ތަޢިއްޒުގައި 5،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ބަލިވެ، އާންމުންގެ އެތައް ބަޔަކު މަރުވެއްޖެ

ޔަމަނުގެ ހުޅަނގުދެކުނުގައި އޮންނަ ތަޢިއްޒު ޕްރޮވިންސްގެ ތަޢިއްޒު ސިޓީގައި ކުނި އެޅި ފުނިޖެހުމާ ގުޅިގެން އޮކްޓޫބަރު މަހު އެކަނިވެސް ބަލިމަޑުކަމުގެ 5،025 ކޭސް ރެކޯޑުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އެ ސަރަހައްދުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބުނެފި އެވެ. އެ ރަށުގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ފާއިތުވި ހަފުތާތަކުގައި 6،400 ޢާއިލާއެއް ރައްކާތެރިކަން ހޯދުމަށް އެ ރަށަށް ހިޖުރަކޮށްފައިވާއިރު، އާންމު ޚިދުމަތްތަކަށް މިހާރު ވަނީ ނުތަކާ ވަރުގެ ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލަން ޖެހިފަ އެވެ.

ތަޢިއްޒު ޕްރޮވިންސްގެ ހިސާރުގެ ކަންކަމާ ބެހޭ އޮފީހުން ބުނީ، މަގުތަކާއި، މީހުން ދިރިއުޅޭ އަވަށްތަކާއި، ފެން ހިންދާ ކާނުތަކުގައި ކުނި ފުނިޖެހި ތަޣައްޔަރުވަމުންދާތީ، ރެކޯޑުކުރެވުނު ކޭސްތަކުގެ ތެރޭގައި ގައިންގަޔަށް އަރާ ބަލިތަކާއި، ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކުގެ އިތުރުން ހުންއައުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ. މިއާއެކު، ސިއްހީ ކަންކަމާ ބެހޭ އެ ޕްރޮވިންސްގެ ޑެޕިއުޓީ ގަވަރުނަރު އީލާން ޢަބްދުލްޙައްޤު އަންގާރަ ދުވަހު ވިދާޅުވީ، އެ ރަށުގެ ހުޅަނގުގައި އޮންނަ ވަގުތީ ލޭންޑްފިލް ނުވަތަ ކުނިގޮނޑަށް ކުނި އުކާލުމުގެ ކުރިން، ކުނި އުފުލާ ލޮރީތައް ހޫޘީ ޖަމާއަތުން އަނބުރާ ފޮނުވާލަމުންދާ ކަމަށެވެ.

Advertisement

ތަޢިއްޒުގެ މައި ކުނިއަޅާ ސަރަހައްދަށް ވަދެނުކުމެ ނޫޅެވޭތާ މިހާރު 11 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، އެ ލޮރީތަކަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދިނުމަށާއި، މައި ލޭންޑްފިލް އަލުން ހުޅުވައިދިނުމަށް އދ. ގެ އިދާރާތަކުން މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކޮށްދިނުމަށް އޭނާ ގޮވާލެއްވި އެވެ.

ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ މީހުން އިތުރުވުމާއި ޚިދުމަތްތަކަށް ބާރުބޮޑުވުން

މި ދަތި ދަނޑިވަޅުގައި، ތަޢިއްޒުގެ ގަވަރުނަރު ނަބީލް ޝަމްސާން ވިދާޅުވީ، އަލަށް އައި މީހުންނާއެކު އެ ރަށުގައި ގެދޮރު ގެއްލި ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ ޢާއިލާތަކުގެ އަދަދު 39،400 އަށް އަރާފައިވާ ކަމަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން ކުރިން ވެސް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކަށް އިތުރު ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

އާންމުންނަށް އަމާޒުވާ ހަމަލާތަކާއި މަރުވި ކުޑަކުދިން

ހަމަމިއާއެކު، އެ ޕްރޮވިންސްގެ އެހެން ހިސާބެއްގައި ހޫޘީ ހަނގުރާމަވެރިން ދިން ބަޑީގެ ހަމަލާއެއް ޙައިފާން ޑިސްޓްރިކްޓްގެ އަލް-އަޘާވިރު އަވަށުގެ ގެއަކަށް އަމާޒުވެ، އުމުރުން ތިން އަހަރާއި، ހަތް އަހަރާއި، 12 އަހަރުގެ ތިން އަންހެން ކުދިންނާއި، އުމުރުން 35 އަހަރުގެ އަންހެނަކު މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ހިސާރުގެ ކަންކަމާ ބެހޭ އޮފީހުން ބުންޏެވެ. މި ހާދިސާގައި އިތުރު ހަތަރު އާންމުން ވަނީ ޒަޚަމުވެފަ އެވެ. ނަމަވެސް، މި ހަމަލާއާ ގުޅޭގޮތުން ހޫޘީން އެއްވެސް ބަހެއް ބުނެފައެއް ނުވެ އެވެ.

ތަޢިއްޒުގެ މިނިވަން ހިއުމަން ރައިޓްސް ސެންޓަރުގެ ޑިރެކްޓަރު އައިމަން އަލް-ކަމާލީ ވިދާޅުވީ، ވޭތުވެދިޔަ ހަތަރު ހަފުތާގެ ތެރޭގައި އެ ޕްރޮވިންސްގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ބޮންއެޅުމާއި، ސްނައިޕަރުންގެ ހަމަލާތަކާއި، މައިން ގޮވުމުގެ ސަބަބުން 50 އަށްވުރެ ގިނަ އާންމުން މަރުވެ، ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ޒަޚަމުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.

ސަރަހައްދުގެ ކޮންޓުރޯލާއި ފުޅާވަމުންދާ ހަނގުރާމަ

ތަޢިއްޒު ސިޓީގެ ކޮންޓުރޯލު ސަރުކާރުގެ ފައުޖުތަކުން ދަމަހައްޓަމުން އަންނައިރު، ވަށައިގެންވާ ޕްރޮވިންސްގެ ބޮޑެތި ސަރަހައްދުތައް ކޮންޓުރޯލު ކުރަނީ ހޫޘީންނެވެ. ޔަމަނުގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމާޢަތްތަކުންނާއި އެހީދޭ ޖަމުޢިއްޔާތަކުން ދަނީ އެ ސިޓީ ހިސާރުކޮށް، އިންސާނީ އެހީގެ ގާފިލާތަކަށް ހޫޘީން ހުރަސްއަޅަމުންދާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރަމުންނެވެ. ނަމަވެސް، ހޫޘީން މި ތުހުމަތުތައް ދޮގުކުރެ އެވެ.

އދ. ގެ ރިޕޯޓުތައް ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި، ސަރުކާރުގެ ފައުޖުތަކާއި ހޫޘީންނާ ދެމެދު އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުންތައް ޖުލައި މަހު އަލުން ވަރުގަދަވި ފަހުން، އެތައް ހާސް ބަޔަކު ވަނީ މަރުވެ އަދި ޒަޚަމުވެފަ އެވެ. އަދި 250,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ގެދޮރު ދޫކޮށް ދާން މަޖުބޫރުވި އެވެ. މިއާއެކު، 2022 އެޕްރީލު މަހުން ފެށިގެން ޔަމަނުގައި ދެމިއޮތް ނިސްބަތުން ސުލްހަވެރި ދުވަސްވަރު ނިމުމަކަށް އައިސް، ކުރިއަށްދާ ހަނގުރާމައާއި މީހުން ގެދޮރު ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން އެ ޤައުމުގެ އިންސާނީ ކާރިސާ ވަނީ އިތުރަށް ބޮޑުވެފަ އެވެ.

ޔަމަނުގައި ހަނގުރާމަ ފެށިގެން ގޮސްފައިވަނީ 2014 ސެޕްޓެންބަރު މަހު ހޫޘީން އެ ޤައުމުގެ ވެރިރަށް ޞަންޢާއާއި އެތައް ޕްރޮވިންސަކަށް އަތްގަދަކުރުމާ ގުޅިގެންނެވެ. އެއަށްފަހު، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން ބަލައިގެންފައިވާ ޔަމަނުގެ ޤާނޫނީ ސަރުކާރަށް ވާގިވެރިވުމުގެ ގޮތުން، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އިސްވެ އޮންނަ އަސްކަރީ އިއްތިހާދުން 2015 މާރިޗު މަހު ވަނީ މި ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއަށް ވަދެފަ އެވެ.