން ދޭ "ބްލޭންކް ޗެކެއް" ނޫނެވެ. އެއީ ތެދުވެރިކަމާއި، ގާބިލުކަމާއި، އަދި ޚިދުމަތްތެރިކަމަށް އެދި ރައްޔިތުން ހަވާލުކުރާ އަމާނާތެކެވެ.
މިފަދަ ސިޔާސީ ޗަރުކޭސްތައް ފެނި މިއަދު އާންމުންނަށް މަޖާ ކަމަކަށް ވެދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް އެ މަޖަލުގެ ފަހަތުގައި ވަނީ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމާއި، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާއި، އަދި ސަރުކާރަށް އޮތް އިތުބާރާ މެދު އުފެދިފައިވާ ސީރިއަސް ކަންބޮޑުވުންތަކެކެވެ.
ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް ނިކަމެތިކޮށް ހިންގުމުގެ ހިތާމައަކީ، އޭގެ ނަތީޖާ ހަމައެކަނި އެ ނިންމުންތައް ނިންމާ މީހުންނަށް އަމާޒުނުވާ ކަމެވެ. އޭގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފުން ނުތަނަވަސްކަމާ ކުރިމަތިލާންޖެހެ އެވެ، ޓެކްސް ދައްކާ ރައްޔިތުން މާލީ ބުރަ އުފުލަންޖެހެ އެވެ. އަދި ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޚިދުމަތްތައް ދަށްވެ، ރައްޔިތުންނަށް އެކަމުގެ ތަކުލީފު އުފުލަންޖެހެ އެވެ.
