ޕާކިސްތާނުގެ ފެން ކޯރުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އިންޑިއާއިން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅިގެން، އެ ގައުމާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމައަށް ދާން ތައްޔާރަށް އޮތް ކަމުގެ އިންޒާރު ޕާކިސްތާނުން ދީފި

ޕާކިސްތާނުގެ ފެން ކޯރުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އިންޑިއާއިން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅިގެން، އެ ގައުމާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމައަށް ދާން ތައްޔާރަށް އޮތް ކަމުގެ އިންޒާރު ޕާކިސްތާނުން ދީފި އެވެ. ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ކޯރުތަކާ ބެހޭ މުހިންމު މުއާހަދާގެ މުސްތަގުބަލާ މެދު ސުވާލު އުފެދިފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ޕާކިސްތާނުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ ފެނުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ނުރައްކާވާ ކަމަށް އިހުސާސް ކުރެވޭ ނަމަ އިންޑިއާއާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރަން ޖެހިދާނެ ކަމަށެވެ.

ކަޝްމީރުގައި އާންމުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ޓެރަރިސްޓް ހަމަލާއެއްގައި 26 މީހުން މަރުވުމާ ގުޅިގެން، ދެ ގައުމުން ހިއްސާކުރާ ކޯރުތައް ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް ބަޔާންކުރާ 66 އަހަރުވީ "އިންޑަސް ވޯޓާ ޓްރީޓީ" އަށް އަމަލުކުރުން މެދުކަނޑާލާފައިވާ ކަމަށް އިންޑިއާއިން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. އެ ހަމަލާގައި އެއްވެސް ބައިވެރިވުމެއް ނެތް ކަމަށް ޕާކިސްތާނުން ބުނަމުންދާއިރު، އިންޑިއާއިން ބުނަމުންދަނީ ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ހިންގާ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލުތައް ޕާކިސްތާނުން ހުއްޓުވުމުން ނޫނީ އެ މުއާހަދާއަށް އަމަލު ނުކުރާނެ ކަމަށެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު އާސިފް ޚަވާޖާ ވިދާޅުވީ، ކޯރުތަކުން ފެން ދައުރުވާ މިންވަރަށް ހުރަސް އެޅުމަށް އިންޑިއާއިން "ކަންބޮޑުވާ ފަދަ ބާރުމިނެއްގައި" މަސައްކަތް ކުރާ ކަމުގެ ހަރުދަނާ ހެކި ލިބިއްޖެ ނަމަ، އަސްކަރީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ގައުމުން ފަސް ނުޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެންގެ ގައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ ކަމަށް އިހުސާސް ކުރެވޭ ހިނދު، އަދި ފެނަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ގައުމީ ސަލާމަތުގެ މުހިންމު ބައެއް ކަމަށްވާތީ، އިންޑިއާއާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމައަށް ދާނަން،" އޭރީ ނިއުސްއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ޚަވާޖާ ވިދާޅުވި އެވެ.

2025 ވަނަ އަހަރުގެ މޭ މަހު ހަތަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ހިނގި ކުރު ކުރިމަތިލުމަށްފަހު، އިންޑިއާ އާއި ޕާކިސްތާނުގެ މެދުގައި އޮތް ޚާރިޖީ ގުޅުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ގޯސްވެފަ އެވެ. އިންޑިއާގެ ވޯޓާ ރިސޯސަސް މިނިސްޓަރު މިދިޔަ ހަފުތާގައި ވިދާޅުވީ، ޕާކިސްތާނަށް "ފެން ތިއްކެއްވެސް" ދޫނުކުރުމަށް ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ، ސަރުކާރަށް އަމުރު ކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ.

އިންޑަސް ވޯޓާ ޓްރީޓީއާ ބެހޭގޮތުން ސީ.އާރު ޕަޓޭލް މިދިޔަ ހަފުތާގައި ވިދާޅުވީ، އެ މުއާހަދާ އަދިވެސް އެބައޮތް ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އެއަށް އަމަލުކުރުން މިވަގުތު އޮތީ މަޑުޖައްސާލާފައި ކަމަށެވެ.

މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު އިންޑިއާގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ސުބްރަމާނިއަމް ޖައިޝަންކަރު ވިދާޅުވީ، ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ހިންގާ ޓެރަރިޒަމް ޕާކިސްތާނުން މުޅިން ހުއްޓާލަންދެން އެ މުއާހަދާ އޮންނާނީ މެދުކަނޑާލާފައި ކަމަށެވެ. މި މުއާހަދާއަކީ އިންޑަސް ކޯރުގެ ސަރަހައްދުގައިވާ ހަ ކޯރެއް ބޭނުންކުރުން ކޮންޓްރޯލް ކުރާ އެއްބަސްވުމެކެވެ. މި ކޯރުތައް އުފެދެނީ އިންޑިއާގައި ކަމަށް ވިޔަސް، މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ކޯރުތައް ދައުރުވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ތެރެއިންނެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އެކުލަވާލި މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ހުޅަނގު ފަރާތުގެ ތިން ކޯރު ކަމަށްވާ އިންޑަސް، ޖޭލަމް އަދި ޗެނާބް ކޯރުގެ ފެން ޕާކިސްތާނަށް ލިބޭއިރު، އިރުމަތީ ފަރާތުގެ ތިން ކޯރު ކަމަށްވާ ރާވީ، ބިއާސް އަދި ސަތުލޭޖް ކޯރުގެ ފެން ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ އިންޑިއާއިންނެވެ.

އިންޑަސް ކޯރުގެ ސަރަހައްދުން ލިބޭ ފެނަކީ ޕާކިސްތާނަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. އެއީ ދަނޑުވެރިކަމަށާއި، ބޯފެނުގެ ގޮތުގައާއި، ފެނުން ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށް އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު ބަރާސާވާ ވަސީލަތެކެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އިގްތިސާދުގެ ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާކުރާ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ މުޅިން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ބަރާސާވަނީ މި ކޯރުތަކުން އަންނަ ފެނަށެވެ. މި މުއާހަދާގެ ދަށުން އިންޑިއާއިން އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 43 މިލިއަން އޭކަރ-ފީޓްގެ ފެން ޕާކިސްތާނަށް ދޫކުރަން ޖެހެ އެވެ. މިއީ ޕާކިސްތާނަށް ބޭނުންވާ ފެނުގެ ވަސީލަތްތަކުގެ 80 އިންސައްތަ އެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހުޅަނގު ކޯރުތަކުން ކަރަންޓު އުފެއްދުން ފަދަ ކަންކަމަށް އިންޑިއާއަށް މަދު ހައްގުތަކެއް ލިބިދީފައިވީ ނަމަވެސް، ކޯރުގެ ފެން ދައުރުވާ މިންވަރަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމާއި ޕާކިސްތާނަށް ފެން ލިބުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ފަދަ އެއްވެސް ކަމެއް ކުރުން އިންޑިއާއަށް މަނާކުރެ އެވެ.

ޕާކިސްތާނުން މި މައްސަލަ އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހަށް ވެސް ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، އެ ގައުމުން ތުހުމަތު ކުރާ ގޮތުގައި އިންޑިއާއިން ދަނީ ފެނުގެ ބާރުވެރިކަން ހޯދުމަށްޓަކައި ކޯރުތަކުގައި މަދުވެގެން 17 މަޝްރޫއެއް ހިންގަމުންނެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ޑެޕިއުޓީ ޕްރައިމް މިނިސްޓަރު އަދި ފޮރިން މިނިސްޓަރު އިސްހާގު ދާރު ވަނީ އިންޑިއާއިން އިންޑަސް ވޯޓާ ޓްރީޓީއާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފުވަމުންދާ މައްސަލަ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމަށް އދ. އަށް ގޮވާލައްވާފަ އެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރުގެ ސިޔާސީ މުޝީރު ރާނާ ސަނާއުﷲ މިދިޔަ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ސެނެޓުގައި ވިދާޅުވީ، އިންޑިއާގެ މި މަޝްރޫއުތައް ނިމުމުން، ޗެނާބް ކޯރުން ދައުރުވާ ފެން 60 ދުވަހާއި 90 ދުވަހާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ހުއްޓުވުމުގެ ގާބިލުކަން އިންޑިއާއަށް ލިބޭނެ ކަމަށެވެ.

"އިންޑިއާއިން ބޭނުންވަނީ ފެނަކީ ޕާކިސްތާނާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރަކަށް ހަދަން. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަނޑުތަކަށް ފެން ބޭނުންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ފެން ހުއްޓުވާނެ، އަދި ފެން ބޭނުން ނުވާ ވަގުތުތަކުގައި ކުއްލިއަކަށް ފެން ދޫކޮށްލައި ފެންބޮޑުވެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދީފާނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މި ދަނޑިވަޅުގައި އިންޑިއާއިން ވަނީ އދ. ގެ ހިއުމަން ރައިޓްސް ކައުންސިލް (ޔޫ.އެން.އެޗް.އާރު.ސީ) ގައި ޕާކިސްތާނަށް ފާޑުކިޔައި، އިންޑަސް ވޯޓާ ޓްރީޓީއަކީ މިހާރުގެ ހާލަތާ ނުގުޅޭ ބާވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ.

ޔޫ.އެން.އެޗް.އާރު.ސީ ގެ 62 ވަނަ ސެޝަނުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން، އދ. އަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ އިންޑިއާގެ މިޝަންގެ ފަސްޓް ސެކްރެޓަރީ އަނޫޕަމާ ސިންގް ވަނީ ޕާކިސްތާނުން ކުރާ ތުހުމަތުތައް ދޮގުކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ހުރި މައްސަލަތައް ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނަށް ގެންދިއުމަށް އިސްލާމްއާބާދުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް އޭނާ ފާޑުވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ ވިދާޅުވީ އިންޑަސް ވޯޓާ ޓްރީޓީއާ މެދު އިންޑިއާގެ ސިޔާސަތު ވަރަށް ސާފު ކަމަށެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ ސިޔާސަތެއްގެ ގޮތުގައި ޓެރަރިޒަމް ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ގައުމަކުން، އިތުބާރާއި އެކުވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ފައިދާ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

މަޝްރޫއުތަކުގެ ތަފްސީލަށް ނުގޮސް، އިންޑިއާއިން ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ކުރީކޮޅު ބުނެފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ އެތެރޭގައި ހިންގާ ކޮންމެ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއަކީ އަމިއްލަ ނިންމުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަންކަން ކަމަށެވެ.