ސޫދާނުގައި 19.5 މިލިއަން މީހުން ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ތެރޭގައި: ބަނޑަށްޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ހުއްޓުވަން އިނގިރޭސިވިލާތާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ ބައިވެރިން ގޮވާލައިފި

ސޫދާނުގައި ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން އިންތިހާއަށް ދަށަށްގޮސް، އެ ޤައުމުގެ 19.5 މިލިޔަން މީހުން ކާބޯތަކެތި ނުލިބުމުގެ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަކާ ކުރިމަތިލަމުންދާ ކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އިނގިރޭސިވިލާތާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ 31 ބައިވެރިއަކު ގުޅިގެން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ހުކުރު ދުވަހު އިންޒާރުދީފި އެވެ.

އިންޓެގްރޭޓެޑް ފުޑް ސެކިއުރިޓީ ފޭސް ކްލެސިފިކޭޝަންގެ (އައިޕީސީ) އިންޒާރުތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް އެ ބަޔާނުގައި ބުނީ، ކުރިއަށް އޮތް މަސްތަކުގައި ސޫދާނުގައި ބަނޑަށްޖެހުން ހުއްޓުވުމަށް ޓަކައި ކުއްލި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހިފައިވާ ކަމަށެވެ. މިއާއެކު، ސޫދާނުގެ އާބާދީގެ ގާތްގަނޑަކަށް %41 މީހުން ކާބޯތަކެތި ލިބުމުގެ ދަތިކަން ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 5 މިލިޔަން މީހުން ތިބީ ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތުގައި ކަމަށް އެ ބަޔާނުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ.

Advertisement

ކާރިސާ އިތުރަށް ގޯސްވުމުގެ ބިރު

ވަގުތުން ވަގުތަށް މި ކަމަށް ފިޔަވަޅު ނާޅައިފިނަމަ، ކާނާ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ހާލު ބޮޑުވާ ކުޑަކުދިންގެ އަދަދު، ލަފާކުރެވިފައިވާ 825,000 އަށްވުރެ މައްޗަށް ދިއުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމަށް ވެސް އެ ބަޔާނުގައި ބުންޏެވެ. ހަމަމިއާއެކު، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ކުރިން ވަޒަންކުރި 14 ސަރަހައްދުގެ އަދަދު، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ދެގުނަވެގެންދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ކަމަށްވެސް ބަޔާނުގައިވެ އެވެ.

ސޫދާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި ޕެރާމިލިޓަރީ ރެޕިޑް ސަޕޯޓް ފޯސަސްއާ (އާރްއެސްއެފް) ދެމެދު ދާޚިލީ ހަނގުރާމަ ފެށުނީ 2023 އެޕްރީލުގަ އެވެ. މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން މިހާތަނަށް 14 މިލިޔަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާއިރު، މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް މިހާތަނަށް ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު އެއް އިންސާނީ ކާރިސާ އެވެ.

ހަނގުރާމައާއި މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ އަސަރު

"ސޫދާނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ކާރިސާގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ހަނގުރާމަ،" އެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އެތައް މިލިޔަން ބައެއްގެ ގެދޮރު ގެއްލި، އަސާސީ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބި، ސިއްހީ ފަރުވާއާއި، ކާބޯތަކެތި އުފެއްދުމާއި، ސަޕްލައި ޗޭނުތަކާއި ބާޒާރުތަކަށް ވަނީ ހުރަސްއެޅިފަ އެވެ.

މި ކާރިސާ އިތުރަށް ގޯސްވެގެން ގޮސްފައި ވަނީ އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި ހުރަސްއެޅުމުގެ ސަބަބުންނާއި 'އެލް ނީނިޔޯ' މޫސުމީ ކާރިސާގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބަޔާނުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ. މި ގޮތުން، ޤައުމުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ވުރެ ބޮޑު ސަރަހައްދަކަށް ވާރޭވެހުން މަދުވެ، ހަނަފަސްކަން ވަނީ އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފަ އެވެ.

އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހުރި ހުރަސްތައް ނައްތާލުން

ހަނގުރާމަކުރާ ފަރާތްތަކުން އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހުރި ހުރިހާ ހުރަސްތަކެއް ނައްތާލުމަށާއި، އެހީދޭ މުވައްޒަފުންނަށް ރައްކާތެރިކަން ދިނުމާއެކު، "ފުރިހަމަ، ރައްކާތެރި، އަވަސް އަދި އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތް އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުން" ކަށަވަރުކުރުމަށް ބައިވެރިން ވަނީ ގޮވާލާފަ އެވެ. އަދި ދާރްފޫރަށް ވައިގެ މަގުން އެހީ ގެންދިއުން ހިމެނޭހެން، ސަރަހައްދީ ރޮނގުތައް ހުރަސްކޮށް އަދި ހަނގުރާމައިގެ ސަފުތައް ހުރަސްކޮށް ހުރިހާ މަގެއް މެދުވެރިކޮށް އިންސާނީ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށާއި، އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ދިމާވާ އިދާރީ ލަސްތައް ކުޑަކުރުމަށް ވަނީ ބާރުއަޅާފަ އެވެ.

މީގެއިތުރުން، ދަނޑުވެރިކަމާއި ކާބޯތަކެތީގެ ނިޒާމުތައް ހިމެނޭހެން، އާންމު ރައްޔިތުންގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ހަމަލާދިނުމުން ދުރުހެލިވުމަށާއި، އިންސާނީ އެހީތެރިންނާއި އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަން ރައްކާތެރިކުރުމަށް ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް ވެސް ވަނީ ގޮވާލާފަ އެވެ. އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން އެހީގެ ފަންޑު އިތުރުކުރުމަށާއި، ފިނި މޫސުމުގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދައުރަށް އެހީތެރިވުމަށާއި، ސަރަހައްދީ ފެންވަރުގައި ހިންގާ ހަރަކާތްތައް ހަރުދަނާކުރުމަށް ވެސް އެ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ބާރުއަޅާފަ އެވެ.

"ބަނޑަށްޖެހުމުން ސަލާމަތްވުމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އެކުގައި ލަސްނުކޮށް ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭ،" އެ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. އަދި، އިންތިހާއަށް ދަތި އުނދަގޫ ހާލަތްތަކުގައި ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމުގެ އެހީ ފޯރުކޮށްދެމުންދާ އިންސާނީ އެހީދޭ ޖަމުއިއްޔާތަކަށާއި ސޫދާނުގެ ރައްޔިތުންނާއެކު ސާބިތުކަމާއެކު ތިބިކަން ވެސް އެ ބަޔާނުގައި ވަނީ ހާމަކޮށްފަ އެވެ.