ބަންގްލަދޭޝްގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ބަދަލުވެއްޖެ، ރައްޔިތުން އެދޭ ބަދަލު އައު ލީޑަރ ތޯރިގް ރަހްމާނަށް ގެނެވިދާނެތަ؟

މީގެ ދެ އަހަރެއްހާ ދުވަސް ކުރިން، އޮޅުވާލުންތަކުން ފުރިފައިވާ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ތުހުމަތުކުރި އިންތިޚާބެއް ކާމިޔާބު ކުރައްވައިގެން ޝައިޚް ހަސީނާ ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވި އިރު، 15 އަހަރުވީ އެކަމަނާގެ ބާރުވެރިކަން ވަރަށް ކުއްލި ގޮތަކަށް ނިމުމަކަށް އަތުވެދާނެ ކަމަކަށް އެކަކުވެސް ހިއެއް ނުކުރެ އެވެ. އަދި ސިޔާސީ މައިދާނުން މުޅިން ފޮހެވިފައިވާ ކަމަށް ބެލެވުނު އިދިކޮޅު ޕާޓީން މިފަދަ ވަރުގަދަ އެނބުރި އައުމެއް ފެނިގެންދާނެ ކަމަކަށް ވެސް އޭރު އުއްމީދެއް ނެތެވެ.

ނަމަވެސް ބަންގްލަދޭޝްގެ ސިޔާސީ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، މިއީ ހަސީނާގެ އަވާމީ ލީގާއި ބަންގްލަދޭޝް ނޭޝަނަލިސްޓް ޕާޓީ (ބީއެންޕީ) އާ ދެމެދު އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ބަދަލުވަމުން އައި ވެރިކަމުގެ ސިލްސިލާގެ އިތުރު ބޮޅެކެވެ.

މިފަހަރުގެ ތަފާތަކީ، ބީއެންޕީގެ އާ ލީޑަރު ތޯރިގް ރަހްމާން ރަސްމީކޮށް ޕާޓީގެ ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައިގެން އިންތިޚާބަކާ ކުރިމަތިލެއްވި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ވުމެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ 40 އަހަރު އެ ޕާޓީގެ އިސްވެރިއަކަށް ހުންނެވީ ތޯރިގްގެ މަންމާފުޅު ޚާލިދާ ޒިޔާއެވެ. އެކަމަނާ މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު އާލާސްކަންފުޅާ އުޅުއްވުމަށްފަހު އަވަހާރަވީ އެވެ. ޚާލިދާ ޒިޔާ ޕާޓީގެ ލީޑަރުކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތީ، ބީއެންޕީގެ ބާނީ އަދި ބަންގްލަދޭޝްގެ މިނިވަންކަމުގެ ހަނގުރާމައިގެ މުހިންމު ލީޑަރެއް ކަމަށްވާ ތާރިގްގެ ބައްޕަ، ޒިޔާއުއްރަހްމާން އަވަހާރަކޮށްލުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

މަންމާފުޅުގެ ވެރިކަމުގައި އާއިލީ ނުފޫޒުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފި ކަމުގެ ތުހުމަތުގެ އިތުރުން، ތޯރިގް ރަހްމާނަށް ކޮރަޕްޝަންގެ ބޮޑެތި ތުހުމަތުތަކެއް ވެސް ވަނީ އަމާޒުވެފަ އެވެ. އަމިއްލައަށް އަރުވާލެވިގެން ލަންޑަނުގައި 17 އަހަރު އުޅުއްވުމަށްފަހު، ތޯރިގް ބަންގްލަދޭޝްއަށް އެނބުރި ވަޑައިގަތީ މަންމަ އަވަހާރަވުމުގެ ފަސް ދުވަސް ކުރިންނެވެ.

އުމުރުފުޅުން 60 އަހަރުގެ ތޯރިގް ރަހްމާނަކީ، މަންމަ ޖަލަށްލުމުންނާއި އާލާސްކަންފުޅާ އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު ބީއެންޕީ ހިންގެވުމުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި ބޭފުޅެއް ނަމަވެސް، އޭނާއަކީ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ތަޖުރިބާ ނެތް ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެ އެވެ.

ސިޔާސީ ދިރާސާވެރިޔާ ނަވީން މުރުޝިދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ތޯރިގްގެ ތަޖުރިބާ ނެތުމަކީ އޭނާއަށް ލިބޭ ފުރުސަތަކަށް ވެދާނެ އެވެ. ސަބަބަކީ ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ އާ ބަދަލަކަށް ފުރުސަތު ދިނުމަށެވެ. އާ އަދި ރަނގަޅު ކަންތައްތަކެއް ވެދާނެ ކަމަށް ރައްޔިތުން ގަބޫލުކުރަން ބޭނުންވާތީ، މިކަމުގައި ބޮޑު އުއްމީދެއް އެބައޮތް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

ޕާޓީން ބުނާ ގޮތުގައި އެންމެ އިސް އަމާޒަކީ ބަންގްލަދޭޝް އަށް އަލުން ޑިމޮކްރަސީ އިއާދަކުރުމެވެ.

އިންތިޚާބު އިއުލާންކުރިތާ ކުޑަވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބީއެންޕީގެ އިސް ލީޑަރު އާމިރު ޚަސްރޫ މަހްމޫދު ޗައުދަރީ ބީބީސީ އަށް ވިދާޅުވީ، ވޭތުވެދިޔަ ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހަލާކުކޮށްލާފައިވާ ޑިމޮކްރެޓިކް އަދި މާލީ މުއައްސަސާތައް އަލުން ތަރުތީބުކޮށް ކޮޅަށް ޖަހަންޖެހޭ ކަމަށެވެ.

ބަންގްލަދޭޝްގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، މިފަދަ ވައުދުތައް ވުމަށްފަހު އޭގެއާ ޚިލާފުވުމަކީ އާންމު ކަމެކެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ވެރިކަމަށް އައުމަށްފަހު ޕާޓީތަކުން އަމަލުކުރަނީ ހުދުމުޚުތާރު ގޮތަކަށެވެ.

ނަމަވެސް، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހު ހަސީނާގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމަށް ނުކުތް ޒުވާނުން މިފަހަރު ތިބީ ކުރީގެ އުސޫލުތައް ބަލައިގަންނަ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ.

އެ މުޒާހަރާތަކުގައި ބައިވެރިވި އުމުރުން 19 އަހަރުގެ ތަޒިން އަހުމަދު ބުނީ، އަލުން ހަމަނުޖެހުމެއް ހިންގަން ބޭނުންނުވާ ކަމަށެވެ.

"ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަކީ އަދި ކާމިޔާބީއެއް ނޫން. އަސްލު ކާމިޔާބީއަކީ އެއްވެސް ކޮރަޕްޝަނެއް ނެތި ގައުމު އަމާންކަމާއެކު ހިނގައި، އިގްތިސާދު ރަނގަޅުވުން،" ތަޒިން ބުންޏެވެ.

އޭނާގެ ދެބެންގެ ދެދަރި، އުމުރުން 21 އަހަރުގެ ތަހްމީނާ ތަސްނީމް ބުނީ، އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭނުންވަނީ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އެއްބައިވަންތަކަން އޮތުން ކަމަށެވެ. ހަމަޖެހޭ ގައުމަކާއި ވަރުގަދަ އިގްތިސާދެއްގެ ހައްގު ރައްޔިތުންނަށް އޮތްކަން ފާހަގަކުރަމުން އޭނާ ބުނީ، ހައްގު ހޯދަން ހަނގުރާމަކުރަން އެނގޭ ކަމަށާއި، ކުރީގެ ކަންތައްތައް ތަކުރާރުވާނަމަ އަލުން ނުކުންނާނެ ކަމަށެވެ.

ހަސީނާގެ ވެރިކަން ވެއްޓުނު ފަހުން، ވަގުތީ ސަރުކާރުގެ ލީޑަރު މުހައްމަދު ޔޫނުސްގެ ދައުރުގައި ވެސް ވަނީ ބޮޑެތި ހަމަނުޖެހުންތަކެއް ހިނގާފަ އެވެ.

އާ ސަރުކާރުގެ އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭންޖެހޭނީ ގާނޫނާއި ގަވާއިދު ތަންފީޒުކޮށް އަމާންކަން ގާއިމުކުރުމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން އިގްތިސާދު ކޮޅަށް ޖެހުމާއި، ކާބޯތަކެތީގެ އަގު ހެޔޮކުރުމާއި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ޒުވާނުންނަށް ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތައް ހޯދައިދިނުމަކީ ކުރިމަތިވާނެ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެވެ.

ބަންގްލަދޭޝްގެ ތާރީޚުގައި ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން މަނާކުރި ދީނީ ޕާޓީ، ޖަމާއަތޭ އިސްލާމީ އަށް މިފަހަރު ވަނީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ގޮނޑި ކާމިޔާބުވެފަ އެވެ.

އެ ޕާޓީއާ ގުޅިފައިވާ، މުޒާހަރާތަކުގައި އިސްކޮށް އުޅުނު ދަރިވަރުން އުފެއްދި ނޭޝަނަލް ސިޓިޒަންސް ޕާޓީ (އެންސީޕީ) އިން ވަނީ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އިންތިޚާބުގައި ވާދަކޮށް ހަ ގޮނޑި ކާމިޔާބުކޮށްފަ އެވެ.

އޭގެ މާނަ އަކީ މީގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް މަޖިލީހަށް ވަޑައިނުގަންނަވާ ބޭފުޅުން މިފަހަރު މަޖިލީހުން ފެންނާނެ ކަމަށެވެ.

މި ފަހަރުގެ އިންތިޚާބުގައި ޖަމާއަތޭ އިސްލާމީގެ މެނިފެސްޓޯގައި އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގެ ވާހަކަ ނުހިމަނައި، ބޮޑަށް އިސްކަންދީފައިވަނީ ތަރައްގީއަށެވެ.

ނަމަވެސް އެ ޕާޓީގެ ވެބްސައިޓުގައި ބުނެފައިވަނީ، ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަމެއް ނެތި އިސްލާމީ ޝަރީއަތް ގާއިމުނުކުރެވޭނެތީ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ކަމަށެވެ. މިއީ އެ ޕާޓީއަށް ވެރިކަން ލިބިއްޖެނަމަ އަމަލުކުރާނެ ގޮތަކާ މެދު އަބަދުވެސް ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ.

ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޖަމާއަތޭ އިސްލާމީ އަށް ލިބުނު ކާމިޔާބީއަކީ ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.

އެއީ އެ ޖަމާއަތަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިންތިޒާމުވެފައިވާ ޕާޓީއެއް ކަމަށް ވުމާއި ވޭތުވެދިޔަ އެތައް އަހަރެއްގައި އެމީހުން އާންމުންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވުން ކަން އެ ގައުމުގެ ސިޔާސީ ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަ ކުރެ އެވެ.

ބަންގްލަދޭޝްގެ މަޖިލީހުގެ 350 ގޮނޑީގެ ތެރެއިން 300 ގޮނޑިއަކީ އިންތިޚާބުކުރާ ގޮނޑިތަކެވެ. ބާކީ 50 ގޮނޑި ޚާއްސަކޮށްފައިވަނީ އަންހެނުންނަށެވެ. އެ ގޮނޑިތަކަށް މެންބަރުން އައްޔަންކުރަނީ ޕާޓީތަކަށް ލިބޭ ވޯޓުގެ ނިސްބަތުންނެވެ.

ހަސީނާގެ ދައުރުގައި ބޭއްވި އިންތިޚާބުތަކާ ޚިލާފަށް، މިފަހަރުގެ އިންތިޚާބަކީ ވާދަވެރި އިންތިޚާބެއް ނަމަވެސް، ހަސީނާގެ ޕާޓީއަށް ބައިވެރިނުވެވޭ ގޮތް ހެދުމުން އިންތިޚާބުގެ ސައްހަކަމާ މެދު ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފަ އެވެ.

ޑިމޮކްރަސީ އިއާދަކުރާނެ ކަމަށް ބުނާއިރު، އަވާމީ ލީގަށް އަލުން ސިޔާސީ މައިދާނަށް އައުމުގެ ފުރުސަތު ދޭނެތޯ ސުވާލުކުރުމުން، ބީއެންޕީގެ ލީޑަރު ޗައުދަރީ ވިދާޅުވީ އެއީ އެ ޕާޓީން ނިންމާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ.

"އަވާމީ ލީގަށް އަލުން އިންތިޚާބީ މައިދާނަށް އަންނަން ދުވަސް ނަގާނެ. ސަބަބަކީ އެމީހުންގެ އިތުބާރު ވަނީ ގެއްލިފައި. އަމިއްލަ ރައްޔިތުން މެރުމާއި، އަނިޔާވެރިވުމުގެ ތުހުމަތު އޮތް އިރު، އެމީހުންގެ މުސްތަގުބަލު ނިންމާނީ ރައްޔިތުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

އިންޑިއާގައި ހުންނަވައިގެން ހަސީނާ ވަނީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ އިންތިޚާބަކީ "އޮޅުވާލުމެއް" ކަމަށް ސިފަކުރައްވައި، އަވާމީ ލީގަށް ބައިވެރިވެވޭ ގޮތަށް އާ އިންތިޚާބެއް ބޭއްވުމަށް ގޮވާލައްވާފަ އެވެ.

މިވަގުތު އެކަމަނާގެ ޕާޓީއާ މެދު ރައްޔިތުންގެ ރުޅިވެރިކަން އިންތިހާއަށް އޮތް ނަމަވެސް، ބަންގްލަދޭޝްގެ ސިޔާސީ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، އަވާމީ ލީގު މުޅިން ނިމުނީ ކަމަށް ބުނުމަކީ އަދި މާ އަވަސް ކަމެކެވެ.