އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާ ބެހޭ މައުލޫމާތެއް މީހާރު އދ އަކަށް ނޭނގޭ: ޔޫއެން ޕޮލިޓިކަލް ޗީފް

2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނަށް ދޭން ފެށި ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން، އެ ގައުމުގެ ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތަކުގެ މައުލޫމާތު ހޯދުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ އެޓޮމިކް އެނާޖީ އެޖެންސީ (އައިއޭއީއޭ) އިން ކުރަމުންދިޔަ މަސައްކަތްތަކަށް ބުރޫއަރާފައިވާ ކަމަށް އދ. ގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ހުކުރު ދުވަހު ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގައި ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ. އެ އޮފިޝަލް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ހަމަލާތަކަށްފަހު އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތަކުގެ މައުލޫމާތުތައް މެދުނުކެނޑި ބެލެހެއްޓުމަށް ކުރި މަސައްކަތްތައް ވަނީ ހުއްޓިފަ އެވެ.

އދ. ގެ ސިޔާސީ އަދި ސުލްހަ ބިނާކުރުމާ ބެހޭ ކަންކަމާ ގުޅޭ އަންޑަރ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ރޯޒްމޭރީ ޑިކާލޯ ވިދާޅުވީ، އީރާނުން އުފައްދާ ސެންޓްރިފިއުޖްތަކާއި، ރޯޓަރސް، ބެލޯސް، ހެވީ ވޯޓަރ އަދި ޔުރޭނިއަމް އޮރ ކޮންސެންޓްރޭޓްގެ މިހާރުގެ އިންވެންޓްރީއާ ގުޅޭ މައުލޫމާތުތައް ވެސް މިހާރު ލިބެމުން ނުދާ ކަމަށެވެ. އޭނާ މިހެން ވިދާޅުވީ 2015 ވަނަ އަހަރު ފާސްކުރި ގަރާރު ނަންބަރު 2231 އާ ގުޅޭގޮތުން އދ. ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އެންމެ ފަހުން ނެރުއްވި ރިޕޯޓާ ހަވާލާދީއެވެ. މި ގަރާރަކީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް ހުއްޓުވުމުގެ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން އެ ގައުމަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް ލުއިދިނުމަށް އެކުލަވާލި "ޖޮއިންޓް ކޮމްޕްރިހެންސިވް ޕްލޭން އޮފް އެކްޝަން" (ޖޭސީޕީއޯއޭ) އަށް ތާއީދުކޮށް ފާސްކޮށްފައިވާ ގަރާރެކެވެ.

ގަރާރު 2231 ގެ ދަށުން ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ފެތުރުން ހުއްޓުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ސަލާމަތީ މަޖިލީހަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ޑިކާލޯ ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނަށް ދިން ހަމަލާތަކަށްފަހު، އެ ގައުމުގެ ނިއުކްލިއާ ހާލަތު ދެނެގަތުމަށް އައިއޭއީއޭ އިން ކުރަމުންދިޔަ މަސައްކަތްތަކަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމަށް އެ އެޖެންސީން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.

އީރާނުން ޖޭސީޕީއޯއޭ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ވެފައިވާ އިލްތިޒާމްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކުރާ "ނިއުކްލިއާ ނޮން-ޕްރޮލިފަރޭޝަން ޓްރީޓީ ސޭފްގާޑްސް އެގްރީމަންޓް" ގެ ދަށުން، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތަކަށް ގޮސްގެން ކުރަންޖެހޭ އެއްވެސް ތަހުގީގެއް ނުވަތަ ބެލުމެއް އައިއޭއީއޭ އަށް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭ ކަމަށް ވެސް ޑިކާލޯ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

މީގެ އިތުރުން ޑިކާލޯ ވިދާޅުވީ، 2021 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުން ފެށިގެން "އެޑިޝަނަލް ޕްރޮޓޮކޯލް" އަށް އަމަލުކުރުން އީރާނުން ހުއްޓާލުމާ ގުޅިގެން ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެ ނިންމުމަށްފަހު އީރާނުގެ ފަރާތުން އެއްވެސް އާ މައުލޫމާތެއް ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށާއި، އެ ގައުމުގެ އެއްވެސް ސަރަހައްދަކަށް ނުވަތަ މަރުކަޒަކަށް ވަދެ އިތުރު ތަހުގީގުތައް ހިންގުމުގެ ފުރުސަތު އެޖެންސީއަށް ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މޮނިޓަރިން ނިޒާމާ މެދު މިފަދަ ނާއުއްމީދީ ރިޕޯޓެއް ލިބިފައިވީ ނަމަވެސް، މި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކުން މަޝްވަރާގެ މޭޒަށް އައުމަށް އަދިވެސް ތައްޔާރަށް ތިބިކަމުގެ ނިޝާންތައް ފެންނަމުންދާ ކަމަށް ޑިކާލޯ ވިދާޅުވި އެވެ.

"ގަރާރު 2231 އާއި ޖޭސީޕީއޯއޭ އެއްބަސްވުމާ މެދު ކުރިއަށްދާނެ ގޮތަކާ މެދު ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން ވެސް ވަނީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ މުހިންމުކަން ފާހަގަކޮށް، އެކަމަށްޓަކައި އެކަކު އަނެކަކާ ވާހަކަދެއްކުމަށް ތައްޔާރަށް ތިބިކަން ހާމަކޮށްފައި،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ޖޫން މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ސޮއިކުރި "އިސްލާމްއާބާދު މެމޮރެންޑަމް އޮފް އަންޑަސްޓޭންޑިން" ގައި ނިއުކްލިއާ މައްސަލަތަކާ ގުޅޭ މުހިންމު އެއްބަސްވުންތަކެއް ހިމެނޭކަން ޑިކާލޯ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނުގައި ހުރި މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމްގެ ރައްކާކުރެވިފައިވާ މިންވަރާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމާއި، އައިއޭއީއޭ ގެ ބެލުމުގެ ދަށުން އެ ތަކެތީގެ މުއްސަނދިކަން ދަށްކުރުމާއި، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ބޭނުންތަކާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި މަޝްވަރާކުރުމުގެ އިލްތިޒާމް ހިމެނެ އެވެ.

"މިއަދު، އިތުރު މަޝްވަރާތަކަށް މަގުފަހިވާނެ އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވާލުމަކީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މައްސަލައަށް ސުލްހަވެރި ހައްލެއް ހޯދުމަށް އެޅޭނެ ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް،" ޑިކާލޯ ވިދާޅުވި އެވެ.

އދ. ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އެންޓޯނިއޯ ގުޓަރޭޒް ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ގޮވާލައްވަނީ، ގަރާރު 2231 ގެ މަގްސަދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، ސުލްހަވެރި އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ހައްލެއް ހޯދުމަށް އިހުލާސްތެރިކަމާއެކު މަސައްކަތް ކުރުމަށް ކަމަށް ޑިކާލޯ ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ ސުލްހައާއި ސަލާމަތްތެރިކަން ވަރުގަދަކުރުމަށް ކުރެވޭ މިފަދަ މަސައްކަތްތަކަށް އެހީތެރިވުމަށް އދ. އޮތީ ތައްޔާރަށް ކަމަށް ވެސް އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވި އެވެ.