100 އަށްވުރެ ގިނަ އުޅަނދާއި މިސައިލް ޓެސްޓަކާއެކު ޗައިނާއިން ޓައިވާން ވަށައިގެން ބޮޑު ތަމްރީނެއް ހިންގައިފި
13 ނޮވެމްބަރު 2026 | ހުކުރު 07:22ޗައިނާގެ ތިން ކޮމާންޑެއްގެ ކަނޑުގެ ފައުޖުތައް ގުޅިގެން ޓައިވާން ކައިރީގައި މިހާތަނަށް ހިންގި އެންމެ ބޮޑު އެއް އަސްކަރީ ތަމްރީނު، ބައިނަލްއަގުވާމީ ސަމިޓްތަކުގެ ކުރިން ނިންމާލައިފި. ޓައިވާނުން "ހިމޭން ބިރުދެއްކުމެއްގެ" ގޮތުގައި ސިފަކުރި މި ހަރަކާތްތަކުގައި ސަބްމެރީން މިސައިލް ޓެސްޓުތަކާއި ބޭރުގެ ބާރުތައް ހުއްޓުވުމުގެ ފަރިތަކުރުންތައް ހިމެނޭއިރު، މިއީ ސަރަހައްދީ މަސްލަހަތު ގޯސްވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނޭ

![2018 ގައި ބޭއްވި އަސްކަރީ ތަމްރީނުތަކެއްގައި ޗައިނާގެ އަސްކަރިއްޔާގެ މަތިންދާބޯޓު އުފުލާ މަނަވަރާއި އިތުރު މަނަވަރުތަކެއް ހަރަކާތްތެރި ވަނީ [ފައިލް]](https://dyncz33htw1ec.cloudfront.net/posts/96d01290-204e-4414-bb83-7fbe613e2eaf.webp)
2018 ގައި ބޭއްވި އަސްކަރީ ތަމްރީނުތަކެއްގައި ޗައިނާގެ އަސްކަރިއްޔާގެ މަތިންދާބޯޓު އުފުލާ މަނަވަރާއި އިތުރު މަނަވަރުތަކެއް ހަރަކާތްތެރި ވަނީ [ފައިލް] | ރޮއިޓަރސް
ބައިނަލްއަގުވާމީ މުހިންމު ބައްދަލުވުންތަކެއްގެ ކުރިން ޓައިވާނާއި އެހެން ސަރުކާރުތަކަށް ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރުމުގެ ގޮތުން، ޗައިނާއިން ނޮވެންބަރު މަހުގެ ކުރީކޮޅު ހުޅަނގު ޕެސިފިކް ކަނޑާއި ޓައިވާން ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުގައި ކުރިން އެންގުމަކާ ނުލައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގެ އަސްކަރީ ތަމްރީނުތަކެއް ހިންގައިފި އެވެ. ތައިޕޭގެ އޮފިޝަލުން މި ހަރަކާތްތައް ސިފަކުރެއްވީ "ހިމޭން ބިރުދެއްކުމެއްގެ" ކެމްޕޭނެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.
މައްސަލައިގެ ނާޒުކުކަމުން ނަން ހާމަނުކުރަން ޝަރުތުކޮށް މީޑިއާއާ ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވި ޓައިވާންގެ ސަލާމަތީ ދާއިރާގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވީ، މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު ޗައިނާގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި ކޯސްޓްގާޑުގެ 100 އަށްވުރެ ގިނަ އުޅަނދު އެ ސަރަހައްދަށް ޖަމާކުރި ކަމަށެވެ. މި ތަމްރީނުތަކުގައި ޓައިވާންގެ ސިޓީތައް ހިމެނޭހެން އެހެން ސިޓީތަކަށާއި ބޭރުގެ އަސްކަރިއްޔާތަކަށް ހަމަލާދޭ މަންޒަރު ތަމްސީލުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. މިއީ، މީގެ އަހަރެއްހާ ދުވަސް ކުރިން ޗައިނާއިން ރަސްމީކޮށް ނަންދީގެން ޓައިވާނަށް އަމާޒުކޮށް ހިންގި "ޖަސްޓިސް މިޝަން 2025" ތަމްރީނުތަކަށްވުރެ ވެސް ބޮޑު، އަދި މިހާތަނަށް ޗައިނާއިން ކަނޑުމަތީގައި ހިންގި އެންމެ ބޮޑު އެއް އަސްކަރީ ހަރަކާތް ކަން އެ އޮފިޝަލު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުން ވެރިކަންކުރާ ޓައިވާނަކީ ޗައިނާގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބެއިޖިންގއިން ދެކޭއިރު، ފާއިތުވި ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޗައިނާއިން ވަނީ ޓައިވާނަށް ކުރިމަތިކުރާ އަސްކަރީ ފިއްތުންތައް އިތުރުކޮށްފަ އެވެ. މި ކަމާ ގުޅިގެން ތައިޕޭއިން ދަނީ އެ އަމަލުތައް ކުށްވެރިކުރަމުންނެވެ. ހަމަމިއާއެކު، ސަރަހައްދުގައި ހަމަނުޖެހުމެއް ހިނގާފާނެ ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ހުޅަނގުގެ ވެރިރަށްތަކުގައި ވެސް ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންގ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ޓައިވާނާ ގުޅޭ ގޮތުން ސިޔާސަތު ބަޔާންކުރައްވައި ދެއްވި މުހިންމު ތަގުރީރެއްގައި، ސުލްހަވެރި ގޮތެއްގައި "އެއްކޮށްލުމަށް" ގޮވާލެއްވި ނަމަވެސް، އަސްކަރީ ބާރު ބޭނުންކުރުމާ ގުޅޭ ގޮތުން އެއްވެސް ވާހަކަފުޅެއް ނުދައްކަވަ އެވެ.
ސަބްމެރީން މިސައިލް ޓެސްޓާއި "ހިމޭން ބިރުދެއްކުން"
މި ފަހަރުގެ ތަމްރީނުތަކުގެ ތެރޭގައި ޗައިނާގެ ސަބްމެރީނަކުން ޔެލޯ ސީއިން ޗައިނާގެ މައި ބިމަށް އިންޓަރކޮންޓިނެންޓަލް ބެލިސްޓިކް މިސައިލެއް ވެސް އުދުއްސާލި ކަމަށް ޓައިވާންގެ ސަލާމަތީ އޮފިޝަލު ވިދާޅުވި އެވެ.
"މިއީ ހިމޭން ތަމްރީނެއް، އަދި، ހަގީގަތުގައި މިއީ ހިމޭން ބިރުދެއްކުމެއް،" އެ އޮފިޝަލު ވިދާޅުވި އެވެ. "މިއީ ކޯޓެއްގެ ޖީބުގައި ބަޑިއެއް ފޮރުވައިގެން ހުރެ، ބޭންކުގެ ކޭޝިއަރާ ދިމާލަށް ބަޑީގެ ކޮޅު ދިއްކޮށްގެން ހުންނަ ފޭރޭ މީހެއް ފަދަ ކަމެއް. އެ ކަމުގެ ސަބަބުން އިންޒާރުގެ އެލާމް އަޅައި ފުލުހުންގެ ބޮޑު ފައުޖެއް އެ ތަނަށް އައުމުގެ ފުރުސަތު ނުދީ، ބިރުދައްކައިގެން ކޭޝިއަރު އަތުން ފައިސާ ހޯދާ."
މި ކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން ބަހެއް ހޯދުމަށް އެދުމުން ޗައިނާގެ ދިފާޢީ ވުޒާރާއިން ޖަވާބެއް ދީފައި ނުވާ ކަމަށް މީޑިއާ ރިޕޯޓުތައް ބުނެ އެވެ. ނަމަވެސް، ޓައިވާންގެ ދިފާޢީ ވުޒާރާއިން ހަވާލާދީފައި ވަނީ އެ ޤައުމުގެ ދިފާޢީ ވަޒީރު ވެލިންގޓަން ކޫ މި ހަފުތާގައި ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅަށެވެ. ކޫ ވިދާޅުވީ ޗައިނާއިން ހުޅަނގު ޕެސިފިކް ކަނޑުގައި އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓު އުފުލާ މަނަވަރާއި ކަނޑުގެ އެހެނިހެން ފައުޖުތައް ބައިވެރިކޮށްގެން ހިންގަމުން ދަނީ ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް އެ ސަރަހައްދަށް ނުވަދެވޭ ގޮތަށް ބަންދުކުރުމުގެ ނުވަތަ "އޭރިއާ ޑިނަޔަލް" ތަމްރީނުތަކެއް ކަމަށެވެ.
ޓައިވާން ބެއިޖިންގގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެނައުމަށް އަސްކަރީ ބާރު ބޭނުންކުރުން ދުވަހަކު ވެސް ދޫކޮށްލާފައި ނުވާ ޗައިނާއިން ބުނެފައި ވަނީ މަތިންދާބޯޓު އުފުލާ މަނަވަރުން ކުރިއަށްގެންދަނީ ވަކި ޤައުމަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހިންގާ ހަރަކާތެއްގެ ބަދަލުގައި "އާންމު" ތަމްރީނުތަކެއް ކަމަށެވެ.
ކުރިއަށްއޮތް ހަފުތާގައި ޗައިނާގެ ޝެންޒެންގައި އޭޕެކް ލީޑަރުންގެ ސަމިޓް ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާއިރު، އެ ސަމިޓުގެ ތެރެއިން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕާއި ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންގ މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ތިންވަނަ ފަހަރަށް ބައްދަލުކުރައްވާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. ޓައިވާނުން ވެސް މި ސަމިޓުގައި ބައިވެރިވެ އެވެ.
ބޭރުގެ ޖާސޫސީ މަސްދަރަކުން ބުނީ ޗައިނާއިން ރަސްމީކޮށް އިޢުލާނުކުރުމަކާ ނުލައި "ނަމެއް ނެތް ހިމޭން ތަމްރީނުތަކެއް" ހިންގާފައި ވަނީ ގަސްދުގައި ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ. މިއީ، ޚާރިޖީ ނުރުހުންތަކުން ސަލާމަތްވެ ހުރެ އަސްކަރީ ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރުމަށް ބެއިޖިންގއަށް ލިބޭ ފުރުސަތެއް ކަމަށް އެ މަސްދަރުން ފާހަގަކުރި އެވެ. ހަމަމިއާއެކު، އާންމުކޮށް މޫސުން މަޑުވާ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅަކީ ޗައިނާއިން އާންމު ގޮތެއްގައި އަސްކަރީ ތަމްރީނުތައް ހިންގާ ދުވަސްވަރު ކަމަށް ވެސް އެ ފަރާތުން ބުންޏެވެ.
ސަރަހައްދީ ކަނޑުގެ ފައުޖުތައް ގުޅިގެން ހިންގި ހަރަކާތްތައް
ޗައިނާގެ މި ތަމްރީނުތަކުގައި އެ ޤައުމުގެ އިރުމަތީ، އުތުރު އަދި ދެކުނު ތިއޭޓަރ ކޮމާންޑުތަކުގެ ކަނޑުގެ ފައުޖުތައް ގުޅިގެން ހަރަކާތްތެރިވެފައިވެ އެވެ. މި މިންވަރަށް ފައުޖުތައް ނެރުމުން ދޭހަވަނީ، މިއީ ހަމައެކަނި ޓައިވާން ހިސާރުކުރުމުގެ ސިނާރިއޯއެއް ފަރިތަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، މުޅި ހުޅަނގު ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމަށް ބެއިޖިންގއިން ވަމުންދާ ތައްޔާރީތަކެއް ކަމަށް ޓައިވާންގެ އޮފިޝަލު ވިދާޅުވި އެވެ. މިއާއެކު، މިއީ ސަރަހައްދީ ކަނޑުގެ ލަޝްކަރުތައް އެއްކޮށްލައިގެން ދުރު ކަނޑުތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވެވޭނެ އެއް އަސްކަރީ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ބައްޓަންކުރުމަށް ޗައިނާއިން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތް ދައްކުވައިދޭ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ޓައިވާންގެ ސަލާމަތީ ދެ އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ހަފުތާގެ ތެރޭގައި ޗައިނާގެ ކަނޑުގެ އުޅަނދުތަކުގެ އަދަދު މަދުވެ، ހުކުރު ދުވަހު ފަސްޓް އައިލެންޑް ޗެއިންގެ ތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދިޔައީ ގާތްގަނޑަކަށް 70 އުޅަނދެވެ.
ޓައިވާންގެ ޤައުމީ ސަލާމަތާ ބެހޭ މަޖިލީހުގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ޖޯސެފް ވޫ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ވިދާޅުވީ އުޅަނދުތަކުގެ އަދަދު މަދުވި ނަމަވެސް ޗައިނާގެ ބާރުތައް އަދިވެސް އެ ސަރަހައްދުގައި ދެމިއޮތް ކަމަށެވެ. "އުތުރާއި، އިރުމަތި އަދި ދެކުނު ތިއޭޓަރ ކޮމާންޑުތަކުގެ ގުރޫޕުތަކާއި ލިއާއޮނިންގ ކެރިއަރ ސްޓްރައިކް ގްރޫޕް އަދިވެސް ދަނީ ފިލިޕީންސްގެ އިރުމަތީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުން،" ވޫ ވިދާޅުވި އެވެ. މިއާއެކު، ޓައިވާން ކައިރީގައި ޗައިނާގެ ވައިގެ ސިފައިންގެ ހަރަކާތްތައް ވެސް އަދިވެސް އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ޗައިނާގެ ދައުލަތުގެ ތާއީދާއެކު ނެރޭ ނޫސް، 'ގްލޯބަލް ޓައިމްސް' އިން ހުކުރު ދުވަހު ބުނީ ޓައިވާންގެ ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީން "ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ނުވަތަ އަސްކަރީ ވަސީލަތްތަކަށް ބަރޯސާވެގެން 'މިނިވަންކަން' ހޯދަން އުޅެ، ޓައިވާންގެ ރައްޔިތުން އެބައިމީހުންގެ ހަނގުރާމައިގެ އާލާތްތަކުގެ ތެރެއަށް ދަމައިގަންނަ ނަމަ، ހަރުކަށި އަދަބަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމަކީ ޔަގީން ކަމެއް" ކަމަށެވެ.
މަސްދަރު: ރޮއިޓަރސް











