ޔަމަނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބާބް އަލް-މަންދަބް ކަނޑުއޮޅި ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދުތައް މިނިވަންކޮށްފި
6 އޮކްޓޯބަރު 2026 | އަންގާރަ 07:25ސައުދީގެ ވައިގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ޔަމަނުގެ ސަރުކާރު ފައުޖުތަކުން 'އޮޕަރޭޝަން ޔަމަން ޑޯން' ފަށައި، ހޫޘީންގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ މުޚާ އާއި ދުބާބް ފަދަ މުހިންމު ސަރަހައްދުތަކަށް ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދައިފި. މި ހަމަލާތަކުގެ ރައްދުގައި ހޫޘީން ސައުދީގެ ތެޔޮ ފެސިލިޓީތަކަށާއި އެއާޕޯޓުތަކަށް މިސައިލް ހަމަލާދީފައިވާއިރު، މަސްރަހު ހޫނުވުމާ ގުޅިގެން ތެލުގެ އަގު އުފުލި ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަންބޮޑުވުން ވަނީ އިތުރުވެފައި
ޔަމަނުގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި ގުޅިފައިވާ ފައުޖުގެ ހަނގުރާމަވެރިން ހޫޘީންގެ އަމާޒުތަކަށް ހަމަލާދޭން ތައްޔާރުވަނީ | އޭއެފްޕީ
ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ މަދަދު ލިބޭ ޔަމަނުގެ ސަރުކާރަށް ވާގިވެރިވާ ފައުޖުތަކުން ހޫޘީންނާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ފަށައި، ރަތް ކަނޑުގެ ދެކުނުގައިވާ ބާބް އަލް-މަންދަބު ކަނޑުއޮޅި ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދުތައް ސަލާމަތްކޮށްފައިވާނެ ކަމަށް ބުނެފި އެވެ. މިއީ، އީރާނުގެ މަދަދު ލިބޭ ހޫޘީ ހަރަކާތާ ދެކޮޅަށް ފެށި ވަރުގަދަ އޮޕަރޭޝަނެއްގެ ފެށުމެވެ.
ނޭޝަނަލް ޝީލްޑް، ޖަޔަންޓްސް ބްރިގޭޑްސް އަދި ތިހާމާ ރެސިސްޓެންސް ފައުޖުތަކުން ސައުދީގެ ވައިގެ ހަމަލާތަކުގެ އެހީގައި ހޯމަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު ރަތް ކަނޑުގެ ސަހަރެއް ކަމަށްވާ މުޚާ ހިފާފައިވާ ކަމަށް ޔަމަނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް، މިއާ ފުށުއަރާ ރިޕޯޓުތަކެއްގައި ނަން ހާމަކޮށްފައިނުވާ ޔަމަނުގެ ސަރުކާރާއި އަސްކަރީ މަސްދަރުތަކުން ރޮއިޓަރސް އަދި އޭއެފްޕީއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނީ، އެ ފައުޖުތަކަށް އަދި ފޯރާފައިވަނީ ހަމައެކަނި އެ ރަށުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުތަކަށް ކަމަށެވެ.
ރިޔާޟްގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވައިގެ ބަނދަރަށާއި އެހެނިހެން ތަންތަނަށް ހަމަލާދީފައިވާނެ ކަމަށް ހޫޘީން ބުނި ނަމަވެސް، މުޚާއާ ގުޅޭގޮތުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނެފައެއް ނުވެ އެވެ. މިއާއެކު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ވަނީ މި ހަމަލާތައް ކުށްވެރިކޮށް، ޔަމަނުގެ ސަރުކާރަށް އެހީތެރިވުމަށް އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ ދާއިމީ މެންބަރުންނަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުން ތަކުރާރުކޮށްފަ އެވެ.
ފުށުއަރާ ރިޕޯޓުތަކާއި ކުރިއެރުންތައް
ހޯމަ ދުވަހުގެ ރޭ ޔަމަނުގެ ފައުޖުތައް މުޚާގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުތަކަށް ފޯރާފައިވާ ކަމަށާއި، ހޫޘީ ހަނގުރާމަވެރިން މިހާރު ފަހަތަށް ޖެހެމުންދާ ކަމަށް ސަރުކާރުގެ ހަތަރު މަސްދަރަކުން ރޮއިޓަރސްއަށް މައުލޫމާތު ދިނެވެ. އަދި، އޭއެފްޕީއަށް މައުލޫމާތު ދިން ސަރުކާރުގެ އަސްކަރީ މަސްދަރުތަކުން އެ ރަށް ހިފިކަން ޔަގީންކޮށްނުދިން ނަމަވެސް، "އަޅުގަނޑުމެންގެ ފައުޖުތަކުން ދުބާބް އަސްކަރީ ވައިގެ ބަނދަރުގެ ކޮންޓްރޯލް ނަގައި، ދުބާބް ޑިސްޓްރިކްޓާއި ބާބް އަލް-މަންދަބު ސަރަހައްދު ގުޅުވައިދޭ މަގު ވަނީ ހިފާފައި" ކަމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ބުނެފައިވެ އެވެ.
އޭގެ ކުރިން ޔަމަނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ، 45 ކިލޯމީޓަރު ދެކުނުގައި އޮންނަ ދުބާބް ވައިގެ ބަނދަރު ސަރުކާރު ފައުޖުތަކުން ހިފާފައިވާ ކަމަށާއި، ކައިރީގައިވާ އަވަށުގެ ތެރޭގައި ތިބި ހޫޘީ ހަނގުރާމަވެރިން ހިސާރުކޮށްފައިވާނެ ކަމަށް ވެސް ބުނެފަ އެވެ. ދުބާބުގައި ސަރުކާރުގެ ފައުޖުތަކުން ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ރިޕޯޓުތައް، ހޫޘީން ހިންގާ މީޑިއާތަކުން ވަނީ ދޮގުކޮށްފަ އެވެ.
މީގެ 12 އަހަރު ކުރިން ދާޚިލީ ހަނގުރާމަ ފެށުނުއިރު ހޫޘީންގެ އަތްދަށަށް ދިޔަ ވެރިރަށް ޞަންޢާ ހިމެނޭހެން، ހޯމަ ދުވަހު އެހެނިހެން މައިދާންތަކުގައި ވެސް އޮޕަރޭޝަންތައް ފަށާފައިވާ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެފައިވެ އެވެ. ހަމަމިއާއެކު، ސައުދީ އިސްވެ އޮންނަ އަސްކަރީ އިއްތިހާދުން ބުނީ އެ އިއްތިހާދުގެ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުތަކުން ޔަމަނުގެ ސަރުކާރަށް ވާގިވެރިވާ ފައުޖުތަކަށް "24 ގަޑިއިރު" ވައިގެ މަގުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންދާ ކަމަށާއި، ހަމަލާދޭން ފެށި ފަހުން 324 މަގާމެއް ނައްތާލާފައިވާ ކަމަށެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ ފިޔަވަޅުތަކާއި މަސްރަހު
ޕާކިސްތާނުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާއިން ހިއްސާކުރި ގުޅިފައިވާ ބަޔާނެއްގައިވާ ގޮތުން، ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ އެކުވެރިން ކަމަށްވާ ތުރުކީވިލާތާއި ޕާކިސްތާނުން ހޯމަ ދުވަހު ރިޔާޟްގައި ކުއްލި ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވައި، މައްކާ ދިފާއީ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށް ހަލުވިކަމާއެކު އަސްކަރީ ފައުޖުތައް ފޮނުވުމަށް ވަނީ އެއްބަސްވެފަ އެވެ. ސައުދީގެ ވައިގެ ހަމަލާތަކުގައި ހޯމަ ދުވަހު ޞަންޢާގެ ސަންހާން އަދި ސަޢުވާން ޑިސްޓްރިކްޓުން ސްކޫލް ކުއްޖަކާއި އަންހެނަކު މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ހޫޘީން ހިންގާ އަލް-މަސީރާ ޓީވީން ބުނެފައިވެ އެވެ. ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން "އެތައް ބަޔަކު މަރަމުންދާ" ކަމަށާއި، އޭގެ "ހުރިހާ ނަތީޖާއަކާ" ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނެ، ހޫޘީންގެ ތަރުޖަމާނު މުހައްމަދު އަބްދު އަލް-ސަލާމް ވަނީ އިންޒާރުދީފަ އެވެ.
މުސްލިމުންގެ މުޤައްދަސް ދެ ރަށް ކަމަށްވާ މައްކާއާއި މަދީނާގެ ފިޔަވައި، ސައުދީގެ ވައިގެ ސަރަހައްދަކީ މިހާރު "އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގާ ތިއޭޓަރަކަށް" ވެފައިވާތީ އެއީ ރައްކާތެރި ސަރަހައްދެއް ނޫން ކަމަށް ހޫޘީން ހިންގާ ހިއުމެނިޓޭރިއަން އޮޕަރޭޝަންސް ކޯޑިނޭޝަން ސެންޓަރުން ވަނީ މަދަނީ އެއާލައިންތަކަށް އިންޒާރުދީފަ އެވެ. އޭއެފްޕީއަށް ދެއްވި ބަޔާނެއްގައި، އދ. ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އެންޓޯނިއޯ ގުތެރޭޝް ވަނީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށް އަމާޒުކޮށް "ހޫޘީން މެދުކެނޑުމެއްނެތި ދެމުންދާ ހަމަލާތައް" ކުށްވެރިކުރައްވައި، "ހަނގުރާމަ ވަރަށް ބޮޑަށް ހޫނުވަމުންދާތީ އެކަމާ ކަންބޮޑުވެވަޑައިގަންނަވާ" ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.
'އޮޕަރޭޝަން ޔަމަން ޑޯން' އަދި ރައްދު ހަމަލާތައް
ހޫޘީންގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ހުރިހާ ސަރަހައްދެއް އަނބުރާ ހޯދުމުގެ މަގުސަދުގައި 'އޮޕަރޭޝަން ޔަމަން ޑޯން' ގެ ނަމުގައި ހަމަލާތަކެއް ފެށިކަން، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން ބަލައިގަނެފައިވާ ޔަމަނުގެ ޕްރެޒިޑެންޝަލް ލީޑަޝިޕް ކައުންސިލްގެ ވެރިޔާ އާދީއްތަ ދުވަހު އިއުލާންކުރެއްވި އެވެ. ހަމަނުޖެހުންތައް ކުޑަކުރުމަށް އޮތް ހުރިހާ ފުރުސަތެއް މިހާރު ހުސްވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރައްވައި، "ހޫޘީ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތުގެ އަތްދަށުން ގައުމު މިނިވަންވަންދެން" ހަވާލުކުރެވިފައިވާ މިޝަންތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ރަޝާދު އަލް-ޢަލީމީ ވަނީ ހުރިހާ ފައުޖުތަކަކަށް ގޮވާލައްވާފަ އެވެ.
މި ކަން ހިނގާފައި މިވަނީ، ހުޅަނގުދެކުނުގައި އޮންނަ ތަޢިއްޒު ސިޓީ ކައިރީގައިވާ ފަރުބަދަމަތީ މަގެއް ހޫޘީން ބަންދުކުރުމުގެ ސަބަބުން، ސަރުކާރުގެ ފައުޖުތަކާއި އެ ސަރަހައްދުގެ ރައްޔިތުން އެ ތަނުގައި ތާށިވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުކުރެވިފައި ވަނިކޮށެވެ. ސައުދީން ހޫޘީންގެ މަގާމުތަކަށް ދިން އެތައް ހަމަލާއެއްގެ ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން، ރިޔާޟް އަދި ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ޚުރައިޞް ސަރަހައްދުގައި ހުރި ސައުދީ އަރަމްކޯގެ ތެލުގެ ފެސިލިޓީތަކަށް ބެލިސްޓިކް މިސައިލާއި ޑްރޯން ހަމަލާތައް ދީފައިވާނެ ކަމަށް ވެސް ހޫޘީން ބުނެފައިވެ އެވެ.
ހޫޘީންގެ އަސްކަރީ ތަރުޖަމާނު ޔަހްޔާ ސަރީޢު ބުނީ، ރިޔާޟްގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވައިގެ ބަނދަރަށް ދިން ހަމަލާތަކުގެ އިތުރުން، އަރަމްކޯގެ ތެޔޮ ސާފުކުރާ ކާރުޚާނާއަކަށާއި އަބްހާ ވައިގެ ބަނދަރަށް އަދި އެހެނިހެން ތަންތަނަށް ހޫޘީން ހަމަލާދީފައިވާ ކަމަށެވެ.
ރިޔާޟްގެ އިރުދެކުނުގައި ހުންނަ އަރަމްކޯ ރިޔާޟް ރިފައިނަރީއަށް ދިން ހަމަލާއެއްގެ ސަބަބުން އެ ސަރަހައްދުން ބޯ، ކަޅު ކުލައިގެ ދުމުގެ އަސަރު އަރަމުންދާ މަންޒަރު ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ސެޓެލައިޓް މަންޒަރުތަކުން ފެނެ އެވެ. އަދި، އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ސެޓެލައިޓް މަންޒަރުތަކުން، ޚުރައިޞް ސެންޓްރަލް ޕްރޮސެސިންގް ފެސިލިޓީގެ އިތުރުން ހަމަލާއެއް އަމާޒުވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ އެހެން ސަރަހައްދަކުން ވެސް މި ފަދަ ދުންގަނޑެއް އަރަމުންދާ މަންޒަރު ފެންނަން ހުއްޓެވެ.
ޔަމަނަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވަނީ 2014 ވަނަ އަހަރު ފެށުނު ދާޚިލީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުންނެވެ. އެއީ ވެރިރަށް ޞަންޢާއިން ސަރުކާރު ބޭރުކޮށް ހޫޘީން ބާރުގެ ބޭނުންކުރި ހިސާބުންނެވެ. ސަރުކާރުގެ ބާރު އަލުން އިއާދަކުރުމަށް އަރަބި ގައުމުތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ސައުދީ އިސްވެ އޮވެ އުފެއްދި އަސްކަރީ އިއްތިހާދުން 2015 ވަނަ އަހަރު މި ކަމުގެ ތެރެއަށް ވަނުމުން މި ހަމަނުޖެހުން ވަނީ އިތުރަށް ގޯސްވެފަ އެވެ.
ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރާއި ތެލުގެ އަގަށް ކުރި އަސަރު
ހަތަރު އަހަރުވީ ނުރަސްމީ ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ރޫޅެން ފެށީ ޖުލައި މަހު އެވެ. އެއީ، ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާ ދެކޮޅަށް "ކަނޑުގެ ހިސާރެއް" އިއުލާންކޮށް، ސައުދީގެ ވައިގެ ބަނދަރުތަކަށާއި، ތެލުގެ ފެސިލިޓީތަކަށާއި އަދި ރަތް ކަނޑުގައި ދަތުރުކުރާ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކަށް ހޫޘީން މިސައިލާއި ޑްރޯން ހަމަލާތައް ދޭން ފެށި ހިސާބުންނެވެ.
މިއީ، އެ ޖަމާއަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ބަނދަރުތަކާއި އެއާޕޯޓުތައް ސައުދީން ހިސާރުކުރުމާއި، އަދި ޞަންޢާގެ ވައިގެ ބަނދަރަށް ދިން ވައިގެ ހަމަލާއަކީ ސައުދީން ދިން ހަމަލާއެއް ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް، އެ ކަމުގެ ބަދަލު ހިފުމުގެ ގޮތުން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކެއް ކަމަށް ހޫޘީން ބުނެފައިވެ އެވެ.
މިދިޔަ މަހު ހޫޘީން ވަނީ ޔަމަނުގެ ހުޅަނގުދެކުނުގައިވާ ރަތް ކަނޑުގެ އައްސޭރިފަށުގައި ކުއްލި ހަމަލާތަކެއް ފަށައި، ބާބު އަލް-މަންދަބު ކަނޑުއޮޅި ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދުތަކުން ސަރުކާރަށް ވާގިވެރިވާ ފައުޖުތައް ބޭރުކޮށްފަ އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މުޚާ، ދުބާބް އަދި މައްޔޫން ޖަޒީރާ ހިމެނެ އެވެ. އެ ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ބައިނަލްއަގުވާމީ އުޅަނދުތަކަށް އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް ނެތް ކަމަށާއި، ނަމަވެސް ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން އަންނަ އުޅަނދުތަކަށް ހަމަލާދިނުން ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށް ހޫޘީން ބުނެފައިވެ އެވެ.
ނަމަވެސް، މި ކަނޑުއޮޅި ހިފުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލުމަށް ވަނީ މެދުވެރިވެފަ އެވެ. އެއީ، އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލް ގުޅިގެން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ފަށާފައިވާ ޣައިރުގާނޫނީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ގަލްފުގައިވާ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވުމާއެކު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓުކުރުމަށް ރަތް ކަނޑަށް ބަރޯސާވެފައިވާތީ އެވެ. ޔަމަން ސަރުކާރުގެ ސިއްހަތާ ބެހޭ ވުޒާރާއިން ބުނީ، އޮގަސްޓު 6 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ޔަމަނުގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި ގާތްގަނޑަކަށް 959 މީހުން މަރުވެ، 5،000 މީހުންނަށް އަނިޔާވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި، އިތުރު 197،000 މީހުންގެ ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް އދ. އިން ބުނެފައިވެ އެވެ.
މަސްދަރު: ބީބީސީ
