"އިސްލާމިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ޖަޕާން": ޓްރަމްޕްގެ ދުލުން ބޭރުވާ ކުށް ބަސްތައް ފުނިޖެހިއްޖެ

ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕަކީ ސިޔާސީ ބޭފުޅުންގެ ދުލުން ބޭރުވާ ކުށް ބަސްތަކާ މެދު ދުވަހަކުވެސް އޯގާތެރިކަމެއް ބެހެއްޓެވި ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ.

އެގޮތުން 2022 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި އެއްވުމެއްގައި، ޖޯ ބައިޑަންގެ ދުލުން ބޭރުވި ކުށް ބަސްތައް ހިމެނޭ ވީޑިއޯއެއް ޓްރަމްޕް ވަނީ ދައްކާލާފަ އެވެ. އަދި 2024 ގެ ކެމްޕޭން ތެރޭގައި، ޓްރަމްޕާއި ކަމަލާ ހެރިސްގެ ނަން ބައިޑަން އަށް އޮޅުނު ވަގުތު، "ވަރަށް މޮޅު، ޖޯ!" އޭ ވިދާޅުވެ ޓްރަމްޕް ވަނީ އޭނާއަށް މަލާމާތް ކުރައްވާފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާގެ 57 ސްޓޭޓަށް ޒިޔާރަތް ކުރެއްވި ކަމަށް ބަރަކް އޮބާމާ އަށް އޮޅިގެން ވިދާޅުވެވުނު އެއްޗަކަށް، 2018 ވަނަ އަހަރު ޓްރަމްޕް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވެފަ އެވެ.

އެ ދުވަސްވަރު އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، "އަހަރެން އެހެން ބުނި ނަމަ ވާނެ ގޮތް ހިތަށް އަރުވާލަބަލަ، އެއީ އަހަރުގެ އެންމެ ބޮޑު ޚަބަރަށް ވާނެ!" ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް، ހަގީގަތަކީ މިހާރު ޓްރަމްޕްގެ ދުލުން މިފަދަ ބަސްތައް ބޭރުވުން އާންމު ކަމަކަށް ވެ ތަކުރާރުވަމުން ދިއުމެވެ.

މީގެ އެންމެ ސާފު މިސާލަކީ، ތުރުކީގައި ބޭއްވި ނޭޓޯ ސަމިޓުގެ ތެރެއިން މިދޔަ ބުދަ ދުވަހު ފެނުނު މަންޒަރެވެ. ޔޫކްރެއިންގެ ރައީސް ވުލޮޑިމީރް ޒެލެންސްކީއާ އެކު ހުންނަވައި ވާހަކަދެއްކެވި 10 މިނެޓަށް ވުރެ ކުރު ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ޓްރަމްޕަށް ތިން ބޮޑު ގޯހެއް ހެއްދެވުނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ނަމުގެ ބަދަލުގައި "އިސްލާމިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ޖަޕާން" އޭ ވިދާޅުވުން ހިމެނެ އެވެ. 

ޓްރަމްޕަށް ފަހަކަށް އައިސް އޮޅުނު ބައެއް ބޮޑެތި ކަންކަމަށް ބަލާލާއިރު:

އީރާނާއި ޖަޕާން

އީރާނުގައި ހިނގި ކުރިމަތިލުމެއްގެ ވާހަކަ ދައްކަވަމުން، ދުނިޔޭގެ ޗާޓުގައި ނެތް ގައުމެއް ކަމަށްވާ "އިސްލާމިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ޖަޕާން" ގެ ނަން ޓްރަމްޕް ބޭނުންކުރެއްވި އެވެ.

"އަހަރެން އިއްޔެ މި ވާހަކަ ކިޔައިދިނިން. އިސްލާމިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ޖަޕާނުން 111 މިސައިލް ފޮނުވާލި،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ. "އެމީހުން ގަޑިއެއްހާއިރު ވަންދެން އެއާކްރާފްޓް ކެރިއަރަށް ހަމަލާދިން."

ޖޭ.ސީ.ޕީ.އޯ.އޭ (JCPOA) ގެ ނަން އޮޅުން

އޮބާމާގެ ސަރުކާރުން އީރާނާއެކު ހެދި ނިއުކްލިއާ އެއްބަސްވުން ނުވަތަ 'ޖޮއިންޓް ކޮމްޕްރިހެންސިވް ޕްލޭން އޮފް އެކްޝަން' (JCPOA) އަށް ޓްރަމްޕް އަބަދުވެސް ފާޑުވިދާޅުވެ އެވެ. ނަމަވެސް، އެއް ހަފްލާއެއްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން އެ އެއްބަސްވުމުގެ ކުރު ނަން ވެސް އޭނާއަށް އޮޅުނެވެ.

"އެމީހުން އިޚްތިޔާރު ކުރީ ނުބައި ގައުމެއް، ޖޭ.ސީ.ޕީ.އޯ.ސީ (JCPOC)،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ. "އެއީ ކިހާ ގޯސް އެއްބަސްވުމެއް."

ޒެލެންސްކީ އާއި ލަޑީމިއަރ ޕޫޓިން

ރައީސް ޒެލެންސްކީގެ އަރިހުގައި އިށީނދެވަޑައިގެން އިންނަވައި، އެތަނަށް އެއްވެ ތިބި ނޫސްވެރިންގެ ގާތުގައި "ރައީސް ޕޫޓިންއަށް ކުރާނެ ސުވާލެއް އެބައޮތްތޯ" ޓްރަމްޕް އެއްސެވި އެވެ.

(މިއީ 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ނޭޓޯ ސަމިޓުގައި ބައިޑަންއަށް ވެސް ހެދުނު ފަދަ ގޯހެކެވެ.)

ކެލީ ލޮފްލާ އާއި ނިކީ މިނާޖް

މީގެ ދެ ދުވަސް ކުރިން، ސްމޯލް ބިޒްނަސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެސް.ބީ.އޭ) ގެ ވެރިޔާ ކެލީ ލޮފްލާ އާއި ޓްރަމްޕަށް ތާއީދުކުރާ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ ނިކީ މިނާޖްގެ ނަން ޓްރަމްޕަށް އޮޅުނު ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.

ލޮފްލާގެ ފިރިކަލުން ޖެފްރީ ސްޕްރެކާ އަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، "ޖެފް އަކީ ވަރަށް މޮޅު މީހެއް. އޭނާ ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅެނީ އެސް.ބީ.އޭ ގައި އާދަޔާ ޚިލާފު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންދާ ނިކީ މިނާޖް އާ. ނިކީ،" އޭގެ ދެ މިނެޓް ފަހުން ޓްރަމްޕް އަނެއްކާވެސް ނިކީ މިނާޖް ތައާރަފްކޮށްދެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް އެ ފަހަރު އެއީ ގަސްދުގައި ކުރެއްވި ކަމެކެވެ.

އީލޮން މަސްކް އަށް "ލިއޯން" އޭ ކިޔުން

"އަހަރެމެންގެ އަތުގައި އެބަހުރި މީގެ ކުރިން އެއްވެސް މީހަކު ނުދެކޭ ފަދަ މުވާސަލާތީ ސާމާނު. އެއީ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ ތަކެތި، އޭގެ ތެރޭގައި ސްޓާލިންކް ވެސް ހިމެނޭ،" ޖޫން މަހު އެއާ ފޯސް ވަންގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ މަތިންދާބޯޓު މަރާމާތު ކުރުމަށްފަހު ބަލާލުމަށް ކުރެއްވި ޒިޔާރަތުގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.

"އަހަރެންގެ ރަހުމަތްތެރިޔާ ލިއޯން — އަހަރެންގެ ރަހުމަތްތެރިޔާ އީލޮން ވަރަށް އުފާވާނެ."

ކާޓް ސިގްނެޓީ ހުރި ތަން އޮޅުން

މެއި މަހު އިންޑިއާނާ ޔުނިވަރސިޓީގެ ފުޓްބޯޅަ ޓީމުން ހޯދި ކާމިޔާބީ ފާހަގަކުރުމަށް ބޭއްވި ހަފްލާއެއްގައި، އެ ޓީމުގެ ހެޑް ކޯޗު ކާޓް ސިގްނެޓީ ކޮބައިތޯ ޓްރަމްޕް އެއްސެވި އެވެ.

އެ ވަގުތު ސިގްނެޓީ ހުރީ ސީދާ ޓްރަމްޕްގެ ކައިރީގަ އެވެ. އަދި އޭގެ ކުޑަވަގުތުކޮޅެއް ކުރިން ޓްރަމްޕް ހުންނެވީ އޭނާއާ ދިމާލަށް ބައްލަވައިގެންނެވެ.

އަފްޣާނިސްތާނުން ސިފައިން ބޭލި މައްސަލައިގައި އޮބާމާއަށް ނުބައިކޮށް ތުހުމަތުކުރުން

އަފްޣާނިސްތާނުން ސިފައިން ބޭލުމުގެ ކަންކަން އަމަލީގޮތުން ބެލެހެއްޓެވި ބައިޑަންގެ ބަދަލުގައި، ޓްރަމްޕަށް އެކަން އޮޅިގެން އޮބާމާގެ ނަން ބޭނުންކުރެވުނެވެ.

"އެއާޕޯޓުން ފުރައިގެން ދިޔަ ވަގުތު 13 މީހުން މަރުވި — އޮބާމާ،" މެއި މަހު ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ. "އެއީ ވަރަށް ރަނގަޅު 13 މީހުން، އަހަރެން އެމީހުންގެ އާއިލާތަކާ ބައްދަލުކުރިން."

އީރާނާއި ތައިވާން

މެއި މަހު ނޫސްވެރިއަކު ޓްރަމްޕާ ސުވާލުކުރީ، ތައިވާނުގެ މައްސަލައިގައި އެމެރިކާއާ އެކު ކުރިމަތިލުމެއް ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށް ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިން ވިދާޅުވުމާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ.

ނަމަވެސް ޓްރަމްޕް ޖަވާބު ދެއްވީ އެއީ އީރާނާ ބެހޭ ސުވާލެއް ކަމަށް ބަލައިގެންނެވެ. "އަހަރެން ނުދެކެން ކުރިމަތިލުމެއް އޮތް ކަމަކަށް، އެމީހުންގެ ކަނޑުއޮޅި (ސްޓްރެއިޓް) އަހަރެމެންނަށް ބޭނުން ނުވާކަން ފިޔަވައި،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.

އީރާނާއި ޔޫކްރެއިން

އޭޕްރީލް މަހު ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ ޔޫކްރެއިން މިހާރު އޮތީ ހަނގުރާމައިން ބަލިވެފައި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެ ދައްކަވަނީ އީރާނުގެ ވާހަކަ ކަން ވަރަށް އަވަހަށް ސާފުވި އެވެ. އެއީ އީރާނާ ބެހޭގޮތުން އޭނާ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރައްވާ ދަލީލުތައް ބޭނުންކުރެއްވުމުންނެވެ.

"އަހަރެން ދެކޭގޮތުގައި ޔޫކްރެއިން އޮތީ އަސްކަރީ ގޮތުން ބަލިވެފައި. ފޭކް ނިއުސް ކިޔައިގެން އެކަމެއް ނޭނގޭނެ. އެކަމަކު އަސްކަރީ ގޮތުން ބަލާއިރު، އެމީހުންގެ ކަނޑުގެ ސިފައިން — އެމީހުންގެ އަތުގައި 159 އުޅަނދު އޮތް،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.

ކެލީއޭން ކޮންވޭ އާއި ކެރޮލިން ލީވިޓް އޮޅުން

އޭޕްރީލް މަހު ބޭއްވި އަންހެނުންގެ ޚާއްސަ ހަފްލާއެއްގައި، ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ދެ އަންހެން ބޭފުޅުންގެ ނަން އޭނާއަށް އޮޅުނެވެ.

"އަދި ހަމަގައިމުވެސް ކެލީއޭން ކޮންވޭ،" އެތަނަށް ހާޒިރުވި ފަރާތްތައް ތައާރަފްކޮށްދެއްވަމުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ. "އޭނާގެ ނަން އެއްވެސް މީހަކު އަޑުއެހިންތަ؟ އޭނާ އަކީ ވަރަށް މޮޅު މީހެއް. އޭނާ އެ ހުންނަނީ ހަނގުރާމަކުރަން. އަހަރެންގެ ރަހުމަތްތެރިއަކު ބުނި ކެލީއޭން މީޑިއާގެ މީހުންނާ ދިމާލަށް ހަޅޭއްލަވާ ގޮތް ވަރަށް ކަމުދެއޭ."

ނަމަވެސް ކޮންވޭ އަކީ މިހާރު ސްޓްރެޓެޖިސްޓެކެވެ. އޭނާ ސީދާ ސަރުކާރަކު މަސައްކަތެއް ނުކުރެ އެވެ. އަދި މީޑިއާއާ ކުރިމަތިލައި ޒުވާބު ކުރުމަކީ އޭނާގެ މިހާރުގެ ދައުރެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޕްރެސް ސެކްރެޓަރީ ކެރޮލިން ލީވިޓް ކުރައްވާ މަސައްކަތެކެވެ.

ގްރީންލޭންޑާއި އައިސްލޭންޑް ތަކުރާރުކޮށް އޮޅުން

ޖެނުއަރީ މަހު ސްވިޒަލޭންޑްގެ ޑާވޯސްގައި ބޭއްވި ވޯލްޑް އިކޮނޮމިކް ފޯރަމްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން، ޓްރަމްޕަށް ތަކުރާރުކޮށް ގްރީންލޭންޑާއި އައިސްލޭންޑް އޮޅުނެވެ.

"އަހަރެން މި އެހީވަނީ ޔޫރަޕަށް، އަހަރެން މި އެހީވަނީ ނޭޓޯއަށް. އަދި މިދިޔަ މަދު ދުވަސްކޮޅަކާ ޖެހެންދެން، އަހަރެން އެމީހުން ގާތު އައިސްލޭންޑްގެ ވާހަކަ ބުނުމުން އެމީހުން އަހަރެންދެކެ ލޯބިވި،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، "އައިސްލޭންޑްގެ މައްސަލައިގައި އެމީހުން ތިބީ އަހަރެމެންނާ އެކުގައެއް ނޫން. އައިސްލޭންޑްގެ ސަބަބުން އިއްޔެ އަހަރެމެންގެ ސްޓޮކް މާކެޓް ދަށަށް ދިޔަ. އެހެންވީމާ އައިސްލޭންޑްގެ ސަބަބުން އަހަރެމެންނަށް މިހާރުވެސް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ވެއްޖެ."

ގިނަ ބަޔަކަށް ގްރީންލޭންޑާއި އައިސްލޭންޑް އޮޅެއެވެ. ނަމަވެސް ގްރީންލޭންޑް ގަތުމަކީ ސިޔާސީ އެޖެންޑާގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހަދައިގެން އުޅޭ މީހަކަށް މިފަދަ ގޯހެއް ހެދުމުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި އެކަން ބޮޑުވެ އެވެ.

ދެކުނު އެފްރިކާ އާއި ދެކުނު އެމެރިކާ

ނޮވެމްބަރު މަހު މިއާމީގައި ބޭއްވި ޖަލްސާއެއްގައި، ދެކުނު އެމެރިކާގެ ބަދަލުގައި ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ މިއާމީ އަކީ "ދެކުނު އެފްރިކާގެ ކޮމިއުނިސްޓް އަނިޔާވެރިކަމުން ސަލާމަތްވާން އަންނަ މީހުންގެ މަންޒިލެއް" ކަމަށެވެ.

އޭގެ ފަހުން ޓްރަމްޕް އެކަން ރަނގަޅު ކުރަން މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ.

"އަހަރެން މި ބުނީ ދެކުނު އެފްރިކާގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކަށް ބަލާބަލަ. ދެކުނު އެމެރިކާގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކަށް ބަލާބަލަ،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ. "ދެކުނު އެފްރިކާގައި ޖީ20 ބައްދަލުވުމެއް އެބައޮތް. އެ ގައުމަކީ މިހާރު ޖީ ގްރޫޕްތަކުގައި އޮންނަން ޖެހޭ ގައުމެއް ވެސް ނޫން، އެތަނުގައި ކަންތައްތައް ވަމުންދާ ގޮތް ވަރަށް ގޯސް."

އަރުމީނިއާ އާއި އަލްބޭނިއާ އޮޅުން

ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ހިނގާ ހަނގުރާމަތައް ހުއްޓުވުމުގައި އޭނާ އަދާކުރި ދައުރާ ބެހޭގޮތުން ޓްރަމްޕް ތަކުރާރުކޮށް ދޮގު މައުލޫމާތު ދެއްވަ އެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ ސުލްހަ ގެނެސްދިން ކަމަށް ބުނާ ގައުމުތަކުގެ ނަން ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން އޮޅުވާލާފަ އެވެ.

އޮގަސްޓް މަހު ރޭޑިއޯ ޝޯއެއްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، "އަޒަރުބައިޖާންގެ މައްސަލަ ތިޔަބޭފުޅުން ދުށީމު ނޫންތޯ. އެއީ އަލްބޭނިއާ އާއެކު 34 ނުވަތަ 35 އަހަރު ވަންދެން ހިނގި ބޮޑު ކަމެއް."

އަދި ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ފޮކްސް ނިއުސްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، "އަހަރެން ހައްލުކުރީ ހައްލުނުކުރެވޭނެ ފަދަ ހަނގުރާމަތައް. އަޒަރުބައިޖާން އާއި އަލްބޭނިއާގެ މައްސަލަ އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ދިޔަ، އަހަރެން އެމީހުންގެ ބޮޑުވަޒީރުންނާއި ރައީސުން އަހަރެންގެ އޮފީހަށް ގެނައިން."

ހަގީގަތަކީ އެ ހަނގުރާމަ ހިނގީ އަޒަރުބައިޖާން އާއި އާމީނިއާ އާ ދެމެދުގަ އެވެ. އަލްބޭނިއާ އާ ދެމެދަކު ނޫނެވެ. މި އޮޅުމުގެ ސަބަބުން އޮކްޓޯބަރު މަހު ބޭއްވި ޔޫރަޕްގެ ސަމިޓެއްގައި ގިނަ ބަޔަކު ޓްރަމްޕަށް މަލާމާތް ކުރި އެވެ.

އެލަސްކާ އާއި ރަޝިއާ

ރައީސް ޕޫޓިންއާ އެކު ބޭއްވި މުހިންމު ސަމިޓެއްގެ ކުރިން، އޮގަސްޓް މަހު ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ އޭނާ ޕޫޓިންއާ ބައްދަލުކުރަން ރަޝިއާއަށް ވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެ ސަމިޓް އޮތީ އެމެރިކާގެ އެލަސްކާގައެވެ.

"އަހަރެން ޕޫޓިންއާ ބައްދަލުކުރާނަން. ހުކުރު ދުވަހު އަހަރެން ރަޝިއާއަށް ދާނަން،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، "އެއީ ވަރަށް ބޮޑު ކަމަކަށް ވާނެ. އަހަރެމެން މިދަނީ ރަޝިއާ އަށް. އެއީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް."

އަލަސްކާ އަކީ 1860 ގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން ރަޝިއާގެ ބައެއް ނޫނެވެ.