އެމްއޭސީއެލްގެ ދަރަނި 16.6 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް: ބިންހިއްކުމުގެ ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކާއެކު ކުންފުނީގެ މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް!

މޯލްޑިވްސް އެއާޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް (އެމްއޭސީއެލް) އިން އެކި ފަރާތްތަކުން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކުގެ ޖުމްލަ އަދަދު ހުރީ 16.6 ބިލިއަން ރުފިޔާގައި ކަމަށް އޮޑިޓް ރިޕޯޓުން ހާމަވެއްޖެ އެވެ. 

އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން އާންމުކޮށްފައިވާ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ފައިނޭންޝަލް ސްޓޭޓްމަންޓުގައި ބުނީ އެމްއޭސީއެލްގެ ދަރަންޏަށް ބަލާއިރު، ބޭންކުތަކާއި ސަރުކާރު މެދުވެރިކޮށް ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކުގެ ޖުމްލަ އަދަދު ހުރީ 16.6 ބިލިއަން ރުފިޔާގައި ކަމަށެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު އަދަދެއް ދައްކަން އޮތީ ޗައިނާގެ އެގްޒިމް ބޭންކަށެވެ. އެއީ 6.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. އަދި ސައުދީ ފަންޑުން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކަށް 1.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ ދައްކަން އޮތްއިރު، ކުވައިތު ފަންޑާއި އަބޫދާބީ ފަންޑު ފަދަ އިދާރާތަކަށް ވެސް ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ފައިސާ ދައްކަން ހުރިކަން މާލީ ބަޔާންތަކުން ދައްކަ އެވެ.

Advertisement

މި އޮޑިޓް ރިޕޯޓުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އެ ކުންފުނީގެ މާލީ ހާލަތަށާއި މިލްކިއްޔާތަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ވަނީ އައިސްފަ އެވެ. މިގޮތުން، ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓްގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ފުޅާކޮށް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ތަރައްގީކުރުމަށްޓަކައި ނަގާފައިވާ ބޮޑެތި ލޯނުތަކާއި، ދައުލަތުގެ ފެންވަރުގައި ހިންގި ބިން ހިއްކުމުގެ ބިޔަ މަޝްރޫއުތަކުގެ އެއްބަސްވުންތައް އެމްއޭސީއެލްގެ ދަށަށް ބަދަލުކުރުމަކީ މި ބަދަލުތައް އައުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ.

އެއާޕޯޓުގެ އައު ޕެސެންޖަރ ޓާމިނަލާއި، އައު ރަންވޭގެ އިތުރުން ފިއުލް ފާމް ފަދަ ބިޔަ މަޝްރޫއުތަކަށް ބޭރުގެ މާލީ އިދާރާތަކުން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކަށް ދައުލަތުގެ ސޮވަރިން ގެރެންޓީ ދީފައިވާކަން އޮޑިޓް ރިޕޯޓުން ހާމަވެ އެވެ. މީގެއިތުރުން، އެ ލޯނުތަކުގެ މައިގަނޑު ރަހުނެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވަނީ ހުޅުލޭގެ ބިން ކުއްޔަށް ހިފުމުގެ ހައްޤުތަކާއި، އެ ބިމުގައި ހުރި އަދި އަލަށް ބިނާކުރާ އެންމެހައި އިމާރާތްތަކާއި ވަސީލަތްތަކެވެ. ކުންފުނީގެ މާލީ ހިސާބުތަކުގައި ސަރުކާރުގެ ހިލޭ އެހީއެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާފައިވާ ހުޅުލޭގެ ބިން ބޭނުންކުރުމުގެ ހައްޤުގެ އަގު ހަތް ބިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ މައްޗަށް އަރާއިރު، މިހާރުވެސް އެ ރަށުގެ ބޮޑު ސަރަހައްދެއް ވަނީ ވިޔަފާރި އުސޫލުން އެކި ފަރާތްތަކަށް ކުއްޔަށް ދޫކޮށްފަ އެވެ.

މި މާލީ މުއާމަލާތްތަކާ ގުޅިގެން، ކުންފުނީގެ ޕްރޮޕަޓީ، ޕްލާންޓް އެންޑް އިކުއިޕްމަންޓް (ޕީޕީއީ) އަދި މިހާރު ވެސް މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާ ނުނިމިހުރި މަޝްރޫއުތަކުގެ ޖުމްލަ މާލީ އަގު ވަނީ، ކުރިން ހުރި 20.37 ބިލިއަން ރުފިޔާއިން 23.6 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް ބޮޑުތަނުން އުފުލިފަ އެވެ. މިއީ އެމްއޭސީއެލްގެ މުޅި ޖުމްލަ ހަރުމުދަލާއި މިލްކިއްޔާތުގެ ނިސްބަތަށް ބަލާއިރު، 59 އިންސައްތައާއި 65 އިންސައްތައާ ދެމެދުގެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް ކަމަށްވާތީ، މިއީ އެ ކުންފުނީގެ ބެލެންސް ޝީޓުގެ ވަރަށް މުހިންމު އަދި ބޮޑު ބައެއްކަން އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ވަނީ ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ.

އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެމްއޭސީއެލްގެ މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވި ކަމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމަކީ، އެ ކުންފުނީގެ މައިގަނޑު މަގުސަދުން ބޭރުން ދައުލަތުގެ ބޮޑެތި ބިންހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއުތަކުގެ މާލީ ބުރަ އުފުލަން ޖެހުމެވެ. މިގޮތުން، 18 ސެޕްޓެމްބަރު 2025 ގައި އެމްއޭސީއެލްގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި އުފެއްދި "މެރިން އެންޑް އިންޓަގްރޭޓެޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ޑިވެލޮޕްމަންޓް" (އެމްއައިއައިޑީ) ވެގެން ގޮސްފައިވަނީ އެ ކުންފުނީގެ މާލީ ހިސާބުތަކަށް ބޮޑު ލޮޅުމެއް ގެނުވި މައިގަނޑު ސަބަބަށެވެ.

ގިރާވަރުފަޅު ހިއްކުން ފަދަ ސަރުކާރުގެ ބިޔަ މަޝްރޫއުތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔުން ހަވާލުކުރެވުނު އެ ކުންފުނީގެ ބެލެންސް ޝީޓަށް ބަލާއިރު، ނުނިމި ހުރި މަސައްކަތްތަކުގެ އަގު އެކަނިވެސް 1.76 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރަ އެވެ. މީގެއިތުރުން، އުފެދުނުތާ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެތައް ބިލިއަން ރުފިޔާއެއްގެ ބޮޑެތި ދަރަނިތަކާއި ކުރު މުއްދަތުގެ މާލީ އިލްތިޒާމްތަކަކާ އެ ކުންފުންޏަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާއިރު، އެއާޕޯޓު ތަރައްގީކުރުމުގެ މައިގަނޑު މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް އެމްއޭސީއެލް އިން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކަށް މިކަމުގެ ސަބަބުން ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރަމުންދާކަން އޮޑިޓުން ވަނީ ހާމަވެފަ އެވެ.

އެއާޕޯޓު ތަރައްގީކުރުމުގެ މައިގަނޑު ޒިންމާގެ އިތުރުން، ދައުލަތުގެ ބޮޑެތި ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއުތަކުގެ މާލީ ބުރަ އެމްއޭސީއެލް އަށް އައުމަކީ، އެ ކުންފުނީގެ މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ސަބަބުން ކުންފުނީގެ ކޭޝްފްލޯއަށާއި މައިގަނޑު އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާނެ ކަމަށް އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ.