ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކަށް ހަމަލާތައްދޭން ފެށުމާއެކު އީރާން ހަނގުރާމަ ނުރައްކާތެރި މަރުހަލާއަކަށް ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ ބިރުބޮޑުވެއްޖެ

އެމެރިކާ އާއި އީރާނާ ދެމެދު ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ތެރެއިން، ދެ ގައުމުން ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކަށް ދޭ ހަމަލާތައް ވަރުގަދަކުރުމާއެކު، މި ހަނގުރާމަ ނުރައްކާތެރި އާ މަރުހަލާއަކަށް ގޮސްފައިވާ ކަމުގެ ނިޝާންތައް ފެންނަން ފަށައިފިއެވެ. އެގޮތުން، އެ ސަރަހައްދުގެ ގަޑިން އަންގާރަ ދުވަހުގެ އިރުއޮއްސުނު ފަހުން، ޕާޝިއަން ގަލްފާއި އެ ސަރަހައްދުން ބޭރުގައި މަދުވެގެން ހަތް ތެޔޮ ޓޭންކަރަކަށް ވަނީ ހަމަލާދީފަ އެވެ.

މި ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު މިދިޔަ ޖުލައި މަހަށްފަހު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފީފާއަކަށް 100 ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް ވަގުތީ ގޮތުން އުފުލުނެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ އަގު މިިންގަނޑެއް ކަމަށް ބަލާ ބްރެންޓް ކުރޫޑްގެ އަގު 2.3 އިންސައްތަ މައްޗަށް ދިއުމަށްފަހު، އަނެއްކާވެސް ވަނީ ކުޑަކޮށް ދަށަށް ގޮސްފަ އެވެ.

އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭގެ ވަގުތެއްގައި، އީރާނުން އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ މަނަވަރަކަށް ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ހަމަލާތަކެއް ދިނުމާ ގުޅިގެން، ރައްދުގައި އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ އީރާނުގެ ފަސް ތެޔޮ ޓޭންކަރަކަށް ހަމަލާދީ އޭގެ ތެރެއިން އެއް އުޅަނދު ފައްތާލާފަ އެވެ.

އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑް (ސެންޓްކޮމް) އިން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، ހަމަލާދީފައިވަނީ އޮމާން ކަނޑުގައި އޮތް ސާފުނުކުރާ ތެޔޮ އުފުލާ ހަތަރު އުޅަނދަކަށާއި، ޕާޝިއަން ގަލްފުގައި އީރާނުން ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މައި މަރުކަޒު ކަމަށްވާ ޚާރްޖް އައިލެންޑް ކައިރީގައި އޮތް އުޅަނދަކަށެވެ.

އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން އެކްސްގައި އާންމުކުރި ވީޑިއޯއަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، "އެމް/ޓީ ރިއެސްކޯ" ނަމަކަށް ކިޔާ އުޅަނދެއްގައި އަލިފާން ރޯވެ، އޮމާން ކަނޑަށް ވަނީ ފެތިފަ އެވެ. ސެންޓްކޮމް އިން ބުނި ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ ފައުޖުތަކުން ހަމަލާދިނުމުގެ ކުރިން އެ އުޅަނދުތަކުގައި ތިބި ފަޅުވެރިންނަށް އުޅަނދު ދޫކޮށް ދިއުމަށް ވަނީ އަންގާފަ އެވެ.

މީގެ ރައްދުގައި އީރާނުން ވަނީ އެމެރިކާގެ ސަރަހައްދީ ބައިވެރިއެއް ކަމަށްވާ އުރުދުންއަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ މިސައިލް ހަމަލާތަކެއް ފޮނުވާލާފަ އެވެ. އީރާނުން ބުނި ގޮތުގައި އެ ގައުމުން އަމާޒުކުރީ އެމެރިކާގެ ސިފައިން ބޭނުންކުރާ މުހިންމު މަރުކަޒެއް ކަމަށްވާ މުވައްފަގު ސަލްތީ އެއާ ބޭސްއަށެވެ.

ނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލަކު ސީއެންއެންއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ ވަރުގަދަ ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ ސަބަބުން އީރާނުގެ އެ ހަމަލާތަކުން އެއްވެސް ނަތީޖާއެއް ނުނެރެވުނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ފަހުން އާންމުވި ރިޕޯޓުތަކުން އެ އެއަރބޭސްއަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފަ އެވެ.

އުރުދުންގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބުނި ގޮތުގައި އެ ގައުމުގެ ވައިގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން ވަނީ އީރާނުން ފޮނުވާލި 20 ބެލިސްޓިކް މިސައިލާ ކުރިމަތިލާފަ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 18 މިސައިލެއް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ގޮއްވާލާފައިވާއިރު، ބާކީ ދެ މިސައިލް ވެއްޓުނީ މީހުން ދިރިނޫޅޭ ސަރަހައްދުތަކަށެވެ.

ބުދަ ދުވަހު، ގަލްފު ސަރަހައްދުގައި ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ އިތުރު ދެ ޓޭންކަރަކަށް ޑްރޯން ހަމަލާތަކެއް ވަނީ ދީފަ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ހަމަލާ ދީފައިވަނީ ދުބާއީގެ އައްސޭރިފަށުން ބޭރުންނެވެ. އަނެއް ހަމަލާ ދީފައިވަނީ އިރާގުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުންނެވެ.

ދުބާއީގެ ބޭރުގައި ބަނދަރުކޮށްފައި އޮތް، ޖިބްރޯލްޓާގެ ދިދަ ޖަހާފައިވާ "ހާކިއުލިސް ސްޓާ" ނަމަކަށް ކިޔާ ތެޔޮ އުޅަނދަށް ދިމާވި ހާދިސާއެއްގައި ފަޅުވެރިއަކު މަރުވެފައިވާ ކަމަށް އެ އުޅަނދު ކުއްޔަށް ހިފައިގެން އުޅޭ ޕެނިންސިއުލާ ކުންފުނިން ބުދަ ދުވަހު ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ މަރުވި ސީދާ ސަބަބެއް އެ ކުންފުނިން ހާމައެއް ނުކުރެ އެވެ.

ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމް މެރިޓައިމް ޓްރޭޑް އޮޕަރޭޝަންސް (ޔޫކޭއެމްޓީއޯ) އިން ކުރިން ބުނެފައިވަނީ، އެ ސަރަހައްދުގައި އޮތް އުޅަނދެއް އަރިއަޅާލާފައިވާ މަންޒަރު ފެނިފައިވާ ކަމަށެވެ. މިއީ "ނޭނގޭ އެއްޗަކުން" ދިން ހަމަލާއަކަށްފަހު އުޅަނދަށް ދިޔަވަމުންދާ ކަމުގެ ނިޝާނެއް ކަމަށް އެ އިދާރާއިން ފާހަގަކުރި އެވެ.

އިރާގުގެ ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީން ބުނި ގޮތުގައި، އުތުރު ސަރަހައްދުން އިރާގުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ ޕެނަމާގެ ދިދަ ޖަހާފައިވާ ޓޭންކަރަކަށް ވެސް ނޭނގޭ ފަރާތަކުން ވަނީ ހަމަލާދީފަ އެވެ. މި ހަމަލާގެ ސަބަބުން އުޅަނދަށް ވަނީ ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފަ އެވެ.

މި ހާދިސާގައި އެއްވެސް ފަޅުވެރިއަކަށް އަނިޔާއެއް ނުވަތަ ފުރާނައަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށް އެ މިނިސްޓްރީން ބުނެ އެވެ.

މި ދެ ޓޭންކަރަށް ދިން ހަމަލާގެ ޒިންމާ އަދި އެއްވެސް ފަރާތަކުން އުފުލާފައެއް ނުވެ އެވެ.

ނަމަވެސް، އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައިއާރުޖީސީ) އިން ވަނީ ކުވެއިތާއި ބަހްރޭންގެ ބަނދަރުތަކާ ކައިރީގައިވާ ހުރިހާ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކެއްގެ ފަޅުވެރިންނަށް އިންޒާރު ދީފަ އެވެ. އެ އިންޒާރުގައި ބުނެފައިވަނީ، އެމެރިކާގެ "ޓެރަރިސްޓުންނަށް" މަރުހަބާ ކިޔައި، އެމީހުންގެ ދުޝްމަން އަމަލުތަކުގައި ބައިވެރިވާ އެ ގައުމުތަކުގެ ބަނދަރުތަކުގައި ނުވަތަ ބަނދަރު ކައިރީގައި ބަނދަރުކޮށްފައިވާ އުޅަނދުތަކަށް ހަމަލާދޭނެ ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން ވަގުތުން އުޅަނދުތައް ދޫކޮށް ދިއުމަށެވެ.

އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ އުޅަނދުތަކަށް ހަމަލާދިނީ، ވޭތުވެދިޔަ ދެ ދުވަހު އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ މަނަވަރަކަށް ހަމަލާދޭން އީރާނުން ކުރި މަސައްކަތްތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ސެންޓްކޮމް އިން ބުނި ގޮތުގައި އެމެރިކާގެ މަނަވަރު ވަނީ އެ މިސައިލް ހަމަލާތަކުން ސަލާމަތްވެ، އެ ސަރަހައްދުގެ ކަނޑުތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި ދެމިއޮވެފަ އެވެ. އަދި އެމެރިކާގެ އެއްވެސް ސިފައިންގެ މީހަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެ އެވެ.

މި ހަމަލާތައް ބަދަލުކުރެވެމުން މިދަނީ، ތެހެރާންގެ ސަރުކާރަށް އިގްތިސާދީ ގޮތުން ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރުވުމަށާއި، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ވިޔަފާރި އުޅަނދުތަކަށް ހިމާޔަތް ދިނުމަށާއި، އީރާނުގެ ބަނދަރުތައް ބަންދުކޮށްގެން ހިފެހެއްޓުމަށް އެމެރިކާއިން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތައް ވަރުގަދަކޮށްފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ.

މިދިޔަ ހަފުތާ ބަންދުގައި ވެސް، އެމެރިކާގެ މަތިންދާބޯޓު އުފުލާ މަނަވަރަކަށާއި ގައިޑެޑް މިސައިލް ޑިސްޓްރޯޔަރަކަށް ހަމަލާދޭން އީރާނުން ކުރި މަސައްކަތުގެ ރައްދުގައި، އެމެރިކާގެ ފައުޖުތަކުން ވަނީ އީރާނުގެ ސާފުނުކުރާ ތެޔޮ އުފުލާ ތިން އުޅަނދަކަށް ހަމަލާދީފަ އެވެ.

'އެތައް ދަރަޖައަކަށް ހަމަނުޖެހުން އިތުރުވުން'

އިންޓަނޭޝަނަލް ކްރައިސިސް ގްރޫޕްގެ ސީނިއާ އެނަލިސްޓް ހާމިދު ރިޒާ އަޒީޒީ އެކްސްގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ މަނަވަރުތަކަށް ހަމަލާދޭން އީރާނުން ތަކުރާރުކޮށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކާއި، ބޭނުންކުރާ މިސައިލްތަކުގެ ފެންވަރާއި އަދަދު އިތުރުވުމަކީ "އެތައް ދަރަޖައަކަށް ހަމަނުޖެހުން އިތުރުވަމުންދާ" ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.

އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ކޮލަމްބިއާއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި ތެހެރާނަށް އިންޒާރު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ މަނަވަރުތަކަށް އީރާނުން އަމާޒުކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެމެރިކާއިން ރައްދު ދޭނެ ކަމަށެވެ.

ބަރަންކީލާ ސިޓީގައި ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަދައްކަވަމުން ރޫބިއޯ ވިދާޅުވީ، އީރާނުން އެމެރިކާގެ މަނަވަރުތަކަށް ހަމަލާދޭން މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އެ ގައުމުގެ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތައް ގެއްލިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.

އަނެއްކޮޅުން، ޕާޝިއަން ގަލްފު ސަރަހައްދުގައި ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރު މަނާކޮށްފައިވާ ސަރަހައްދު ފުޅާކުރާނެ ކަމަށް ވެސް އީރާނުން ވަނީ އިއުލާނުކޮށްފަ އެވެ.

އީރާނުގެ އައިއާރުޖީސީގެ ތަރުޖަމާނު ޖެނެރަލް ހުސައިން މުހިއްބީ ވިދާޅުވީ، ފުޅާކުރެވޭ ސަރަހައްދު ފެށޭނީ އޮމާން ކަނޑުގެ އައްސޭރިފަށުގައިވާ އީރާނުގެ ބަނދަރު ރަށެއް ކަމަށްވާ ޗަބަހާރުގެ ދިމާލުން ކަމަށެވެ. އަދި މީގެ ތެރޭގައި ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަށް ދާ މަގުގައިވާ އަރަބި ކަނޑުގެ ބައެއް ވެސް ހިމެނޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ސަރަހައްދުގެ ސީދާ ކޯޑިނޭޓްތައް ފަހުން އިއުލާނުކުރެވޭނެ އެވެ.

ތެލުގެ އަގު މަތިކޮށް ބެހެއްޓުމަށާއި ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރަށް ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރުވުމުގެ ގޮތުން، ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިން ކުރާ ދަތުރުފަތުރުތަކުގެ ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމަށް ތެހެރާނުން ދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

މިކަމުގެ ސަބަބުން، އެމެރިކާގައި ޕެޓްރޯލްގެ އަގު އަންގާރަ ދުވަހު ވަނީ ފާއިތުވި ތިން މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެންމެ މަތިވި މިންވަރަށް، ގެލަނަކަށް 4.15 ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް އުފުލިފަ އެވެ.

ބުދަ ދުވަހު ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާގެ މިޑްޓާމް އިންތިޚާބަށްފަހު އީރާނުން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރައްވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ކުރިން އެމެރިކާގައި ތެލުގެ އަގު ދަށަށް ދިއުމަކީ ނާދިރު ކަމެއް ކަމަށް ވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.