ކޮންގޯގެ އެބޯލާ އަކީ ތާރީޚުގައިވެސް އެންމެ ނުރައްކާތެރި ބަލިމަޑުކަމަކަށް ވެދާނެ: ޑަބްލިއުއެޗްއޯ

ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯ (ޑީއާރު ކޮންގޯ) ގައި މިހާރު ފެތުރެމުންދާ އެބޯލާ ބަލިމަޑުކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތަށްވުރެ ބާރުމިނުގައި ބަލި ފެތުރެމުންދާ ކަމަށާއި، މިއީ ތާރީޚުގައިވެސް އެންމެ ނުރައްކާތެރި ބަލިމަޑުކަމަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ކަމަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) އިން އިންޒާރު ދީފި އެވެ.

ޑަބްލިއުއެޗްއޯގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ޓެޑްރޯސް އަދަނޮމް ގެބްރެޔޭސަސް ބުދަ ދުވަހު ވިދާޅުވީ، މިހާރު ބަލި ފެތުރެމުންދާ ރޭޓަށް ބަލާއިރު، 2014 އިން 2016 އަށް ހުޅަނގު އެފްރިކާގައި ފެތުރުނު އެބޯލާ ބަލިމަޑުކަމަށްވުރެ މީގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ. ހުޅަނގު އެފްރިކާގެ އެ ބަލިމަޑުކަމުގައި 11،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެފައިވާއިރު، އެ ހާދިސާއާ ގުޅިގެން މި ބައްޔަށް ވެކްސިނެއް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ އަވަސްވެފަ އެވެ.

ޑީއާރު ކޮންގޯގެ އިރުމަތީ ސަރަހައްދުގައި ފެތުރެމުންދާ މި ބަލިމަޑުކަމުގައި މިހާތަނަށް 4،300 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ބަލި ޖެހިފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 2،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. މިއީ ތާރީޚުގައިވެސް އެންމެ ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ އެބޯލާ ބަލިމަޑުކަމެވެ. މި ބަލިމަޑުކަން ރަސްމީކޮށް އިޢުލާން ކުރީ މޭ މަހުގެ 15 ވަނަ ދުވަހު ކަމަށްވީ ނަމަވެސް، ޖެނެޓިކް ސީކުއެންސިންގް ތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި ވައިރަސް އާންމުންގެ ތެރޭގައި ދައުރުވާން ފަށާފައިވަނީ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގަ އެވެ.

މިފަހަރު ބަލި ފެތުރެމުންދަނީ އެބޯލާ ވައިރަހުގެ ނިސްބަތުން މަދުން ފެންނަ "ބުންޑިބުގްޔޯ" (Bundibugyo) ނަމަކަށް ކިޔާ ބާވަތަކުންނެވެ. މި ބާވަތުގެ ވައިރަހަށް މިހާތަނަށް އެއްވެސް ވެކްސިނެއް ނުވަތަ ފަރުވާއެއް ފާސްކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.

ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސް އެޅިފައިވަނީ އެ ސަރަހައްދުގެ އެކަހެރިކަމާއި، ދެކުނު ސޫދާން، ޔުގެންޑާ އަދި ރުވާންޑާއާ ގުޅޭ ކޮންގޯގެ ބޯޑަރު ސަރަހައްދުތަކުގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ބަލި ޖެހޭ އަދި މަރުވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަކީ ސިއްހީ ޓީމުތަކަށް ދިއުމަށް ދަތި ސަރަހައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ބަލިކަށިވުމާއި، ކްލިނިކްތަކުގައި ވަސީލަތްތައް މަދުވުމާއި، ދޮގު މައުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ އިތުރުން މުސާރަ ނުލިބޭތީ ސިއްހީ އެހީތެރިން ކުރަމުންދާ ހަޅުތާލުތަކުގެ ސަބަބުން ބައްޔަށް އިޖާބަދިނުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ލަސްވެފަ އެވެ.

ޑަބްލިއުއެޗްއޯގެ ހެލްތު އެމަޖެންސީ އެލާޓް އެންޑް ރެސްޕޮންސް އޮޕަރޭޝަންސްގެ ޑިރެކްޓަރ ޑރ. އަބްދުއްރަހްމާން މަހަމޫދު ވިދާޅުވީ، އާދައިގެ މިންވަރަކަށް ބަލި ފެތުރޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރާނަމަ ކުރިއަށް އޮތް ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބަލިމަޑުކަން އޭގެ އެންމެ މައްޗަށް ދާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެއްޖެ ނަމަ، މި ބަލިމަޑުކަން 9 މަހާއި 12 މަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ދެމިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މިހާތަނަށް ތާރީޚުގައި ރެކޯޑު ކުރެވުނު އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެބޯލާ ބަލިމަޑުކަމަކީ 2014 އިން 2016 އަށް ހުޅަނގު އެފްރިކާގައި ފެތުރުނު ބަލިމަޑުކަމެވެ. އެ ފަހަރު 28،000 އެއްހާ މީހުންނަށް ބަލި ޖެހުނުއިރު 11،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވި އެވެ. އެ ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ވަރަށް ބޮޑަށް ވަރުގަދަ ކުރި އެވެ. ޑަބްލިއުއެޗްއޯގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ބަލި ފެތުރޭ ސަރަހައްދުތަކަށް ވަދެވޭނެ މަގުތައް އަވަހަށް ފަހިނުވެއްޖެ ނަމަ، މިހާރުގެ މި ހާލަތު ކުރީގެ ރެކޯޑުތަކަށްވުރެ މައްޗަށް ދިއުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.