ނޭޕާލްގެ ބޯޑަރު ކަނޑައަޅަން އިންޑިއާ އާއެކު އެއްބަސްވި މުއާހަދާގެ އަސްލު ލިޔުން ގެއްލިއްޖެ

އިންޑިއާ އާއި ނޭޕާލާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ބޯޑަރުގެ މައްސަލަ އިތުރަށް ގޯސްވެފައިވަނީ، ދެ ގައުމުގެ ބޯޑަރު ކަނޑައެޅުމަށް ސޮއިކޮށްފައިވާ އަސްލު މުއާހަދާގެ ލިޔުން ނޭޕާލަށް ނުފެނިގެން އުޅޭކަން އެ ގައުމުން ހާމަކުރުމާ ގުޅިގެން ކަމަށް ނޭޕާލުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.

ނޭޕާލުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ޝިޝިރު ކާނަލް އެ ގައުމުގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި ވިދާޅުވީ، އެ މުއާހަދާގެ ރަސްމީ ލިޔެކިޔުންތައް އެ ގައުމުގައި ހުރިތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބެލުމަށް ކުރި މަސައްކަތުން، އެކަމާ ގުޅޭ ސާފު މައުލޫމާތެއް ލިބިފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

"ސުގޯލީ މުއާހަދާ" އަކީ އެންގްލޯ-ނޭޕާލް ހަނގުރާމައިގައި ބްރިޓިޝް އީސްޓް އިންޑިއާ ކޮމްޕެނީ އަތުން ނޭޕާލް ބަލިވުމާ ގުޅިގެން 1816 ވަނަ އަހަރު ސޮއިކުރި މުއާހަދާއެކެވެ. މި މުއާހަދާގެ ސަބަބުން ނޭޕާލުގެ އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގުން ބޮޑެތި ބިންތަކެއް ދޫކޮށްލަން ޖެހުމުން، އެ ގައުމުގެ ސަރަހައްދު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަވެގެން ދިޔައެވެ. މި ބިންތަކަކީ ފަހުން މިނިވަންވި އިންޑިއާގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެންދިޔަ ބިންތަކެވެ.

މިނިސްޓަރު ކާނަލް ވިދާޅުވީ ބައެއް މުއާހަދާތަކާ ގުޅޭ ރެކޯޑްތައް ގައުމީ އަރުޝީފުގައި ހުރިކަން އެނގެން އޮތް ނަމަވެސް، އެއީ ސީދާ ރަސްމީ އަސްލު މުއާހަދާތައް ކަމެއް ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ސާފު މައުލޫމާތެއް ނެތް ކަމަށެވެ.

މި މުއާހަދާގެ ލިޔެކިޔުންތައް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ފަށާފައިވަނީ 2016 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ 1950 ވަނަ އަހަރުގެ "ޓްރީޓީ އޮފް ޕީސް އެންޑް ފްރެންޑްޝިޕް" މުއާހަދާ މުރާޖައާ ކުރުމަށް ނުވަތަ ބަދަލުކުރުމަށް ނޭޕާލާއި އިންޑިއާއާ ދެމެދު މަޝްވަރާތައް ފެށުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

ނޭޕާލް ސަރުކާރުން އެ މުއާހަދާގެ އަސްލު ކޮޕީ ބަލަން ބޭނުންވި ނަމަވެސް، އެ ލިޔުން ނުފެނުމުގެ ސަބަބުން، މުއާހަދާ މުރާޖައާ ކުރާ ކޮމިޓީއަށް ސަރުކާރުން ހަވާލުކުރީ އޭގެ ދެވަނަ ކޮޕީއެކެވެ.

މިދިޔަ ޖުލައި މަހުގެ 22 ވަނަ ދުވަހު ނޭޕާލުގެ ނޭޝަނަލް އެސެމްބްލީގެ ކޮމިޓީއަކުން ބުނެފައިވަނީ، އަރުޝީފުތަކާއި، ކުތުބުޚާނާތަކާއި، މިއުޒިއަމްތަކުގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތައް ބަލައި ފާސްކުރި ނަމަވެސް، 1816 ގެ ސުގޯލީ މުއާހަދާ ނުވަތަ 1950 ގެ މުއާހަދާގެ އަސްލު ކޮޕީ ފެނިފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

ކަތުމަންޑޫގައި ބަލެންދްރަ ޝާހުގެ އާ ސަރުކާރު ގާއިމުވުމަށްފަހު، ބޯޑަރުގެ މައްސަލައިގައި އިންޑިއާއާ ދެކޮޅަށް ހަރުކަށި ބަސްމަގު ބޭނުންކުރަން ފެށުމާ ގުޅިގެން، ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ގޯސްވެފަ އެވެ.

ޒަމާނުއްސުރެ އުފެދިފައިވާ މި ބޯޑަރުގެ މައްސަލަ ބިނާވެފައިވަނީ ނޭޕާލުގެ ހުޅަނގު ބިތުގައި އޮންނަ ކަލަޕާނީ، ލިމްޕިޔާދޫރާ އަދި ލިޕުލެކް ސަރަހައްދަށެވެ. ނޭޕާލުން ބުނާ ގޮތުގައި 1816 ވަނަ އަހަރުގެ މުއާހަދާގައި ބޯޑަރުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކާލީ ކޯރު (މަހާކާލީ ކޯރު) އޮންނަ ގޮތުން، އެއީ ނޭޕާލުގެ ބިންތަކެވެ.

މި މައްސަލައިގައި ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ޚިލާފަކީ އެ ކޯރު ފެށޭ ހިސާބާ މެދު އުފެދިފައިވާ ޚިލާފެވެ. ދެ ގައުމުން ވެސް މިކަމުގައި ބުރަވަނީ ތަފާތު ތާރީޚީ ޗާޓުތަކަށާއި އެކި ގޮތްގޮތަށް ކުރެވޭ މާނަކުރުންތަކަށެވެ.

މި މައްސަލަ އިތުރަށް ހޫނުވީ، ދީނީ އަޅުކަމެއް ކަމަށްވާ ކައިލާޝް-މަންސަރޯވަރު ދަތުރުތައް އަލުން ފެށުމަށްޓަކައި، މައްސަލަޖެހިފައިވާ ލިޕުލެކް ވިޔަފާރި މަގު ހުޅުވުމަށް އިންޑިއާ އާއި ޗައިނާއިން އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

ބޮޑުވަޒީރު ބަލެންދްރަ ޝާހު ވަނީ، އިންޑިއާއިން ނޭޕާލުގެ ބިންތަކަށް އަރައިގަނެފައިވާ ކަމަށް ބުނާ އާންމު ވާހަކަތަކާ ޚިލާފަށް، ނޭޕާލުން ވެސް އިންޑިއާގެ ބިންތަކަށް އަރައިގަނެފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ މައްސަލަ އިތުރަށް ގޯސްކުރައްވާފަ އެވެ. މަޖިލީހުގައި ދެއްވި ފުރަތަމަ ރަސްމީ ތަގުރީރުގައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، ބޮޑުވަޒީރުކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު އެނގިވަޑައިގަތް ހަގީގަތަކީ، އިންޑިއާއިން ނޭޕާލުގެ ބިންތަކަށް އަރައިގަތުމުގެ އިތުރުން، ނޭޕާލުން ވެސް ގިނަ ސަރަހައްދުތަކެއްގައި އިންޑިއާގެ ބިންތަކަށް އަރައިގަނެފައިވާ ކަމެވެ.

މި ވާހަކަތަކާ ގުޅިގެން ނޭޕާލުގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ނުރުހުން އަމާޒުވުމުން، ބޮޑުވަޒީރު އެ ވާހަކަތައް އަނބުރާ ގެންދެވުމަށް މެންބަރުން ވަނީ ގޮވާލައްވާފަ އެވެ.

ފޮރިން މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދީގެން ނޭޕާލުން ސޮއިކޮށްފައިވާ ހުރިހާ މުއާހަދާތަކާއި އެއްބަސްވުންތައް މުރާޖައާ ކުރާނެ ކަމަށެވެ. އޭނާ ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި ނޭޕާލުން މިހާތަނަށް 655 މުއާހަދާއެއްގައި ސޮއިކޮށްފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކާއެކު ވެފައިވާ 412 ދޭދޭ އެއްބަސްވުން ހިމެނެ އެވެ.