ކޮންމެ އަހަރަކު މާލެއަށް އާ 2،000 ކުދިން، ރަށްރަށުގައި އަޅާ މަލްޓިޕާޕަސް ހޯލުތަކަށް ވަންނާނީ ފުރޭތަތަ؟

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ބަލާއިރު، އެންމެ ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރެވެމުންދަނީ މާލޭ ސަރަހައްދުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށާއި، ރަށްރަށުގެ އަސާސީ، ސިނާއީ އަދި އިޖުތިމާއީ، އުމްރާނީ ތަރައްގީއަށެވެ. ނަމަވެސް، މި ދެ ދާއިރާއިން ކުރިއަށްދާ މަޝްރޫއުތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ފުށުއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ މާލީ ހާލަތު އިންތިހާއަށް ދަށަށް ގޮސް، ދަރަނި ވަނީ ބޮޑުވެފަ އެވެ. އެއްކޮޅުން މާލޭ ސަރަހައްދުގައި އެތައް ބިލިއަން ރުފިޔާއެއް ހޭދަކޮށްގެން ހައުސިންގ ޔުނިޓުތައް ބިނާ ކުރަމުން ދާއިރު، އަނެއްކޮޅުން ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި އެއްފަހަރާ ބަނދަރާއި، ތާރާއި، ނަރުދަމާއާއި މަލްޓިޕާޕަސް ހޯލުތައް އެޅުމަށް ސޮއިކޮށް، ދައުލަތަށް ނުކަތާވަރުގެ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ދަނީ އިއުލާނުކުރަމުންނެވެ. މިއީ ދެކޮޅުޖެހޭ ސިޔާސަތެއްތޯ ސުވާލު އުފެދެނީ، ކިތަންމެ ގިނަ ވަސީލަތްތަކެއް ރަށްރަށުގައި ގާއިމުކުރި ނަމަވެސް، ވަޒީފާއާއި ތައުލީމުގެ ފުރުސަތުތައް ހޯދުމަށް އާއިލާތައް މާލެއަށް ބަދަލުވަމުންދާތީ އެވެ.

މާލޭ ސަރަހައްދުގައި ހިންގާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫއުތަކަކީ ދައުލަތުން އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭ އެއް ދާއިރާ އެވެ. ހުޅުމާލޭގެ އެކި ފިޔަވަހިތަކާއި، ގުޅީފަޅާއި، ގިރާވަރުފަޅު އަދި ރަސްމާލެ ފަދަ ބިޔަ މަޝްރޫއުތަކުގެ ދަށުން އެތައް ހާސް ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ޔުނިޓުތަކެއް ދަނީ ބިނާ ކުރަމުންނެވެ. ނަމަވެސް، މި މަޝްރޫއުތަކުން މާލޭގެ ތޮއްޖެހުމަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ނުލިބެ އެވެ. ސަބަބަކީ، އަތޮޅުތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ އާއިލާތައް ވަޒީފާއާއި މަތީ ތައުލީމަށްޓަކައި ކޮންމެ އަހަރަކު ވެސް ގިނަ އަދަދަކަށް މާލެއަށް ބަދަލުވަމަށް މަޖުބޫރުވެގެން ދާ ދިޔުމެވެ.

މިސާލަކަށް، މާލޭގައި އަލަށް ހުޅުވޭ ސްކޫލްތަކަށް އެކަނިވެސް އާ ދިރާސީ އަހަރު ފެށޭއިރު 2،000 އެއްހާ ކުދިން ވަދެ އެވެ. ކޮންމެ ދަރިވަރަކާއެކު އެވްރެޖްކޮށް ތިނެއް ނުވަތަ ހަތަރު މީހުންގެ އާއިލާއެއް މާލެއަށް ހިޖުރަކުރެ އެވެ. ނަތީޖާއަކީ، މާލޭގައި ބިނާކުރާ އެފޯޑަބަލް ހައުސިންގ ޔުނިޓުތައް ހަވާލުކުރާ ދުވަހު ވެސް، އެތަންތަން ފުރި، އިތުރު ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ބޭނުންޖެހި، މާލެއަކީ ބޯހިޔާވަހިކަން ހިލޭ ލިބޭ "ޖިފުޓި" ތަކެއް ފަދަ ތަނަކަށް ވެގެން ދިޔުމެވެ.

އަނެއްކޮޅުން، ސަރުކާރުން ދަނީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ހަމަހަމަކޮށް އަސާސީ ހުރިހާ ވަސީލަތްތަކެއް ގާއިމުކުރުމަށް ވައުދުވަމުންނެވެ. ކޮންމެ ރަށެއްގައި ބަނދަރު ހެދުމާއި، މަގުތަކުގައި ތާރުއެޅުމާއި، ބޯފެނާއި ނަރުދަމާގެ ނިޒާމު ގާއިމުކުރުމާއި، އެއާޕޯޓުތަކާއި، މަލްޓިޕާޕަސް ހޯލުތަކާއި، އިންޖީނުގެތަކުގެ އިތުރުން މަސްވެރިކަމަށް ބޭނުންވާ އައިސް ޕްލާންޓުތަކާއި މަސް ފެކްޓްރީތައް ބިނާކުރުމަށް އެތައް ސަތޭކަ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރެވެ އެވެ.

މި މަޝްރޫއުތަކުގެ ބޮޑު ބައެއް ހަވާލުކުރެވެނީ ރޯޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އާރްޑީސީ) ފަދަ ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކާ އެވެ. ނަމަވެސް، ކުންފުނިތަކުގެ ގާބިލުކަމާއި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ބަލާއިރު، މިހާރު ހުރި މަޝްރޫއުތައް އަހަރަކުން އަހަރަށް ނިންމަން އުޅުނަސް، ކުރިއަށް އޮތް 200 ނުވަތަ 300 އަހަރުން ނޫނީ ނުނިންމޭހާ ގިނަ މަޝްރޫއުތައް ވަނީ ރަށްރަށުގައި ފަށާފަ އެވެ. މިގޮތަށް މާ ބޮޑު ދިރާސާއެއް ނެތި، ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ވައުދުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސޮއިކުރުމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ ދަރަނި ވަނީ އިންތިހާއަށް އުފުލިފަ އެވެ.

މި ދެ ސިޔާސަތު އެއްކޮށް ހިންގުމުން ނުކުންނަ ނަތީޖާއަކީ ދައުލަތުގެ ފައިސާ އިސްރާފުވުމެވެ. އެއްކޮޅުން ރަށްރަށުގައި މިލިއަނުން ހަރަދުކޮށްގެން ބޯފެނާއި، ނަރުދަމާއާއި، ސްކޫލްތަކާއި، ހޮސްޕިޓަލްތައް ބިނާކުރާއިރު، މަޝްރޫއު ނިމޭއިރު އެ ރަށެއްގައި ދިރިއުޅޭނެ މީހަކު ނުހުރެ އެވެ. އާއިލާތައް ވަނީ މާލެއަށް ބަދަލުވެފަ އެވެ. ނަތީޖާއަކީ ރަށްތައް ފަޅުވެ، ރަށްރަށުގައި ބިނާކުރި އަގުބޮޑު ވަސީލަތްތައް ބޭނުންނުކުރެވި ހަލާކުވުމެވެ. އަނެއްކޮޅުން، މާލެއަށް އާބާދީ އެއްވުމުގެ ސަބަބުން މާލޭގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަށް ދުވަހަކުވެސް ހައްލެއް ނުލިބި، އިތުރު ފްލެޓްތަކާއި ގޯތިތައް ދޭން ސަރުކާރަށް މަޖުބޫރުވެ އެވެ. މިގޮތަށް ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ބޮޑެތި ހޭދަތަކުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ބޭރުގެ ދަރަނި ބޮޑުވެ، ގައުމު ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ބިރު ވަނީ ބޮޑުވެފަ އެވެ. 

ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ ސިޔާސަތުތައް ބައްޓަންކުރަންޖެހެނީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ވައުދުތަކެއް ފުއްދުމުގެ ވިސްނުމުގައެއް ނޫނެވެ. ރަށްރަށުގައި ބިލިއަނުން ހަރަދުކޮށްގެން ހިންގާ ޕީއެސްއައިޕީ މަޝްރޫއުތަކުން ހަގީގީ މަންފާއެއް ކުރާނީ، އެ ރަށްރަށުގައި މީހުން ހިފެހެއްޓޭނެ ފަދަ އިގުތިސާދީ ފުރުސަތުތަކާއި ވަޒީފާތައް އުފެއްދިގެންނެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، މާލޭގެ ހައުސިންގ މަޝްރޫއުތަކަށް ބިލިއަނުން ހޭދަކޮށް، ރަށްރަށުގައި ބޭނުންނުކުރާނެ ވަސީލަތްތައް ބިނާކުރުމަކީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ މާލީ ސިއްހަތު މުޅިން ބަލިކަށިކޮށްލާ، ސުންނާފަތިކޮށްލާނެ ދެކޮޅުނުޖެހޭ ސިޔާސަތެކެވެ.