ވިލާތުގެ އިއްތިހާދަށް ދެކުނު ބޯޑަރުގެ ކޮންޓްރޯލް ގެއްލިގެންދިޔައީ ކިހިނެއް؟

ސްޕެއިންގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮންނަ ސިއުޓާގައި ދާދިފަހުން ކުރިމަތިވި ހިޖުރަވެރިންގެ ކާރިސާއިން ފެނިގެންދަނީ، ވިލާތުގެ އިއްތިހާދު (އީޔޫ) އާއި އެ އިއްތިހާދުގެ ބޯޑަރުން ބޭރުގެ ދުނިޔެއާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން ބަދަލުވަމުންދާ މިންވަރެވެ. ހަމައެއާއެކު، މީގެ ޖީލެއް ކުރިން އުންމީދުކުރި މުސްތަގުބަލާ އަޅާބަލާއިރު، މިއަދުގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ތަފާތުވެފައިވާ މިންވަރުވެސް މި ހާދިސާއިން ހާމަވެ އެވެ.

ޖުލައި މަހުގެ 30 ވަނަ ދުވަހު، މޮރޮކޯ މަގުން ގަވާއިދާ ހިލާފަށް 60،000 އެއްހާ ހިޖުރަވެރިން ސިއުޓާއަށް އެތެރެވި އެވެ. ނަމަވެސް މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި އޭގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ އެންމެން ވަނީ އަނބުރާ ގައުމަށް ގޮސްފަ އެވެ. މިއީ މީގެ ކުރީގެ ޒަމާނެއްގައި ތަސައްވަރު ކުރަންވެސް ދަތި ކަމެއް ނަމަވެސް، މިއީ މިއަދުގެ ސިޔާސީ ހަގީގަތްތަކާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.

ސްޕެއިންގެ ސޯޝަލިސްޓް ސަރުކާރަށް އިތުރު މަސައްކަތްތެރިން ބޭނުންވާ ކަމަށާއި، ދުވަސްވީ ސިޔާސީ ނިޒާމަށް ތާއީދުކުރާނެ އާ ވޯޓަރުން ބޭނުންވާ ކަމަށް ބެލެވޭތީ، ހިޖުރަވެރިންނަށް ގާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ހޯދައިދިނުން ފަސޭހަވާނެ ފަދަ ސިޔާސަތުތަކެއް އެ ގައުމުން ވަނީ އެކުލަވާލާފަ އެވެ. މިއީ މި ކާރިސާ އުފެދުމަށް މަގުފަހިވި ސަބަބެކެވެ. މުޅި ވިލާތުގައި ކަނާތު ފިޔައިގެ އަދި މިހާރު އޮތް ނިޒާމާ ދެކޮޅު ޕާޓީތައް ކުރިއަރަމުންދާއިރު، ވެރިކަންކުރާ ފަރާތްތަކުން އެމީހުންގެ ކޮޅަށް ވޯޓަރުން އިތުރުކުރުމަށް ބާރުއަޅާކަން މިއިން އެނގެ އެވެ.

އަނެއްކޮޅުން މޮރޮކޯއިން ދައްކައިދިނީ ހިޖުރަވެރިންގެ މައްސަލައަކީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ވަރުގަދަ ހަތިޔާރަކަށް ވެފައިވާ ކަމެވެ. އެތައް ހާސް ބަޔަކު ސިއުޓާއަށް އެތެރެވުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމުން، ރަސްގެފާނު މުހައްމަދު ހަވަނަ ވަނީ އުތުރު އެފްރިކާގެ މައްސަލަތަކުގައި ހުރި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކާ ގުޅޭ ސިޔާސީ މެސެޖެއް ސްޕެއިނަށް ދެއްވާފަ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، ހިޖުރަވެރިން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ވިލާތުން ދޭ މާލީ އެހީތެރިކަމާ ގުޅޭ މަޝްވަރާތަކުގައި މޮރޮކޯގެ ބާރު މިކަމުގެ ސަބަބުން ވަނީ ގަދަވެފަ އެވެ.

މޮރޮކޯއަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ވިލާތުގެ ދެކުނު ބޯޑަރު ބަލަހައްޓާ ފަރާތެވެ. މި ހާދިސާއިން ހަނދާންކޮށްދެނީ އެ ދައުރާއެކު އެ ގައުމަށް ބޮޑު ބާރެއް ލިބިފައިވާ ކަމެވެ. އެހެންކަމުން، އެފްރިކާއިން ވިލާތަށް ހިޖުރަކުރާ މީހުން ހުއްޓުވައިދޭ ފިލްޓަރެއްގެ ދައުރު އަދާކުރާތީ، ސްޕެއިނާއި އީޔޫއިން ބޮޑު އަދަދަކުން ފައިސާ ދޭނެ ކަމަށް މޮރޮކޯއިން އުންމީދުކުރެ އެވެ. މިއީ ކުރީގެ އީޔޫގެ އިސް އޮފިޝަލް ޖޯސެފް ބޮރެލް މަޝްހޫރުކަމާއެކު ވިލާތަކީ "ބަގީޗާއެއް"ގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެއްވި ސިފަކުރުމާ ގުޅުވައިގެން ކުރާ ކަމެކެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މޮރޮކޯގެ އެތެރޭގެ މަސްރަހުގައި ހުރި ނުތަނަވަސްކަން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި، މާޔޫސްވެފައި ތިބި ރައްޔިތުން ވަގުތީ ގޮތުން ނަމަވެސް ގައުމުން ބޭރަށް ދިއުމުގެ ފުރުސަތު ދިނީ ކަމަށް ބެލުމުގެ ފުރުސަތުވެސް އެބައޮތެވެ. އެހެންކަމުން، އެތެރޭގެ ހިތްހަމަނުޖެހުންތައް ބޭރުކުރުމަކީ މިހާރު ދައުލަތް ހިންގުމުގެ އުސޫލަކަށް ވަނީ ވެފަ އެވެ. މިއަށް އީޔޫއިން ދިން އިޖާބަވެސް އެހާމެ ސާފެވެ. ސްޕެއިންގެ އެކުވެރި ގައުމުތަކުން ގޮވާލީ ޝެންގެން ސަރަހައްދުގައި ސްޕެއިން ބައިވެރިވުން ވަގުތީ ގޮތުން ހަނިކުރުމަށާއި، އެ ގައުމުތަކުގެ އަމިއްލަ ބޯޑަރުތައް ވަރުގަދަކުރުމަށެވެ. އަދި ބްރަސަލްސްއިން މި މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ސްޕެއިން އެކަނި ދޫކޮށްލީ އެވެ.

އެއް އިރެއްގައި އިންސާނީ ކުއްލި ނުރައްކަލެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވުނު ހިޖުރަވެރިންގެ މައްސަލަ، މިހާރު ވަނީ ވިލާތުގެ ސިޔާސީ އާންމު ކަމަކަށް ވެފަ އެވެ. މިއީ މިހާރު ގައުމުތަކުގެ އެތެރޭގެ ބަހުސްތަކާއި، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުންތަކާއި، އަދި އީޔޫގެ ސިޔާސަތުތައް އެކުއެކީގައި ބައްޓަންކުރާ ކަމެކެވެ. 

ކޮންމެއަކަސް، މި ހާދިސާއިން ބޮޑެތި ނަތީޖާތަކެއް ނެރެވިދާނެ އެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ، ހުޅަނގުން ވިލާތުގެ ހަގީގީ މަގާމު، މީގެ ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ކުރިން ދެއްކި ތަސައްވަރާ ވަރަށް ތަފާތު ކަމެވެ. ވިލާތުގެ އިއްތިހާދަކީ ހަމަޖެހުމާއި، ތަނަވަސްކަމާއި، އިންސާފުވެރި އުސޫލުތައް އެތެރެއަށާއި އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކަށް ފަތުރާނެ ނަމޫނާއެއްގެ ގޮތުގައި އިޝްތިހާރު ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ހަގީގަތް ފެންނަނީ މާ މާޔޫސްކޮށެވެ.

ދައުލަތް ހިންގުމާ މެދު އަހަރެމެންގެ ވިސްނުން ބަދަލުވެފައިވާ މިންވަރު ސިއުޓާގެ ހާދިސާއިން ހާމަވެ އެވެ. މާ ދުރު ނޫން މާޒީއެއްގައި، މޮރޮކޯ ނުވަތަ ތުރުކީ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ވެރިން، ސިޔާސީ ނުވަތަ މާލީ ފައިދާއަށްޓަކައި ހިޖުރަވެރިންގެ އޮއިވަރަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަކީ ދައުލަތުގެ ގަދަރަށް އުނިކަން އަންނާނެ ކަމެއް ކަމަށް ދެކޭނެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް އެއީ އެ ގައުމެއްގެ އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނަށް ވާނަމަ އެވެ.

ނަމަވެސް މިއަދު މިފަދަ އަމަލުތަކަކީ އާންމު ޑިޕްލޮމެސީގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދަނީ ބެލެވެމުންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން، އާންމު މަސްލަހަތަށް މަސައްކަތްކުރާ ހަގީގީ ދައުލަތަކާއި، ހަމައެކަނި ވެރިކަންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ފައިދާއަށް ހިންގާ ސަރަހައްދަކާ ހުރި ތަފާތަކީ ކޮބައިތޯ ބޮޑެތި ސުވާލުތަކެއް އުފެދެ އެވެ.

ސިއުޓާއިން ލިބޭ ފިލާވަޅަކީ ސާފު ފިލާވަޅެކެވެ. އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ ހަމަޖެހޭ ގުޅުން ބިނާކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ގާނޫނީ އެއްބަސްވުންތަކަކަށް ނުވަތަ މާލީ އެހީތަކަކަށް ނޫނެވެ. އެކަމަށް އިތުބާރު ބޭނުންވެ އެވެ. އިތުބާރު ނެތް ނަމަ، ހިޖުރަވެރިންގެ މައްސަލައަކީ އިންސާނީ މައްސަލައަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ބާރުވެރިކަން ހޯދުމަށް ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރަކަށް ބަދަލުވެގެންދާނެ އެވެ. އީޔޫގެ ދެކުނު ބޯޑަރުން މިއަދު ފެންނަމުންދަނީ އެ ހަގީގަތެވެ.