ދިވެހިންނަށް "ވާރުތަވި" ސައީދު!

ފަހަކަށް އައިސް ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުންނާއި މީޑިއާތަކުގެ ފަލަސުރުޚީތަކުން އެންމެ ގިނައިން އަޑުއިވޭ އެއް ބަހަކީ "ވާރުތަ" އެވެ. ޚާއްސަކޮށް މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު ސައީދަށް ޕޯޑިއަމެއް، މައިކްރޯފޯނެއް ނުވަތަ ނޫސްވެރިއެއްގެ ސުވާލެއް ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ، ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅާ ކަމާ ނުގުޅުނަސް، ވާހަކަ ނިންމަވާލައްވަނީ "ވާރުތަވި ދަރަންޏާ" ގުޅުވައިގެންނެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ޖެއްސުން ކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި ނޫސްވެރިއަކު ނުވަތަ މެންބަރަކު ކުރާ ކޮންމެ ސުވާލަކަށް ވެސް، ދުރުދުރުން ވަޑައިގެން ގުޅުވާލައްވަނީ ހަމަ މި ދެންނެވި ވާރުތަޔާ އެވެ. ސައީދު ފަދަ ތައުލީމީ ބޭފުޅުންނަށް ދަރަންޏަކީ ކޮބައިކަމާއި، ޤައުމެއްގެ ދަރަނި ހިނގާ ގޮތް ނޭނގޭ ކަމަށްވަންޏާ އެއީ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. މިއަދު ދިވެހި ރައްޔިތުން ސުވާލު އުފައްދަނީ އެހެން ކަމަކާ އެވެ. ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް މެންބަރު ކަމަށް ވެސް އަދި މިނިސްޓަރުު ކަމަށް ވެސް ހަގީގަތުގައި ވާރުތަވެގެން މިއުޅެނީ ސައީދު ހެއްޔެވެ؟ ކޮންމެ ސަރުކާރެއްގައި ސައީދަށް މުސާރަދީ، އޭނާގެ އަންބޮޑި ބޮޑުކުރަން ރައްޔިތުންނަށް މަޖުބޫރުވަނީ ހެއްޔެވެ؟

ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ ޤާނޫނީ އަދި ސިޔާސީ ނިޒާމަށް ބަލާއިރު، މިއީ ވާރުތަވާ މަގާމުތަކެއް ނޫނެވެ. އެއް ދައުރަށްވުރެ ގިނަ ދައުރުގައި ނުވަތަ ތަފާތު ސަރުކާރުތަކުގައި މީހަކު މަގާމު ފުރުއްވަނީ މަގާމު ވާރުތަވެގެން ނޫންކަން އެންމެންނަށް ވެސް އެނގެ އެވެ. އެކަމަކު މިހާރު މިއީ ބޮޑުވަރެކެވެ.

މުހައްމަދު ސައީދު ސިޔާސީ ދާއިރާއަށް ވެދެވަޑައިގަތީ 2013 ވަނަ އަހަރު ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމްގެ ސަރުކާރުގެ ކެބިނެޓުންނެވެ. އެ ދައުރުގައި އޭނާ ހުންނެވީ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މަޤާމުގަ އެވެ. އޭގެ ފަހުން 19 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ޕީޕީއެމް/ޕީއެންސީ ކޯލިޝަންގެ ފަރާތުން މާވަށު ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން ކުރެއްވި އެވެ. އަދި އިދިކޮޅު ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައި ޕީއެންސީގެ ނައިބު ރައީސްކަން ވެސް ފުރުއްވި އެވެ. އަނެއްކާވެސް ވެރިކަން ބަދަލުވެ، ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގައި 17 ނޮވެމްބަރު 2023ން ފެށިގެން މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ޓްރޭޑްގެ މަޤާމު ފުރުއްވަމުން ގެންދަވަނިކޮށް، ކެބިނެޓަށް ގެނެވުނު ބަދަލާއެކު މިހާރު އޭނާ ހުންނެވީ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް، ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ޓްރޭޑްގެ މަޤާމުގަ އެވެ. ދެ ސަރުކާރެއްގެ ކެބިނެޓް މިނިސްޓަރުުކަން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް، ނަތީޖާއެއް ނުދެއްކި އެތައް ދުވަހެއްވާއިރު، އަދިވެސް އިވެނީ "ވާރުތަވި ދަރަނީގެ" ވާހަކަ އެވެ.

ހަޤީޤަތަކީ، ޤައުމީ ފެންވަރުގައްޔާއި ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުން ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ލޯނު ނެގުމަކީ އުމްރާނީ އަދި އިގްތިސާދީ ކުރިއެރުން ހޯދުމަށް ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ޤައުމެއްގައިވެސް ބޭނުންކުރާ އާންމު މާލީ ވަސީލަތެކެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ ބޮޑެތި ޚަރަދުތައް ހިނގާ މަޝްރޫއުތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ އެއްފަހަރާ ހޯދައި، އެ މަޝްރޫއުތަކުން ލިބޭ މާލީ ފައިދާއިން ދަރަނި އަނބުރާ ދެއްކުމެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދައުލަތުގެ ދަރަންޏަކީ ޤައުމުގެ ބަޖެޓު ފޫބެއްދުމަށާއި، ބޮޑެތި އުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫއުތައް ހިންގުމަށްޓަކައި އެކި ދައުރުތަކުގައި ސަރުކާރުން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކާއި މާލީ އިލްތިޒާމްތަކެވެ. މި ދަރަނި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބެހިގެންވަނީ ދެ ބަޔަކަށެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކުތަކާއި މާލީ އިދާރާތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ އެތެރޭގެ ދަރަންޏާއި، ބޭރުގެ ޤައުމުތަކާއި ބޭންކުތަކުން ނަގާފައިވާ ބޭރުގެ ދަރަންޏެވެ. ސަރުކާރު ބަދަލުވެ، އެއް ދައުރުން އަނެއް ދައުރަށް ދަތުރުކުރާއިރު ވެސް ދައުލަތުން ނަގާފައިވާ ލޯނުތައް ދެއްކުމަކީ ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށްދާ ޤާނޫނީ އަދި މާލީ އިލްތިޒާމެކެވެ.

ވެރިކަމަށް އަންނަ ކޮންމެ އައު ސަރުކާރަކުން ވެސް ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން ނަގާފައިވާ ހުރިހާ ދަރަންޏަކަށް ޒިންމާވާންޖެހެ އެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުތަކާއި މާލީ ހަމަތަކުގައި ލޯނު ދޫކުރަނީ ވަކި ރައީސަކަށް ނުވަތަ ވަކި ސަރުކާރެއްގެ ދައުރަކަށް ނޫނެވެ. ލޯނު ދެނީ ދިވެހި ދައުލަތަށެވެ. އެހެންކަމުން، އިންތިޚާބަކުން ސަރުކާރު ބަދަލުވިޔަސް، ދިވެހި ދައުލަތުން ބޭރުގެ ޤައުމުތަކާއި ބޭންކުތަކާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުންތައް ދެމިއޮވެ އެވެ. ކޮންމެ އަހަރަކު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގައި "ދަރަނި ދެއްކުން" މިއީ ކޮންމެހެން ހިމަނަންޖެހޭ އެންމެ އިސްކަންދޭ އެއް ބަޔެވެ. އައު ސަރުކާރުން ބަޖެޓު އެކުލަވާލާއިރު، އެ ދައުރެއްގައި މުއްދަތު ހަމަވާ ލޯނުތަކުގެ އަސްލު ފައިސާ އާއި އިންޓްރެސްޓް ދެއްކުމަށް ފައިސާ ކަނޑައަޅަންޖެހެ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ކުރީގެ ދައުރުތަކުގައި ނަގާފައިވާ ލޯނުތައް ދައްކަން ދަތިވާ ހާލަތްތަކުގައި، ލޯނު ދިން ފަރާތްތަކާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން މުއްދަތު ދިގުކުރުމާއި، ނުވަތަ އައު ބޮންޑެއް، ލޯނެއް ނަގައިގެން ކުރީގެ ދަރަނި ރީފައިނޭންސް ކުރުމަކީ ދުނިޔެ ޤަބޫލުކުރާ މާލީ އުސޫލެކެވެ. އެހެންކަމުން، ސިޔާސީ ގޮތުން ވެރިކަން ބަދަލުވިޔަސް، ދައުލަތުގެ މާލީ ނިޒާމު ހިނގަނީ ކުރީގެ ދައުރުތަކުގެ ދަރަނިތަކަށް ފުރިހަމަ އަށް ޒިންމާވާނެ ފަދަ ދެމެހެއްޓެނިވި އުސޫލެއްގެ މަތިންނެވެ.

ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން ލޯނު ނަގާފައިވާ ކަމާއި، އެއީ ދައުލަތުން ދައްކަންޖެހޭ އެއްޗެއްކަން ރަނގަޅަށް އެނގިތިބެ، އަދި އެކަންކަން މެނޭޖްކުރާނެ ގޮތް ހޯދައިގެން، "ފެހި ސިގްނަލާ" އެކު ވެރިކަމަށް އައިސް، ދެއިރު ދެދަޅައަށް ވާރުތަވި ދަރަންޏޭ ކިޔައިގެން ވާހަކަ ދައްކަން ލަދުގަންނަން ޖެހޭނެ އެވެ. ވެރިކަމަށް އައުމަށްފަހު އިގްތިސާދީ ނަތީޖާއެއް ނުދެއްކި، ބޭކާރު ވާހަކަތައް ދައްކަވާތީ ރައްޔިތުން މިއަދު ތިބީ އިންތިހާއަށް ކަންބޮޑުވެފަ އެވެ.

ހަގީގަތަކީ މިއަދު ދިވެހިންނަށް ސުވާލުކުރެވެނީ ގައުމުގެ ދަރަންޏަކަށް ނޫނެވެ. ދައުލަތުގެ ކޮންމެ މުހިންމު މަގާމަކުންނާއި ކޮންމެ ސަރުކާރަކުން، ރައްޔިތުންގެ ކަރުގައި އަޅުވާފައިވާ ބޮޑު ތަކުލީފެއް ފަދައިން ފެންނަން މި ހުންނަވަނީ ސައީދު އެވެ. ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ހަގީގަތުގައި ވާރުތަވެގެން މިއުޅެނީ ދަރަންޏެއް ނޫނެވެ. ވާރުތަވެގެން މިއުޅެނީ ސައީދު ކަމަށް ބުނުމުގެ ފުރުސަތު މިއަދު އެބައޮތެވެ.