ފިލިޕީންސް އަށް ބާރުގަދަ ބިންހެލުމެއް އައިސް ސުނާމީ އިންޒާރުދީފި

ފިލިޕީންސްގެ ދެކުނުގެ އައްސޭރިފަށަށް ހޯމަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު އައި ބާރުގަދަ 7.8 މެގްނިޓިއުޑްގެ ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން، އެ ގައުމަށާއި އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކަށް ސުނާމީގެ އިންޒާރު ނެރެފިއެވެ. މި ބިންހެލުމުގައި މިހާތަނަށް މަދުވެގެން އެކަކު މަރުވެ، އެތައް ބަޔަކަށް އަނިޔާވެފައިވާއިރު، ޖެނެރަލް ސަންޓޯސް ސިޓީއާއި ކައިރި ސަރަހައްދުތަކުގެ އިމާރާތްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ.

މި ބިންހެލުން އައިސްފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ ގަޑިން ހޯމަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު 07:37  ގައެވެ. ބިންހެލުމުގެ މަރުކަޒު ހުރީ މިންޑަނާއޯގެ ދެކުނު ބިތުގައި އޮންނަ ސަރަންގަނީ ޕްރޮވިންސްގެ ކަބްލަލާން ނުވަތަ ބުރިއަސްގެ ހުޅަނގު-ދެކުނުން ގާތްގަނޑަކަށް 24 އާއި 26 ކިލޯމީޓަރު (15 އާއި 16 މޭލު) ބޭރުން ކަނޑުގެ އަޑިއަށެވެ.

ޔޫއެސް ޖިއޮލޮޖިކަލް ސާވޭ (ޔޫއެސްޖީއެސް) އިން ބުނާގޮތުގައި މި ބިންހެލުން އައީ ބިމުގެ 35 އާއި 55 ކިލޯމީޓަރު އަޑިއަށެވެ. ނަމަވެސް ޖަރުމަނުގެ ޖީއެފްޒެޑް ފަދަ އިދާރާތަކުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި ބިންހެލުން އައީ ބިމުގެ 10 ކިލޯމީޓަރު ފުންމިނަށެވެ. ފިލިޕީންސްގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ފުރަތަމަ މި ބިންހެލުމަކީ 7.0 މެގްނިޓިއުޑްގެ ބިންހެލުމެއް ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް، ފަހުން ވަނީ އެއީ 7.8 މެގްނިޓިއުޑްގެ ބިންހެލުމެއް ކަމަށް އިސްލާހުކޮށްފައެވެ.

ފިލިޕީންސް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ވޮލްކެނޮލޮޖީ އެންޑް ސީޒްމޮލޮޖީ (ފިވޮލްކްސް) އިން ވަނީ  އައްސޭރިފަށުގެ ގިނަ ޕްރޮވިންސްތަކަކަށް ސުނާމީގެ އިންޒާރު ނެރެފައެވެ. އަދި އެ ސަރަހައްދުތަކުގެ ރައްޔިތުން ވަގުތުން އުސް ބިންތަކަށް ބަދަލުވުމަށް ވަނީ އިރުޝާދު ދީފައެވެ.

ޕެސިފިކް ސުނާމީ ވޯނިން ސެންޓަރުން ލަފާކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ފިލިޕީންސްގެ ބައެއް އައްސޭރިފަށުގެ ރަށްތަކަށް 3 މީޓަރު (10 ފޫޓު) އުސްމިނުގެ ރާޅު އަރާނެއެވެ. އަދި އިންޑޮނޭޝިއާ އާއި މެލޭޝިއާގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަށް 1 މީޓަރުގެ ރާޅު އަރާނެ ކަމަށް ލަފާކުރިއެވެ. ފަހުން ލިބުނު ރިޕޯޓްތަކަށް ބަލާއިރު، ފިލިޕީންސްގެ ސުލްތާން ކުދަރާތު އަދި ސަރަންގަނީ ޕްރޮވިންސަށް 1 މީޓަރުގެ ރާޅު އަރާފައިވާއިރު، އިންޑޮނޭޝިއާގެ އައްސޭރިފަށަށް 0.19 އާއި 0.75 މީޓަރާ ދެމެދުގެ އުސްމިނުގެ ރާޅު އަރާފައިވެއެވެ.

ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން މިހާތަނަށް ލިބިފައިވާ މައުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، މަދުވެގެން އެކަކު މަރުވެ ހަތަރު މީހަކަށް ވަނީ އަނިޔާވެފައެވެ. 700،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ދިރިއުޅޭ ވިޔަފާރީގެ މަރުކަޒެއް ކަމަށްވާ ޖެނެރަލް ސަންޓޯސް ސިޓީގެ ޖޮލިބީ ރެސްޓޯރަންޓަކާއި، ޝޮޕިން މޯލަކާއި، ނޮޓްރެ ޑޭމް އޮފް ދަޑިއަންގާސް ޔުނިވާސިޓީގެ އިމާރާތެއްގެ އިތުރުން ލަވް ރޭޑިއޯ ސްޓޫޑިއޯ ހިމެނޭހެން ބައެއް އިމާރާތްތައް ބައެއް ބައިތައް ވެއްޓިފައިވާ މަންޒަރު ފެންނަ ވީޑިއޯތައް ވަނީ އާންމުވެފައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މަގުމަތީގައި ހުރި އުޅަނދުތަކުގެ މައްޗަށް އިމާރާތްތަކުގެ ބައިތައް ވެއްޓިފައިވާއިރު، ގިނަ ސަރަހައްދުތަކުން ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތާއި، މުވާސަލާތީ އަދި އިންޓަނެޓްގެ ޚިދުމަތް ވަނީ މެދުކެނޑިފައެވެ. ދަވާއޯ ސިޓީގެ އުސް އެޕާޓްމަންޓް އިމާރާތަކަށާއި މަޓަނާއޯގެ ސްކޫލް އިމާރާތަކަށްވެސް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ.

ލޯކަލް އޮފިޝަލުން މައުލޫމާތު ދެއްވާ ގޮތުގައި އަލަބެލްގެ ފުލުހުންގެ އިމާރާތެއްގައި ރެނދުލާފައިވާއިރު، މާސިމްގެ ދީނީ ބިނާއެއް ވެއްޓި، ބުރިޖަކަށް ވަނީ ގެއްލުން ލިބިފައެވެ. އަދި ޖެނެރަލް ސަންޓޯސް އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ އޮޕަރޭޝަންތައްވެސް ވަނީ މެދުކެނޑިފައެވެ.

ގިނަ ދަރިވަރުންނަށް ސްކޫލް ހުޅުވުނު ފުރަތަމަ ދުވަހު އައި މި ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން، އަސަރުކުރި ސަރަހައްދުތަކުގެ ސްކޫލްތަކާއި ސަރުކާރު އޮފީސްތައް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. ގެއްލުންތައް ވަޒަންކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާއިރު، އެ ސަރަހައްދަށް ދަނީ އިތުރު ލޮޅުންތައް (އާފްޓަރޝޮކްސް) އަރަމުންނެވެ.

އިންޑޮނޭޝިއާގެ އައްސޭރިފަށުގެ ނާޒުކު ސަރަހައްދުތަކުން މީހުން ހުސްކުރުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެ ގައުމުން މިހާތަނަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ނުވަތަ މީހަކު މަރުވި ކަމުގެ ރިޕޯޓެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.

ފިލިޕީންސްގެ ރައީސް ފާޑިނަންޑް މާކޯސް ޖޫނިއާ ވަނީ ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން ވަގުތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައެވެ. ރައީސް ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުން ދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުން ކަމަށާއި، މިންޑަނާއޯގެ ރައްޔިތުން އެކަނިވެރިކޮށްނުލާނެ ކަމަށެވެ.

އޮފީސް އޮފް ސިވިލް ޑިފެންސް އާއި، ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓާ ރިސްކް ރިޑަކްޝަން އެންޑް މެނޭޖްމަންޓް ކައުންސިލް (އެންޑީއާރުއާރުއެމްސީ) އަދި ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ސޯޝަލް ވެލްފެއާ އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް (ޑީއެސްޑަބްލިއުޑީ) ގުޅިގެން ދަނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. މިގޮތުން ކާބޯތަކެއްޗާއި އެހެނިހެން ތަކެތި ތައްޔާރުކޮށް، އިވެކުއޭޝަން ސެންޓަރުތައް ވަނީ ހުޅުވާފައެވެ. ފިލިޕީންސް ރެޑް ކްރޮސް އިންވެސް އޮތީ ހައި އެލާޓްގައެވެ.

މިއީ 1990 ވަނަ އަހަރަށްފަހު ފިލިޕީންސަށް އައި އެންމެ ބާރުގަދަ ބިންހެލުމެވެ. މި ބިންހެލުން އައީ ބިންހެލުންތައް އާންމުކޮށް އަންނަ ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ ކޮޓަބާޓޯ ޓްރެންޗް ސަރަހައްދަށެވެ.