ލުބުނާންގެ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ޖީ7 ގެ ވެރިން ގޮވާލައްވައިފި

ޖީ7 ގެ ގައުމުތަކުގެ ލީޑަރުން ބުދަ ދުވަހު ވަނީ ލުބުނާނުގައި ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ. އަދި އީރާނުގެ ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި، ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދޭ މަގުތައް އިތުރަށް ފުޅާކުރާނެ ކަމަށް އެ ބޭފުޅުން ވިދާޅުވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްޓަކައި އެކުލަވާލާފައިވާ ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަށް އެ ގައުމުތަކުން ވަނީ މަރުހަބާ ކިޔާފައެވެ.

ޖީ7 ގެ ލީޑަރުން ބައްދަލުކުރައްވާފައިވަނީ ޖެނީވާ ކަނޑުއޮޅީގައި އޮންނަ ފްރާންސްގެ ރަށެއް ކަމަށްވާ އެވިއަން-ލެ-ބެއިންސްގައެވެ. އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ވެފައިވާ ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ތަފުސީލުތައް ވޮޝިންގޓަނާއި ތެހެރާނުން ހާމަވަމުންދާއިރު، މި އެއްބަސްވުން ރަސްމީކޮށް އިޢުލާންކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު ސްވިޒަލޭންޑް ބޯޑަރު ކައިރީގައެވެ.

އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ މި އެއްބަސްވުމާއެކު، އީރާނާއި ލުބުނާނުން 7،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވި ހަނގުރާމަ ދާއިމީކޮށް ހުއްޓާލުމުގެ މަޝްވަރާތައް ފެށޭނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ލީޑަރުން ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ، އީރާނުގެ ފަރާތުން ސަރަހައްދީ ގޮތުންނާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށާއި، އެ ގައުމުން ދުވަހަކުވެސް ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރެއް ނުއުފައްދާނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި މަޝްވަރާކުރުން މުހިންމު ކަމަށެވެ.

މި ސަމިޓަކީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް، އީރާނާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން އެމެރިކާގެ މައިގަނޑު ބައިވެރިން ކަމަށްވާ އިނގިރޭސިވިލާތް، ކެނެޑާ، ފްރާންސް، ޖަރުމަނުވިލާތް، އިޓަލީ އަދި ޖަޕާނަށް ހުށަހެޅުމަށް ލިބުނު ފުރުސަތެކެވެ.

އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާއި އެހެނިހެން މައްސަލަތަކުގައި މި ގައުމުތަކުން ވޮޝިންގޓަނާ އެއްބަސްވި ނަމަވެސް، ޓްރަމްޕް ހަނގުރާމައަށް ދިއުމަށް ނިންމެވި ނިންމެވުމަށް އެ ގައުމުތަކުން ތާއީދެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި އެމެރިކާ ފަދަ ބާރުގަދަ ގައުމެއްގެ ހަމަލާތަކަށް އީރާނުން ކެތްކޮށް، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމުން، އީރާނުގެ ބާރު ގަދަވެފައިވާތީ އެ ގައުމުތަކުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރެއެވެ.

ލީޑަރުން ވިދާޅުވީ މި އެއްބަސްވުން ތަންފީޒުކުރުމުގައި އެހީތެރިވުމަށް ތައްޔާރަށް ތިއްބެވި ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވާލުމުން، އުޅަނދުފަހަރުގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތާއި ފްރާންސް އިސްވެ އޮންނަ ކޯލިޝަނަކުން އެހީތެރިވާނެއެވެ.

މި ހަފުތާގައި ވޮޝިންގޓަނާއި ތެހެރާނުން ސޮއިކުރި ފަހުމުނާމާ އަދި އާންމުކޮށްފައި ނުވި ނަމަވެސް، މިދިޔަ އޭޕްރީލް މަހު އިޢުލާންކުރި ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ މުއްދަތު އިތުރު 60 ދުވަހަށް މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދެމެހެއްޓޭނެއެވެ. މިއީ ދާއިމީ ސުލްހައަކަށް ވާސިލުވުމަށް ދެ ގައުމަށް ފުރުސަތު ދިނުމުގެ ގޮތުން ނިންމި ނިންމުމެކެވެ.

ހަނގުރާމަ ފެށިއިރު ރައީސް ޓްރަމްޕް ބޭނުންފުޅުވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ހާސިލުވެފައިވަނީ ވަރަށް މަދު ކަމެއް ކަމަށް ފެނެއެވެ. އީރާނުގެ ދީނީ ސަރުކާރު އަދިވެސް އޮތީ އެގޮތުގައެވެ. އަދި އެ ގައުމުން މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމްތައް ދޫކޮށްލާފައެއް ނުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އީރާނުގެ ބެލިސްޓިކް މިސައިލް އުފެއްދުމުގެ ގާބިލުކަން ނައްތާލެވިފައި ނުވާއިރު، ލުބުނާނުގެ ހިޒްބުالله ފަދަ އިޒްރޭލާ ދެކޮޅު ޖަމާއަތްތަކަށް ދޭ އެހީތެރިކަންވެސް ހުއްޓައެއް ނުލައެވެ.

ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މި އެއްބަސްވުމުގައި އީރާނުން ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ނުގެންގުޅޭނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ 1970 ގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން އީރާނުން ރަސްމީކޮށް ބުނަމުން އަންނަ ވާހަކައެކެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވަނީ ކުރިއަށް އޮތް މަޝްވަރާތަކުގައި އީރާނުގެ ޔުރޭނިއަމް ރައްކާކޮށްފައި ހުރި މިންވަރު ނައްތާލުމާ މެދު ގޮތްތަކެއް ނިންމޭނެ ކަމަށެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، މިފަދަ އުސޫލުތަކެއްގެ ދަށުން ހަނގުރާމަ ނިންމާލުމަކީ އަންނަ ނޮވެމްބަރު މަހު ބާއްވާ މިޑްޓާމް އިންތިޚާބުގެ ކުރިން ޓްރަމްޕަށް އަމާޒުވާ ފާޑުކިޔުންތައް އިތުރުވެދާނެ ކަމެކެވެ. ޚާއްސަކޮށް އޭނާގެ ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީގެ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ މީހުންގެ ފަރާތުން މި ފާޑުކިޔުންތައް އައުން އެކަށީގެންވެއެވެ.

ލުބުނާނުގެ ސުލްހަ؟

މި އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެން އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސުވާލަކީ ލުބުނާނަށް ވާނެ ގޮތެވެ. އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލުން އީރާނަށް ދިން ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން، އީރާނަށް ތާއީދުކޮށް ހިޒްބުالله އިން ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ހަމަލާދޭން ފެށުމުން، އެ ޖަމާއަތް ނައްތާލުމަށްޓަކައި އިޒްރޭލުން ވަނީ މާރިޗު މަހު ލުބުނާނަށް އަރާފައެވެ.

އިޒްރޭލުގެ ސިފައިން އަދިވެސް ތިބީ ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގެ ބޮޑު ސަރަހައްދެއްގައެވެ. އެ ސަރަހައްދުން މިލިއަނަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ގެދޮރު ދޫކޮށް ގޮސްފައެވެ. އަދި ހިޒްބުالله ބަލިކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.

އީރާނުން ބުނަމުންދަނީ ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލުބުނާނުގައި ކުރިއަށްދާ ހަނގުރާމަވެސް ހުއްޓާލަންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، ދާއިމީ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އިޒްރޭލު ސިފައިން ލުބުނާނުން ފައިބަންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ މަޝްވަރާތަކުން ބާކީކޮށްފައިވާ އިޒްރޭލުން ބުނަނީ، އެ ގައުމުގެ ސިފައިން ލުބުނާނުން ނުބާލާނެ ކަމަށާއި، އަސްކަރީ ބާރު ބޭނުންކުރުގެ ހައްގު އެ ގައުމަށް އޮންނާނެ ކަމަށެވެ.

މި މައްސަލައިގައި އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ވަނީ ނުތަނަވަސްކަން އުފެދިފައެވެ. ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ އިޒްރޭލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫއަށް އާންމުކޮށް ފާޑުވިދާޅުވެފައެވެ. އަންގާރަ ދުވަހު އޮތް ސަމިޓުގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ އިޒްރޭލުން އަމަލުކުރި ގޮތާ މެދު އޭނާ "ހިތްހަމަނުޖެހޭ" ކަމަށެވެ.

"އަހަރެމެންނާ ނުލައި، އެމެރިކާއާ ނުލައި އިސްރާއީލެއް ނޯންނާނެ. އަހަރެންނާ ނުލައި އިޒްރޭލެއް ނޯންނާނެ. ސަބަބަކީ އަހަރެން ކުރި ކަންތައްތައް ކުރަން އެހެން އެއްވެސް ރައީސަކު ބޭނުމެއް ނުވި،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވިއެވެ.

ޖީ7 ގެ ލީޑަރުން ނެރުއްވި ބަޔާނުގައި ވަނީ ލުބުނާނުގައި "ވަގުތުން ވަރުގަދަ ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށާއި" ހިޒްބުاللهގެ ހަތިޔާރު އަތުލުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.

ހިޒްބުاللهގެ ތަރުޖަމާނަކު ރޮއިޓާސްއަށް ބުނި ގޮތުގައި، އިޒްރޭލުން ލުބުނާނަށް އަރައިގަނެގެން ތިބި ތިބުން ނިމުމަކަށް ނުގެންނަނީސް، ދާއިމީ ސުލްހައަކަށް އީރާނުން އެއްބަސްނުވާނެ ކަމަށް އެ ޖަމާއަތުން ގަބޫލުކުރެއެވެ.

އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އެމެރިކާއާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން އީރާނަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ ސަބަބުން އެ ގައުމުގެ އިގުތިސާދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަޑިއަށް ގޮސްފައެވެ. އެހެންކަމުން މި ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން އީރާނަށް އިގުތިސާދީ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ. އީރާނުން އެއްބަސްވުމުގެ އެހެން مާއްދާތަކަށް އަމަލުކުރާނަމަ، ގައުމު އަލުން ބިނާކުރުމަށް 300 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ފަންޑެއް ދިނުމަށް ފަހުމުނާމާގައި ހިމަނާފައިވެއެވެ.

ކުރިއަށް އޮތް 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މަޝްވަރާކުރާ ފަރާތްތަކުން އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމްގެ މުސްތަގުބަލާ ބެހޭ އުނދަގޫ މައްސަލަތަކަށް އެނބުރި ދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން ސަރަހައްދީ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކަށް ދޭ އެހީތެރިކަމާއި އެ ގައުމުގެ މިސައިލް އުފެއްދުމުގެ ގާބިލުކަމުގެ މައްސަލަ މަޝްވަރާގެ އެޖެންޑާގައި ހިމެނިފައި ނުވާ ކަމަށް ފެނެއެވެ. މިއީ އެމެރިކާއިން އީރާނަށް ދޫކޮށްލި ވަރަށް ބޮޑު ދޫދިނުމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ.

ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވާލާނެ ކަމުގެ އުންމީދު ބޮޑުވުމާއެކު، ބުދަ ދުވަހު ތެލުގެ އަގު ވަނީ އަނެއްކާވެސް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. ބްރެންޓް ކްރޫޑް ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު މިހާރު ހުރީ 80 ޑޮލަރަށްވުރެ ދަށުގައެވެ. މިއީ އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ ހަމަނުޖެހުން ފެށުނު ފަހުން ތެލުގެ އަގު އެންމެ ދަށަށް ދިޔަ ފަހަރެވެ.

އެމެރިކާގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވީ، ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އީރާނުގެ ތެލަށް އެމެރިކާއިން އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލާނެ ކަމަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބާޒާރަށް އިތުރު މިލިއަނުން ތެޔޮ ސަޕްލައި ކުރެވޭނެ މަގު ފަހިވާނެއެވެ. ނަމަވެސް މެދުއިރުމަތީގެ ތެލާއި ގޭސް އުފައްދާ މިންވަރު ކުރިން ހުރި މިންވަރަށް ގެނައުމަށް މަސްތަކެއް ނަގާނެ ކަމަށް ސިނާއީ މާހިރުން ބުނެއެވެ.

ޖީ7 ގެ ލީޑަރުން ވިދާޅުވީ، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަށް ދުނިޔެ ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމަށާއި ހަކަތައިގެ ރައްކާތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި، ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދޭ މަގުތައް ތަފާތުކުރުމުގެ މަސައްކަތް އަވަސްކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ޔޫކްރެއިންގެ މިނިވަންކަމާއި ސަރަހައްދީ ފުރިހަމަކަމަށް ތާއީދުކުރުމުގައި އެ ގައުމުތައް އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ތިބި ކަމަށާއި، ރަޝިޔާއާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އިތުރުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށްވެސް ޖީ7 ގެ ލީޑަރުން ވިދާޅުވިއެވެ. މިއީ ރަޝިޔާއާއެކު ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތަކަށް ދާއިރު ޔޫކްރެއިންގެ ބާރު ގަދަވަމުންދާކަން ހާމަކޮށްދޭ ބަޔާނެކެވެ.