ޓްރަމްޕްގެ ބައިވެރިން މަގާމުތަކުން ދުރުކުރަން ގޮވާލާ އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ސިޓީއެއް
30 ސެޕްޓެމްބަރު 2026 | ބުދަ 08:15އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާއިން ކުރާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ތެލުގެ އަގު އުފުލި، ރައީސް ޓްރަމްޕަށް އޮތް ތާއީދު ކުޑަވަމުންދާކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކައިފި. މި ހަމަނުޖެހުންތައް ހުއްޓުވުމަށް ގަތަރުން މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރަމުންދާއިރު، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ގާބިލުކަން ނައްތާލުމަކީ އެމެރިކާގެ މައިގަނޑު އަމާޒެއް ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވަނީ ވިދާޅުވެފައި. އަދި 23 އަހަރަށްފަހު އެމެރިކާ ސިފައިން އިރާގުން ފޭބުމަކީ އީރާނުން ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރާ ކަމެއް
އެމެރިކާއާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމަ ފުޅާވުމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން އިރާނުގެ އަންހެނުން އަސްކަރީ ތަމްރީނު ފުރިހަމަ ކުރަނީ | އެކްސް
އަވައްޓެރި އިރާގުގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ސިފައިން އެ ގައުމުގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކުން ބުދަ ދުވަހު ފައިބަން ހަމަޖެހިފައި ވަނިކޮށް، އެމެރިކާގެ ކޮންގްރެސްގައި ތިއްބެވި ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ބައިވެރިން ވޯޓުން ބޭރުކުރުމަށް އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލޫޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސްއިން (އައިއާރްޖީސީ) އެމެރިކާގެ ރައްޔިތުންނަށް ގޮވާލައިފި އެވެ. އެމެރިކާ ސިފައިންގެ އިރާގުން ފޭބުމަކީ ތެހެރާނުން ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރަމުންދާ ކާމިޔާބީއެކެވެ. އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ހިނގަމުންދާ ހަތް މަސް ދުވަސްވީ ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވުމަށް ގަތަރުން މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ދާއިރު، އީރާނުން ވަރަށް އަވަހަށް ބަލި ގަބޫލުކޮށް އަމާންދޭނެ ކަމަށް ޓްރަމްޕް އަނެއްކާވެސް ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.
އަންގާރަ ދުވަހު އައިއާރްޖީސީން އާންމުކުރި 26 ސަފުހާގެ ސިޓީއެއްގައި، އެމެރިކާގެ ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން އެދިފައިވަނީ އެ މީހުންގެ ސިޔާސީ ބާރުގެ ބޭނުން ހިފައި މިހާރުގެ ވެރިން މަގާމުން ދުރުކުރުމަށެވެ. އަދި، އިސްރާއީލަށް އެމެރިކާއިން ދޭ އެއްބާރުލުމަށާއި ގައުމުން ބޭރުގައި ހިންގާ ހަނގުރާމަތަކާ ދެކޮޅު ހެދުމަށް ވެސް އެ ސިޓީގައި ގޮވާލާފައިވެ އެވެ. އީރާނުގެ މީޑިއާތަކުގައި ޝާއިއުކުރި މި ސިޓީ އެމެރިކާގެ ވޯޓުލާ އާންމުންނާ ހަމައަށް ފޯރުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަ ނަމަވެސް، މީގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ ނޮވެންބަރު 3 ގައި ބާއްވާ މިޑްޓާމް އިންތިޚާބުގައި ޓްރަމްޕާއި ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީއާ ދެކޮޅަށް ހުރި މައްސަލަތައް ކަމަށް އެމެރިކާގެ މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުންޏެވެ. މި އިންތިޚާބުގައި އިދިކޮޅު ޑިމޮކްރެޓުން ކޮންގްރެސްގެ އެއް ގެ ނުވަތަ ދެ ގެއިން އަޣުލަބިއްޔަތު އަލުން ހޯދައިފިނަމަ، ޓްރަމްޕްގެ ސިޔާސީ އެޖެންޑާއަށް ހުރަސްއެޅިގެންދާނެ ކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެ އެވެ.
ޓްރަމްޕްގެ ހަނގުރާމައިގެ އިގުތިސާނީ ނަތިޖާ
2024 ވަނަ އަހަރު ޓްރަމްޕް ކެމްޕޭން ކުރެއްވީ އާ ހަނގުރާމަތަކުން ދުރުހެލިވެ، މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތައް ނިންމުމަށާއި، އިންފްލޭޝަން ދަށްކުރުމަށް ވައުދުވެވަޑައިގަންނަވަމުންނެވެ. ނަމަވެސް، އިސްރާއީލާ ގުޅިގެން އިރާނާ ދެކޮޅަށް ޓްރަމްޕް ފެށްޓެވި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ވަނީ އުފުލިފަ އެވެ. އަދި، މި ހަނގުރާމަ މުޅި މެދުއިރުމައްޗަށް ވަނީ ފެތުރިގެން ގޮސްފަ އެވެ.
ސެޕްޓެންބަރު 21 ގައި ރޮއިޓާސް/އިޕްސޮސްއިން ޝާއިއުކުރި ހިޔާލު ހޯދުމުގެ ސާވޭއަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތައް ބަލަހައްޓަވާ ގޮތާމެދު ޓްރަމްޕަށް ތާއީދުކުރަނީ ސާވޭގައި ބައިވެރިވި މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ %17 މީހުންނެވެ. މިއީ، ނޮވެންބަރު މަހު ވޯޓު ދޭނެ ގޮތް ނިންމުމުގައި އެމެރިކާގެ ރައްޔިތުން އެންމެ އިސްކަންދޭނެ ކަމަށް ބުނާ މައްސަލަ އެވެ. އަދި، އީރާނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތަކަށް ތާއީދުކުރީ އެންމެ %34 މީހުންކަމަށް ސާވޭގެ ނަތީޖާއިން ދައްކަ އެވެ.
އިރާގުން ފޭބުމާއި ސަރަހައްދީ ހަމަނުޖެހުން
އެމެރިކާއިން އިރާގަށް އެރުމަކީ ބޮޑު ގޯހެއް ކަމަށް 2016 ގައި ސިފަކުރައްވައި ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީގެ ޒަމާންވީ ސިޔާސަތާ ޚިލާފުވެވަޑައިގެންނެވި ޓްރަމްޕް، ބުދަ ދުވަހު އިރާގުން އެމެރިކާ ސިފައިން އެއްކޮށް ފައިބައި ނިންމުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވި އެވެ. މިއީ، 2024 ވަނަ އަހަރު ކުރީގެ ރައީސް ޖޯ ބައިޑަން އެއްބަސްވެވަޑައިގެންފައިވާ ނިންމެވުމެކެވެ. އިރާގަށް ފޮނުވި އެމެރިކާ ސިފައިން ފައިބާފައި މި ވަނީ، އެ ގައުމުގެ ކުރީގެ ރައީސް ސައްދާމް ހުސައިންގެ ވެރިކަން ވައްޓާލިތާ 23 އަހަރު ފަހުންނެވެ. އެ ހަނގުރާމަ ނިމިގެންދިޔައީ އައިއެސްގެ ނަމުގައި ޓެރެރިސްޓު ޖަމާއަތެއް އުފަންވެގެން ކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން އެއްބަސްވެ އެވެ.
އީރާނުގެ އެންމެ ބޮޑު އަމާޒަކީ މުޅި މެދުއިރުމަތިން އެމެރިކާގެ ސިފައިން ބޭރުކުރުން ކަމަށް ތެހެރާނުން ބުނަމުންދާއިރު، އެ ގައުމުން ސިފަކުރަނީ އިރާގުން އެމެރިކާ ސިފައިން ފޭބުމަކީ މުޅި ސަރަހައްދުގައިވާ އީރާނާ ގުޅިފައިވާ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާއަތްތައް ހިމެނޭ 'އެކްސިސް އޮފް ރެސިސްޓެންސް' އަށް ލިބުނު ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އަދި، އެމެރިކާއިން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއަށް، އެ ސަރަހައްދުގައިވާ އީރާނުގެ ބައިވެރިން ކަމަށްވާ ޔަމަނުގެ ހޫޘީންނާއި، ލުބުނާނުގެ ހިޒްބުﷲ ގެ އިތުރުން އިރާގުގެ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތައް ވެސް ވަނީ ވަދެފަ އެވެ. ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގު ގުޅުވައިދޭ 'އީސްޓް-ވެސްޓް' ހޮޅިލައިން ހުއްޓުމަކަށް ގެނައި ސެޕްޓެންބަރު 10 ގެ ހަމަލާގެ ޒިންމާ ރިޔާޟުން އެޅުވީ ވެސް އިރާގުގެ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކުގެ ކޮނޑުގަ އެވެ.
މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ގަތަރު ދެމިއޮތުން
އެތައް ބުރެއްގެ މަޝްވަރާތަކާއި އެކި ފަހަރު މަތިން ހަނގުރާމަ މެދުކަނޑާލި ނަމަވެސް، މި ހަނގުރާމައިން އަރައިގަންނާނެ މަގެއް އެމެރިކާއަށާއި އީރާނަކަށް އަދިވެސް ހޯދިފައެއް ނުވެ އެވެ. ނިއު ޔޯކުގައި މިދިޔަ ހަފުތާގައި ބޭއްވި އދ. ގެ އާންމު މަޖިލީހުގެ ހަވާސާގައި މަޝްވަރާތައް ވަރުގަދަވި ނަމަވެސް، އިސްތިރާޖީ ގޮތުން މުހިންމު ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވާލުމަށް މިހާތަނަށް އެއްވެސް އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވިފައެއް ނުވެ އެވެ. ފެބުރުވަރީ މަހު ހަނގުރާމަ ފެށުމުގެ ކުރިން ދުނިޔޭގެ ތެލާއި ގުދުރަތީ ގޭހުގެ %20 އުފުލާފައި ވަނީ މި ކަނޑުއޮޅިންނެވެ.
މީގެ ކުރިން ޖޫން މަހު އެކުލަވާލި ފަހުމުނާމާއެއްގެ ދަށުން ކުރު މުއްދަތަކަށް ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރުމަށްފަހު، ސުލްހަ ގާއިމުކުރުމުގެ މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ގަތަރު އަނެއްކާވެސް މި ވަނީ އިސް ސަފަށް ނިކުމެފަ އެވެ. އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ އޮފިޝަލުން ހޯމަ ދުވަހު ގަތަރުގެ މެދުވެރިންނާ ވަކިވަކިން މަޝްވަރާކުރި ނަމަވެސް، އަންގާރަ ދުވަހު އެއްވެސް މުއާމަލާތެއް ހިނގިކަން ސާފެއް ނުވެ އެވެ. ނިއު ޔޯކުގައި މުހިންމު މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށްދިޔަ ކަން ގަތަރުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާގެ ތަރުޖަމާނު މާޖިދު އަލް-އަންސާރީ ވަނީ ކަށަވަރު ކޮށްދެއްވާފަ އެވެ.
ނިއުކްލިއާ މައްސަލައާއި އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުން
އީރާނަށް ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެން ނުވާނެ ކަމަށާއި މި ހަނގުރާމަ ވަރަށް އަވަހަށް ނިމޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވާ ވިދާޅުވުން ޓްރަމްޕް އަނެއްކާ ވެސް މި ވަނީ ތަކުރާރު ކުރައްވާފަ އެވެ. މި ހަމަނުޖެހުމުގެ ސަބަބުން އީރާނުގެ އަސްކަރީ ބާރު ކުޑަވެ، ކުރިންވެސް ބަލިކަށިވެފައިވާ އެ ގައުމުގެ އިގްތިސާދަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް، ގަލްފުގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ބައިވެރިންނަށް މިސައިލާއި ޑްރޯން ހަމަލާތައް ދީގެންނާއި، އިސްތިރާޖީ ގޮތުން މުހިންމު ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކަށް ހުރަސްއަޅައިގެން ތެހެރާނުން ދަނީ ރައްދު ދެމުން ކަމަށް ވާއިރު، މީގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ އަގުތައް ވަނީ އުފުލިފަ އެވެ.
"އެ މީހުން [އީރާނުން] ބަލި ގަބޫލުކުރާނީ ކޮންއިރަކުން ކަމެއް ބުނާކަށް ނޭނގޭ، ނަމަވެސް އެ މީހުން ބަލިވާނެ،" އަންގާރަ ދުވަހު ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ. "އެ މީހުން މި ވަގުތު ތިބީ ވަރަށް ނިކަމެތި ހާލުގައި."
ހުސްވި ހަފުތާގައި ބޭއްވި އދ. ގެ އާންމު މަޖިލީހުގައި، ހަނގުރާމަ ވަގުތީ ގޮތުން މެދުކަނޑާލުމަށާއި، ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވާލުމަށް ހަތް ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅައި، އީރާނުން ވަނީ ސުލްހައިގެ ޕްލޭނެއް ހުށަހަޅާފަ އެވެ. ހޮނިހިރު ދުވަހު ޓްރަމްޕް އެ ޕްލޭނަށް ދެކޮޅު ހެއްދެވި ނަމަވެސް، ވޮޝިންގޓަނުން މެދުވެރިން މެދުވެރިކޮށް ރަސްމީކޮށް ދެކޮޅު ހެދިކަން އަންގާފައި ނުވާ ކަމަށް އީރާނުގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު އައްބާސް އިރާގިޗީ އާދީއްތަ ދުވަހު ވިދާޅުވި އެވެ.
އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ގާބިލުކަން ބަލިކަށިކުރުމަކީ މި ހަނގުރާމައިގެ މައިގަނޑު އެއް އަމާޒު ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަވައްޓެރި ގައުމުތަކަށް ހަމަލާދިނުމުގެ ގާބިލުކަން ނައްތާލުމާއި، އީރާނުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމަށް އެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް މަގުފަހިވާނެ މާހައުލެއް އުފެއްދުން ވެސް އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ނެތް އީރާނުން، އެ ފަދަ ހަތިޔާރެއް އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތް ކުރާ ކަމަށް ކުރެވޭ ތުހުމަތުތައް ދޮގުކުރެ އެވެ. އެމެރިކާއަކީ ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ލިބިފައިވާ ގައުމެކެވެ. މެދުއިރުމަތީގައި ދެން އޮތް ނިއުކްލިއާ ބާރަކީ، އެމެރިކާއިން މަދަރުވެރިވާ އިސްރާއީލެވެ. ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ފެތުރުން ހުއްޓުވުމާ ބެހޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ މުއާހަދާގެ (އެންޕީޓީ) ބައިވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، ސުލްހަވެރި ބޭނުންތަކަށް ނިއުކްލިއާ ޓެކްނޮލޮޖީ ތަރައްގީކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ ކަމަށް ތެހެރާނުން ބުނެ އެވެ.
މަސްދަރު: ރޮއިޓަރސް
