މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަބްދުއްރަޙީމްގެ ޕާކިސްތާނު ދަތުރުފުޅު ގާނޫނީ އިމުން ބޭރުގައި! ރައީސް މުއިއްޒު ކޮބައިތޯ؟

ރާއްޖޭގެ ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުއިއްޒު ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުން އަދި ސިޔާސީ ކަންކަމުން އަދި، އެކަހެރިއެއް ނުވެ އެވެ. 24 ސެޕްޓެމްބަރގައިވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޗައިނާގެ ޤައުމީ ދުވަހުގެ ހަފްލާއެއްގައި ބައިވެރިވެލެއްވި އެވެ. އަދި 23 ސެޕްޓެމްބަރގައި ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ޤައުމީ ދުވަހުގެ ހަފްލާއެއްގައިވެސް ބައިވެރިވެ ވާހަކަ ދެއްކެވި އެވެ.

ނަމަވެސް ފެންނަމ މަންޒަރުތަކުން، މިހާރު އުފެދޭ ސުވާލަކީ "ރައީސް ކޮބައިތޯއެވެ؟" ނަމަވެސް މިއީ އަދި އެންމެ މުހިއްމު ސުވާލެއް ނޫނެވެ. އަސްލު ސުވާލަކީ ރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު ކުރިއަށް ގެންދަނީ ކާކު؟ އަދި ކޮން ބާރެއްގެ ދަށުން؟ ތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ. 

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ރާއްޖޭގައި ހުންނެވި އިރު، މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަބްދުއްރަޙީމު، ޕީއެންސީގެ ބޮޑު ޕާލިމެންޓަރީ ވަފުދެއްގައި އިސްވެ ޕާކިސްތާނަށް ދަތުރުކުރެއްވި އެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ރަސްމީ ބަޔާންތަކުގައި މި ދަތުރަކީ ރަސްމީ ދަތުރެއް ކަމަށް ބުނެ އެވެ. ނަމަވެސް، މި ދަތުރު ޕާލިމެންޓަރީ ގުޅުންތަކުން ބޭރުވެ، އިޤްތިޞާދީ ގުޅުން، ސަރުކާރުތަކާ ދެމެދުގެ ގުޅުން، ސަލާމަތް، ދިފާޢު، ޓެކްނޮލޮޖީ، ވިޔަފާރި، އެވިއޭޝަން އަދި ދެޤައުމުގެ ސަލާމަތާއި ގުޅުންހުރި ދާއިރާތަކަށް ފެތުރިގެން ދިޔަ އެވެ.

 ޤާނޫނުއަސާސީން ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ ބާރު ރައީސަށް

ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 115 ވަނަ މާއްދާގައި، ރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު ނިންމައި، ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި ބަލަހައްޓަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް މުތުލަގަށް ބާރުދެ އެވެ. އަދި ބޭރު ޤައުމުތަކާ އަދި ދުނިޔޭގެ ޖަމްޢިއްޔާތަކާ ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުން ކުރިއަށް ގެންދިޔުންވެސް ރައީސްގެ ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެ އެވެ.

އެއާ ޚިލާފަށް، މަޖިލީހުގެ ރައީސްގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކުރާ ދައުރަކީ މަޖިލިސް ބައްދަލުވުންތައް އިސްކޮށް ހިންގުމާއި މަޖިލީހުގެ ކަންކަން އިދާރީ ގޮތުން ބެލެހެއްޓުމެވެ. ރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު ނިންމުމާއި ހިންގުމުގެ ބާރެއް މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް ޤާނޫނުއަސާސީން ދީފައެއް ނެތެވެ.

ނަމަވެސް، މިކަން މިހެން އޮތް ނަމަވެސް، މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް ބޭރުޤައުމަކަށް ދަތުރުކޮށް އެ ޤައުމެއްގެ ޕާލިމެންޓުގެ ވެރިންނާ ބައްދަލުކުރުމެއް މަނާވެގެނެއް ނުވެ އެވެ. ޕާލިމެންޓަރީ ޑިޕްލޮމެސީ އަކީ ދުނިޔޭގައި އާންމުކޮށް ހިނގާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، ޕާލިމެންޓަރީ ޑިޕްލޮމެސީއާއި ރާއްޖެއެއްގެ ރަސްމީ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަކީ ދެ ތަފާތު ކަމެކެވެ. މި ދެ އަސާސުގެ ހައްދު މުހިންމުވަނީ، ބޭރު ޤައުމެއްގެ ދިފާޢީ ވެރިންނާ ބައްދަލުކޮށް، ޤަޢުމީ ސަލާމަތާއި ދިފާޢީ ކަންކަން ފަދަ ކަންކަން މަޝްވަރާކުރާއިރުގައެވެ.

 ޕާކިސްތާނުގައި އަބްދުއްރަޙީމު ކުރަނީ ކޮންކަމެއް؟ 

22 ސެޕްޓެމްބަރގައި އަބްދުއްރަޙީމާއި ރާއްޖޭގެ ވަފުދު އިސްލާމާބާދުގެ ޕާކިސްތާނުގެ ނޭޝަނަލް އެސެމްބްލީގެ ރައީސް ސަރުދާރ އަޔާޒް ޞާދިޤު ރަސްމީ ގޮތުން ބައްދަލުކުރެއްވި އެވެ. އެ ބައްދަލުވުމުގައި ދެ ޤައުމާ ދެމެދުގެ ގުޅުން، ޕާލިމެންޓަރީ ގުޅުން އަދި އިދާރީ ކަންކަމުގައި އެހީތެރިވުމާމެދު މަޝްވަރާކުރެވުނެވެ. އެއަށް ފަހު ދަތުރާއި މަޝްވަރާތައް އިތުރު ދާއިރާތަކަށް ފެތުރިގެން ދިޔަ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ވަފުދު ޕާލިމެންޓަރީ ފައިނޭންޝަލް އޯވަރސައިޓް އަދި ބަޖެޓް އެކުލަވާލުމާއިގުޅޭ މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވެ، ޕާކިސްތާނު އަދި މޯލްޑިވްސް ޕާލިމެންޓަރީ ފްރެންޑްޝިޕް ގުރޫޕާ އެކު މަޝްވަރާކޮށް، އިޤްތިޞާދީ ގުޅުން، ފައިނޭންސް، އެވިއޭޝަން، ޓެކްނޮލޮޖީ އަދި ސަޤާފީ ގުޅުންތަކާމެދުވެސް ބައްދަލުވުންތައް ބޭއްވި އެވެ. މި ދަތުރުގެ އެންމެ ބޮޑު މައުޟޫއެއް ކަމަށް ފެންނަނީ، އަބްދުއްރަޙީމު ޕާކިސްތާނުގެ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސަސް އަދި އާމީ ޗީފް، ފީލްޑް މާޝަލް ސައިދު އާސިމް މުނީރާ ޖެނެރަލް ހެޑްކުއާޓަރސް (GHQ) ގައި ބައްދަލުކުރި ކަމެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ރަސްމީ ބަޔާނުގައި، މި ބައްދަލުވުމުގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ ސަލާމަތާއި ދެ ޤައުމުގެ ގުޅުން އަދި ދެ ފަރާތަށް މުހިންމު ކަންކަން މަޝްވަރާކުރެވުނު ކަމަށް ބުނެ އެވެ. އަދި ސަރަހައްދީ ސުލްހައަށް ޕާކިސްތާނުން ކުރައްވާ މަސައްކަތަށް ދައުރަށް މަޖިލިސް ތަޢުރީފުކުރެއްވި އެވެ. މިއީ މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް ރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ ބާރު މަޝްވަރާކުރުމާއި ގޮތްނިންމުމަށް ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބޭނެ ބާރެއް ނޫނެވެ.

ނަމަވެސް މުހިންމު ސުވާލަކީ މަޖިލިސް ރައީސް މި މަޝްވަރާތަކުގައި މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު އިމުން  ނުވަތަ ރޮނގުން އެތެރެއަށް ވަންނަށް ފުރުސަރުދެވިފައިވޭތޯ އެވެ.

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް މި ކަންކަން އެނގިފައިވޭތޯ އެވެ.

ޚާރިޖީ ވުޒާރާ ރަސްމީގޮތުން މި ދަތުރުގައި ބައިވެރިވިތޯ އެވެ.

ސަރުކާރު ރަސްމީ ބްރީފެއް މަޖްލިސް ރައީސް އަބްދުއްރަހީމަށް ދީފައިވޭތޯ އެވެ.

އަބްދުއްރަޙީމު ވާހަކަ ދައްކަނީ މަޖިލީހުގެ ނަމުގައިތޯ، ޕީއެންސީގެ ނަމުގައިތޯ، ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގެ ނަމުގައިތޯ، ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަމުގައިތޯ އެވެ.

މި ސުވާލުތައް އިތުރަށް މުހިންމުވަނީ އަބްދުއްރަޙީމަކީ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަމާ އެކު ރާއްޖެ ހިންގާ ޕީއެންސީގެ ޗެއަރޕާސަން ކަމުގައިވެސް ހުންނެވި މީހާ ކަމަށްވާތީ އެވެ.

މާލެއިން “ޕްރައިވެޓް”، އިސްލާމާބާދުން “އޮފިޝަލް”

މި ދަތުރުގެ ވާހަކަ ރަސްމީކޮށް ދެފަރާތުން އިޢުލާނުވެވޭ ގޮތާމެދުވެސް ސުވާލުތައް އުފެދެ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ޚަބަރުތަކުގައި، މަޖިލީހުގެ މުވައްޒަފަކު މި ދަތުރަކީ ޕްރައިވެޓް ދަތުރެއް ކަމަށާއި، މަޖިލީހުގެ ބަޖެޓުން މި ދަތުރަށް ޚަރަދު ނުކުރާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުން، މި ދަތުރަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ނޭޝަނަލް އެސެމްބްލީ ރައީސްގެ ދަޢުވަތަކާ ގުޅިގެން ކުރެވުނު ރަސްމީ ދަތުރެއް ކަމަށް ބުނެ އެވެ. މި ދެ ބަޔާނާ ދެމެދުގައި އޮތް ޚިލާފުކަމާއި ފުށުއެރުމަށް ސަރުކާރުން ނުވަތަ މަޖިލީހުން ސާފު ޖަވާބެއް ދެން ޖެހެ އެވެ. ޕްރައިވެޓް ޚަރަދަކާ އެކު ދަތުރުކުރިޔަސް، ބޭރު ޤައުމަކުން ރަސްމީ ގޮތުން އިސްތިޤްބާލު ކުރެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ދިފާޢީ އިދާރާތަކާ އަދި ރިޖަނަލް ސެކިއުރިޓީ ފަދަ ކަންކަމަށް ވަދެވޭ ދަތުރަކަށް ވާއިރު، ކާކުތޯ އެ ދަތުރު އޮތޮރައިޒް ކުރީ ބަލަން ޖެހެ އެވެ. ކާކުތޯ އޮރގަނައިޒް ކުރީ؟ އަދި ކާކުތޯ ޚަރަދު ކުރީ؟ މި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ލިބުން މުހިންމެވެ. ނުރައްކާތެރިކަމަކީ، ޕާކިސްތާނުގެ ISI މި ދަތުރު ފައިނޭންސް ކުރި ކަމަށް ބައެއްފަރާތްތަކުން ދައްކަވަމުން ގެންދަވާ ވާހަކަތަކެވެ.

އެކަހެރި ބައްދަލުވުން ތަކުގައި މަޝްވަރާކުރެވުނީ ކޮންކަމެއްތޯ؟ 

ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތައް ބަލާއިރު، މަޝްވަރާތަކުގައި:

2028 ގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ރައީސް މުއިއްޒު ވާދަކުރެއްވުމަށް ނުކުޅެދޭ ހާލަތެއް އުފެދިއްޖެ ނަމަ، ޕީއެންސީއިން އަބްދުއްރަޙީމު ނުކުމެދާނެ ކަމާއި؛

ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ އިންތިޚާބީ ކެމްޕޭނެއް ހިންގުމަށް ފައިސާގެ އެހީ ހޯދުމާއި؛

އިންޑިއާގެ ޕާލިމެންޓު ރައީސާ ކުރިން ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައި ނުތަނަވަސްކަންތައްތަކެއް އުފެދުނުކަމަށާއި ރާއްޖޭގެ މަޖިލިސް ރައީސްއަށް ވަރަށް ހަޑިކޮށް ބެވިކަމަށާއި؛

ދިވެހިރާއްޖެ، ޕާކިސްތާން، ބަންގްލާދޭޝް އަދި ސްރީލަންކާ ހިމެނޭ ކޮމަންވެލްތުގެ ތެރެއިން ސާކު ހިންގާ ރިޖަނަލް މެކޭނިޒަމްއެއް ގާއިމްކުރުމާއި؛

އަދި ތިންވަނަ ޤައުމެއްގައި އަލުން މަޖިލިސް ރައީސް އަދި ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިންގެ ވެރިޔާ ބައްދަލުކުރުން، ފަދަ ކަންކަން ހިމެނޭ ކަމަށް ބުނެ އެވެ.

ނަމަވެސް މިކަން ޕާކިސްތާނު، ދިވެހި ރާއްޖެ، ބަންގްލާދޭޝް، ސްރީލަންކާ، ސާކް ނުވަތަ ކޮމަންވެލްތުގެ ރަސްމީކޮށް ޔަޤީންކޮށްދީފައި އަދި ނުވެ އެވެ.

 ކޮމަންވެލްތާއި ސާކް

މި ވާހަކައާ ގުޅިގެން މުހިންމު ނުކުތާއެއް ފާހަގަކޮށްލަންޖެހެ އެވެ.  ސާކްގައި އަފްޣާނިސްތާން، ބަންގްލާދޭޝް، ބޫޓާން، އިންޑިއާ، ދިވެހިރާއްޖެ، ނޭޕާލް، ޕާކިސްތާން އަދި ސްރީލަންކާ ހިމެނެ އެވެ. މި ޤައުމުތަކުން ބަންގްލާދޭޝް، އިންޑިއާ، ދިވެހިރާއްޖެ، ޕާކިސްތާން އަދި ސްރީލަންކާ ކޮމަންވެލްތުގެ މެންބަރު ޤައުމުތަކެވެ. ވީމާ ދިވެހިރާއްޖެ، ޕާކިސްތާން، ބަންގްލާދޭޝް އަދި ސްރީލަންކާ ހިމެނޭ މެކޭނިޒަމެއް އުފެދިއްޖެ ނަމަ، އިންޑިއާ ނުހިމެނޭހެން ހަތަރު ސައުތު އޭޝިއާގެ ކޮމަންވެލްތު ޤައުމުތަކުގެ ގުރޫޕެއް ކަމަށް ވާނެ އެވެ. ނަމަވެސް، އެއީ ސާކް އަލުން އުފެދުމެއް ނޫނެވެ. ސާކްއަކީ ވަކި އިދާރީ، ސެކްރެޓޭރިއަޓެއް އަދި މެންބަރުންގެ ނިޒާމެއް އެކުލެވޭ ވަކި ޖަމްޢިއްޔާއެކެވެ.

 2028 ގެ ވާހަކަ

ޕާކިސްތާނު ދަތުރުގެ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން، ޕީއެންސީން 2028 ގެ ރިޔާސީ ޓިކެޓް ރައީސް މުއިއްޒަށް ރަސްމީކޮށް އެރުވި އެވެ. އެ ޓިކެޓް ރައީސަށް ހަވާލުކުރީވެސް ޕީއެންސީ ޗެއަރޕާސަން އަބްދުއްރަޙީމެވެ. އެހެންކަމުން ޕާކިސްތާނުގައި އެހެން ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓެއް ނެރުމުގެ މަޝްވަރާކުރެވުނު ކަމަށް ދެކެވޭ ވާހަކަތައްމުހިންމުވެ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ވާހަކަ ހެކިކޮށްދޭ ރަސްމީ ޕީއެންސީ ބަޔާނެއް ނުވަތަ އެހެން މުސްތަޤިއްލު ހެއްކެއް ލިބިފައި ނެތެވެ. އާންމު ވިސްނުން މިހާރު ހުރީ 2028 ގެ ޕީއެންސީ ކެނޑިޑޭޓަކީ ރައީސް މުއިއްޒު ކަމުގަ އެވެ.

ރައީސް މިހާރު ކޮބައިތޯއެވެ؟

 ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު، ޕާކިސްތާނު ދަތުރު ދެމިގެންދާ މުއްދަތުގައިވެސް ރާއްޖޭގައި ރަސްމީ ކަންކަމުގައި މަސްޢޫލުވެ އެބަ ހުންނެވި އެވެ. ވީމާ މިތަނުގައި “ރައީސް ކޮބައި؟” މި ސުވާލަކީ ރައީސް ހުންނެވުތަނެއް ހޯދުމަށް ކުރެވޭސުވާލެއް ނޫނެވެ.

އަސްލު ސުވާލަކީ:

މަޖިލީހުގެ ރައީސް ހުންނެވީ ޕާލިމެންޓަރީ ޑިޕްލޮމެސީގެ އިމުގެ ތެރޭގައިތޯ، ނުވަތަ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތާއި ދިފާޢީ ކަންކަން ފަދަ ޤާނޫނުއަސާސީން އެގްޒެކެޓިވްގެ ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިދޭ ބާރުތަކުގެ ތެރެއަށް މަޖިލިސް ރައީސް ވަންނަނީތޯ އެވެ. އެހެންކަމުން ޕާކިސްތާނުގައި އަބްދުއްރަޙީމް ކުރެއްވި މަޝްވަރާތަކާމެދު ސާފުކޮށް ޖަވާބު ލިބެންޖެހޭ ސުވާލުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ.

އޭނާ ދަތުރުކުރެއްވީ ކޮން މެންޑޭޓެއް ނުވަތަ ކެޕޭސިޓީއެއް ގައިތޯ އެވެ.

ގައުމުގެ ސަލާމަތާމެދު ވާހަކަ ދެއްކެވިއިރު އޭނާ އާއި އެކު އެކަމާއި ގުޅުންހުރި ރަސްމީ ފަރާތެއް ތަމްސީލުކުރީތޯ އެވެ.

މި ދަތުރު ފައިނޭންސް ކުރީ ކާކުތޯ؟ ނުވަތަ ކޮންތާކުންތޯ އެވެ؟

އަދި ރަސްމީ ނުވަތަ ނުރަސްމީ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ކަމަކާމެދު މަޖިލިސް ރައީސް ގޮތެއް ނިންމިތޯ އެވެ؟

 މި ސުވާލުތަކަށް ސާފު ޖަވާބު ލިބެންދެން، މަޖިލީހުގެ ރައީސްގެ މި ފުޅާ ޕާކިސްތާނު ޕްރޮގްރާމު، ޕާލިމެންޓަރީ ޑިޕްލޮމެސީ ނިމޭ ތަނާ އެގްޒެކެޓިވް ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު ފެށޭ ތަން ކޮބައިތޯ އުފައްދާ ސުވާލު ދެމިގެންދާނެ އެވެ.