ތިލަފުށިން އެނދި ކުނިތައް ކުނބުރުދޫ އަށް ގެންދާތީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް ހުށަހެޅި ކުއްލި މައްސަލަ ބޭރުކޮށްލައިފި

ތިލަފުށިން އެނދި ކުނިތައް ކުނބުރުދޫ އަށް ގެންދިއުމަށް ވެމްކޯ އިން ނިންމާފައިވާތީ އޭގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ ނުރައްކާތައް ފާހަގަކޮށް، ހުށަހެޅި ކުއްލި މައްސަލަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ބޭރުކޮށްލައިފި އެވެ. 

ބުދަ ދުވަހުގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާގައި މި ކުއްލި މައްސަލަ ހުށަހެޅުއްވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ވައިކަރަދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ހުސައިން ޒިޔާދު (ފިއްޓޭ) އެވެ. 

އެ މައްސަލައިގައި މެންބަރު ވިދާޅުވީ ތިލަފުށީގައި ހިނގި އަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި އެނދި ކުނިތައް ވެމްކޯ އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ހދ. ކުނބުރުދޫ އަށް ގެންގޮސްފިނަމަ، އެ އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންގެ ސިއްހަތަށާއި ތިމާވެއްޓަށާއި އަދި މުޅި ސަރަހައްދުގެ ގުދުރަތީ ނިޒާމަށް އިޔާދަނުކުރެވޭނެ ފަދަ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިއީ އެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ކުއްލި މައްސަލައެއް ކަމަށެވެ. 

އަދި 19 ޖުލައި 2026 ގައި ތިލަފުށީގައި ހިނގި އަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި އެނދި ކުނިތައް، ހދ. ކުނބުރުދޫގައި ގާއިމުކުރަން ފަށާފައިވާ ނުނިމި ހުރި ވޭސްޓް ޓްރާންސްފަރ ސްޓޭޝަނަށް ގެންދިއުމަށް ވެމްކޯ އިން ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. 

މި ކުއްލި މައްސަލައިގައި ބުނީ، ކުނބުރުދޫގައި ގާއިމުކުރަމުންދާ ސްޓޭޝަނަކީ، މަސައްކަތް އެއްކޮށް ނިިމި، ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ފެށުމަށް ތައްޔާރުވެފައިވާ ތަނަކަށް ނުވާ ކަމަށެވެ. އަދި ކުނި އެޅުމަށް ބޭނުންވާ ކޮންކްރީޓް ފަންގިފިލާއެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން ކުނިތައް ސީދާ ބިމަށް އުކާލުމުން އުފެދޭ ވިހަ ފެން، ނުވަތަ "ލީޗޭޓް" ރައްކާތެރިކަމާއެކު ޖަމާކޮށް، ނައްތާލެވޭ އެއްވެސް ނިޒާމެއް އެ ރަށުގައި ގާއިމުކުރެވިފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. 

ކުނބުރުދޫ އަކީ ކުނި ޓްރާންސްފަރ ކުރާ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިފައި އޮތް ނަމަވެސް، މިހާރު ފެނިގެންދާ މަންޒަރަކީ މި އުސޫލާ ޚިލާފަށް ތިލަފުށީގައި ހުރި އެނދި ކުނިތައް ކުނބުރުދޫ އަށް ޖަމާކުރަމުންދާ މަންޒަރު ކަމަށް ވެސް މި ކުއްލި މައްސަލައިގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. 

އެ ރަށަކީ ރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކޮށްފައިވާ 'ކަންޒު ކަނހަބު' އާލާވެ، ދިރިއުޅޭ ތިމާވެއްޓަށް ނުހަނު މުހިއްމު މާހައުލެއްކަން ފާހަގަކޮށް މައްސަލައިގައި ބުނީ، ތިލަފުށިން ގެންދާ ވިހަ ކުނިތަކުގެ ސަބަބުން މި ނާޒުކު ދިރުންތަކުގެ މާހައުލު ތަޣައްޔަރުވެ، އެ ތަކެތި ނެތިދިއުމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށެވެ. އަދި ކުނިން ބޭރުވާ ވިހަ މާއްދާތައް ބިމުގެ ފަސްގަނޑާއި ފެން ފަށަލައަށް ޖަމާވުމުގެ ސަބަބުން ރަށުގެ ގުދުރަތީ ރީތިކަން ގެއްލި، ދަނޑުވެރިކަމާއި ގަސްގަހާގެއްސަށް އިޔާދަނުކުރެވޭނެ ގެއްލުންތަކެއް ކުރިމަތިވެގެންދާނެ ކަމުގެ ނުރައްކާ އޮތް ކަމަށެވެ.

ތިލަފުށީގައި އެނދި ޕްލާސްޓިކާއި ސިނާއީ ކުނިތަކުން 'ޑައިއޮކްސިންސް'، 'ފިއުރަންސް' އަދި 'ބެންޒީން' ފަދަ ކެންސަރު އުފައްދާ ނުރައްކާތެރި މާއްދާތައް ބޭރުވުމުގެ ސަބަބުން ވައިގެ މަގުންނާ ފެނުގެ ޒަރިއްޔާ އިން މި މާއްދާތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުވެ، ދާއިމީ ބަލިތަކަށް މަގުފަހިވާ ކަމަށް ވެސް މި ކުއްލި މައްސަލައިގައިވެ އެވެ. 

އެ މައްސަލައިގައި ބުނީ ކުނިގޮނޑުން އަރާ 'ކަރބަން މޮނޮކްސައިޑް' އާއި 'ހައިޑްރޯޖަން ސަލްފައިޑް' ގޭހުގެ ސަބަބުން ކައިރި ސަރަހައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންނަށް ބޮލުގައި ރިއްސުމާއި، ނޭވާލާން އުނދަގޫވުމާއި މޭނުބައިކުރުން ފަދަ ސިއްހީ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވާނެ ކަމުގެ ނުރައްކާ އޮތް ކަމަށެވެ. 

އޭގެ އިތުރުން އިލެކްޓްރޯނިކް ކުނިން ބޭރުވާ ލެޑް އާއި މަރކިއުރީ ފަދަ ބަރު މައުދަންތައް އަޅީގެ ތެރެއިން ފަސްގަނޑަށް ޖަމާވެ، އެ ސަރަހައްދުގެ ކާނާގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވެދެގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ފެންނަން އެބަ އޮތްކަން މައްސަލައިގައި ވަނީ ބަޔާންކޮށްފަ އެވެ. 

ކުނބުރުދޫ އަކީ މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ކުނި މެނޭޖްކުރެވޭނެ ފަދަ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ހުރި ރަށަކަށް ނުވާއިރު، ވެމްކޯ ގެ މި ނިންމުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ސިއްހީ ރައްކާތެރިކަމާއި ތިމާވެއްޓަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކަމަށާއި އެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް އެ ކުއްލި މައްސަލަ ހުށަހަޅުއްވާ ކަމަށް މެންބަރު ވިދާޅުވި އެވެ. 

މި މައްސަލަ މަޖިލީހަށް ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމާފައިވަނީ 27 މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ. މި ކުއްލި މައްސަލަ ބަލައިގަތުމަށް ވޯޓު ދެއްވީ 7 މެންބަރުންނެވެ. 

މި މައްސަލައަކީ ގިނަ ބައެއްގެ ކަންބޮޑުވުން ހުރި މައްސަލައަކަށް ވާއިރު މިގޮތަށް އަމަލު ކުރަން ވެމްކޯ އިން ނިންނި ނިންމުމަށް ގިނަ ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުން ވެސް ވަނީ އަމާޒުވެފަ އެވެ.