ތަޢިއްޒުގައި ހާލުގައި ޖެހުނު އާންމުންގެ އަދަދު 100,000 އަށްވުރެ މައްޗަށް، ސިއްހީ ޚިދުމަތްތައް އިނދަޖެހުމުގެ ތުންފަތްމަތީގައި!
29 އޮކްޓޯބަރު 2026 | ބުރާސްފަތި 06:27ޔަމަނުގެ ތަޢިއްޒު ޕްރޮވިންސުގައި ހޫޘީންނާއި ސަރުކާރުގެ ފައުޖުތަކާ ދެމެދު ހިނގަމުންދާ ވަރުގަދަ ކުރިމަތިލުންތަކުގެ ސަބަބުން، އާންމުންގެ އެތައް ބަޔަކު މަރުވެ 135،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ގެދޮރު ދޫކޮށް ހިޖުރަކުރަން މަޖުބޫރުވެފައި. މި ހަމަލާތަކުގައި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށާއި ސިއްހީ މަރުކަޒުތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވާއިރު، އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް މެދުކެނޑުމުގެ ސަބަބުން ކުޑަކުދިންނާއި މާބަނޑު މީހުންގެ ފުރާނައަށް ވަނީ ނުރައްކާވެފައި
ޔަމަނުގެ ހޫޘީ ހަނގުރާމަވެރިން ދާދިފަހުން އެ ގައުމުގެ ޢަދަން ސިޓީއަށް ދިން ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން، އެ ސިޓީ ދޫކޮށް ރައްކާތެރި ހިސާބުތަކަށް ދިއުމަށްޓަކައި އެ ސިޓީގެ ރައްޔިތުން އެ މީހުންގެ ގޮދަޑިތަކާއި އަމިއްލަ ސާމާނުތައް އުޅަނދުފަހަރަށް ބަރުކުރަނީ | އަނަދޮލު އޭޖެންސީ
ޔަމަނުގެ ހުޅަނގުދެކުނުގައި އޮންނަ ތަޢިއްޒު ޕްރޮވިންސަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ހިސާރާއި އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުންތަކުގެ ސަބަބުން، ވޭތުވެދިޔަ ދެ މަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި 135،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ގެދޮރުދޫކޮށް ދާން މަޖުބޫރުވެފައިވާ ކަމަށް އެ ޤައުމުގެ ސަރުކާރުން ބުދަ ދުވަހު ބުނެފި އެވެ. ސަރުކާރުގެ ރަސްމީ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އާންމުންގެ 79 މީހަކު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. އަދި، 206 މީހަކު ވަނީ ޒަޚަމުވެފަ އެވެ.
ޔަމަނުގެ ވަގުތީ ވެރިރަށް ޢަދަނުގައި ބޭއްވި ސަރުކާރުގެ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި މި ތަފާސްހިސާބުތައް ހާމަކުރެއްވީ އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމާއި މަސައްކަތްތެރިކަމާ ބެހޭ ވަޒީރު މުޚްތާރު ޢުމަރު ޞާލިޙް އަލްޔާފިޢީ އެވެ. މި ހިސާބުތަކަކީ އޮގަސްޓު 10 އިން އޮކްޓޫބަރު 15 ގެ ނިޔަލަށް އެއްކޮށްފައިވާ ހިސާބުތަކެކެވެ. މިއީ، ތަޢިއްޒު ޕްރޮވިންސުގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް ހޫޘީ ޖަމާޢަތުން އަޅާފައިވާ ކަމަށް ސަރުކާރުން ތުހުމަތުކުރާ ހިސާރާއި، އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުންތައް އިންތިހާއަށް ވަރުގަދަވި ދުވަސްވަރެކެވެ.
ފީލްޑް މޮނިޓަރިންގ ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، 19،600 ޢާއިލާއަކުން ޖުމުލަ 135،587 މީހުން ވަނީ ގެދޮރު ގެއްލި މަގުމަތިވެފައި ކަމަށް އަލްޔާފިޢީ ވިދާޅުވި އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި 52،979 ކުޑަކުދިން ހިމެނޭ ކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. މި މުއްދަތުގައި އާންމުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާފައިވާ 494 ޖަރީމާއެއް ވުޒާރާއިން ރަސްމީކޮށް ލިޔެކިޔުމުން ދެނެގަނެފައިވާއިރު، މީގެ ތެރޭގައި މީހުން މެރުމާއި ޒަޚަމުކުރުމުގެ އަމަލުތައް ހިމެނެ އެވެ.
ގެދޮރާއި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް
މި ހަމަލާތަކުގައި އާންމުން ދިރިއުޅޭ 56 އިމާރާތަކަށާއި، ތަޢުލީމީ 12 މަރުކަޒަކަށާއި، ސިއްހީ ޚިދުމަތްދޭ އަށް ތަނެއްގެ އިތުރުން 10 މަގަކާއި ފާލަމަކަށް އަދި އާންމު ޚިދުމަތްދޭ އެހެނިހެން މުދާތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކަ އެވެ. މިއާއެކު، އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކުގައި ހުރި ހުސްކަން ފޫބެއްދުމަށާއި، ކުރިމަތިވެފައިވާ މާލީ ދަތިކަން ހައްލުކުރުމަށް ޓަކައި ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި އިންސާނީ އެހީތެރިކަން އިތުރަށް ފުޅާކުރުމަށް ވަޒީރު އަލްޔާފިޢީ ވަނީ ގޮވާލައްވާފަ އެވެ.
ސިއްހީ ޚިދުމަތްތައް ހުއްޓުމަކަށް، 100,000 އަށްވުރެ ގިނަ ކުޑަކުދިން ނުރައްކަލުގައި
ތަޢިއްޒުގެ ގަވަރުނަރު ނަބީލް ޝަމްސާން ވިދާޅުވީ، ހިސާރުގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ ހަ ޑިސްޓްރިކްޓެއްގައި 1.3 މިލިޔަނަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ދިރިއުޅެމުންދާ ކަމަށެވެ. އަދި ބަޑީގެ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ގާތްގަނޑަކަށް 676 ގެދޮރަށް ގެއްލުންވެ ނުވަތަ ސުންނާފަތިވެފައިވާ ކަން އޭނާ ހާމަކުރެއްވި އެވެ. ހަމަމިއާއެކު، 12 ހަސްފަތާލަކާއި 18 ސިއްހީ މަރުކަޒެއްގެ ޚިދުމަތްތައް ހުއްޓުމުގެ ސީދާ ނުރައްކަލުގެ ތެރޭގައިވާ ކަމުގެ އިންޒާރު ގަވަރުނަރު ދެއްވި އެވެ.
ހޫޘީންގެ ކޮންޓުރޯލު އޮންނަ ސަރަހައްދުތަކުގައި ސިއްހީ 120 މަރުކަޒެއްގެ ޚިދުމަތް އެއްކޮށް ހުއްޓިފައިވާ އިރު، އިތުރު 66 މަރުކަޒަކުން ޚިދުމަތް ދެމުން އަންނަނީ ވަސީލަތްތައް މަދުވެ ބައެއް މިންވަރަށް ކަމަށް ޝަމްސާން ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. މީގެ ސަބަބުން ފަސް އަހަރުން ދަށުގެ 186،000 އަށްވުރެ ގިނަ ކުޑަކުދިންނަށާއި، ގާތްގަނޑަކަށް 23،000 މާބަނޑު މީހުންނަށް ބޭނުންވާ ސިއްހީ ފަރުވާ ލިބުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް އެޅިފަ އެވެ.
ތަޢިއްޒުގެ ބައިބައިވުމާއި ދިގުލައިގެން ގޮސްފައިވާ ހަނގުރާމަ
ޔަމަނުގެ އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޕްރޮވިންސް ކަމަށްވާ ތަޢިއްޒު އަދިވެސް އޮތީ ސަރުކާރުގެ ފައުޖުތަކާއި ހޫޘީންގެ މެދުގައި ބެހިފަ އެވެ. ޕްރޮވިންސުގެ ވެރިރަށް ކަމަށްވާ ތަޢިއްޒު ސިޓީއާއި އެ ސަރަހައްދުގެ ބައެއް ބައިތައް ސަރުކާރުގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ނަމަވެސް، އެހެން ސަރަހައްދުތައް ކޮންޓުރޯލު ކުރަނީ ހޫޘީންނެވެ.
ޖުލައި މަހުން ފެށިގެން ސަރުކާރުގެ ސިފައިންނާއި ހޫޘީންގެ ދެމެދުގައި އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުންތައް އަލުން ވަރުގަދަވެފައިވާއިރު، ޚާއްސަކޮށް ތަޢިއްޒާއި ލަޙިޖުގައި ހިނގަމުންދާ މި ކުރިމަތިލުންތަކުގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކު މަރުވެ ޒަޚަމުވެފައިވާ ކަމަށް އދ. ގެ ރިޕޯޓުތައް ބުނެ އެވެ.
2014 ސެޕްޓެންބަރު ގައި ހޫޘީން އެ ޤައުމުގެ ވެރިރަށް ޞަންޢާއާއި އެހެނިހެން ޕްރޮވިންސްތައް ހިފި ފަހުން ޔަމަނުގައި އޮތީ ދާޚިލީ ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރޭގަ އެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން ބަލައިގަންނަ ޔަމަން ސަރުކާރަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އިސްވެ އޮތް ޢަރަބި އިއްތިހާދުން މި ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއަށް ވަދެފައިވަނީ 2015 މާރިޗުގަ އެވެ.
މަސްދަރު: އަނަދޮލު އޭޖެންސީ
