ޗައިނާގެ އިންޒާރުތަކަށް ބެލުމެއްނެތި އެމެރިކާއިން ޓައިވާނަށް އާ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުތައް ފޮނުވަން ފަށައިފި
3 އޮކްޓޯބަރު 2026 | ހޮނިހިރު 08:24ޗައިނާގެ އަސްކަރީ ނުރައްކާތަކާ ކުރިމަތިލުމަށް ޓައިވާނުން އެމެރިކާއަށް އޯޑަރުދިން އެފް-16ވީ މަރުކާގެ ޖެޓުތަކުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ދެ ބޯޓު އެ ގައުމާ ހަވާލުކޮށްފި. މި އެހީއާއެކު ޓައިވާނުގެ ވައިގެ ދިފާއީ ގާބިލުކަން ވަރުގަދަވެގެންދާނެ ކަމަށް އެ ގައުމުގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއިރު، ޗައިނާއިން އަންނަނީ އެމެރިކާއިން ޓައިވާނަށް ހަތިޔާރު ފޯރުކޮށްދޭތީ އެކަމާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލަމުން
ޓައިވާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބޭނުންކުރާ އެފް16 މަރުކާގެ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓެއް އަަސްކަރީ އެއާބޭހަކުން ފުރާ މަންޒަރު | ރޮއިޓާސް
ޗައިނާގެ އަސްކަރީ ހަރަކާތްތަކަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ފާރަވެރިވާން ޖެހިފައިވާ ޓައިވާނުގެ އަސްކަރީ ގާބިލުކަން ފުޅާކުރުމަށް އެހީވުމުގެ ގޮތުން އެމެރިކާއިން ޓައިވާނަށް 'އެފް16ވީ' މަރުކާގެ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުތައް ފޯރުކޮށްދޭން ފަށައިފި އެވެ. މި ގޮތުން، އެމެރިކާގައި އުފައްދާފައިވާ އެފް16ވީ މަރުކާގެ ދެ މަތިންދާބޯޓު ޓައިވާނަށް ގެންގޮސްފައިވާއިރު، މިއީ 2019 ވަނަ އަހަރު ޓައިވާނުން އޯޑަރު ޖަހާފައިވާ 'އެފް16ވީ ބްލޮކް 70' މަރުކާގެ 66 ބޯޓުގެ ތެރެއިން ދެ ޖެޓެވެ. މީގެ ތެރެއިން ދެ ބޯޓު ޓައިވާނަށް ގެންގޮސްފައި މި ވަނީ އެތައް މަހެއްގެ ލަސްތަކަކަށް ފަހު އެވެ.
ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުން ވެރިކަންކުރަމުން އަންނަ ޓައިވާނަކީ ޗައިނާގެ ސަރަހައްދެއްކަމަށް ބެއިޖިންގއިން ދައުވާކުރަމުން އަންނައިރު، ޗައިނާގެ ފަރާތުން ޓައިވާނަށް ކުރިމަތިވަމުން އަންނަ އަސްކަރީ ނުރައްކާތައް އިތުރުވަމުންދާ ކަމަށް ޓައިވާނާއި ހުޅަނގުގެ ބާރުތަކުން ދައުވާކުރެ އެވެ. މި ފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި، ޓައިވާނަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދޭ އަދި އެންމެ ގިނައިން ހަތިޔާރު ފޯރުކޮށްދެނީ އެމެރިކާއިންނެވެ. އޯޑަރު ޖަހާފައިވާ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުތައް ފޯރުކޮށްދިނުން ލަސްވެފައިވާތީ ޓައިޕޭއިން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފަ އެވެ.
ތައިވާނުގެ ޓައިޓުންގގެ ޗީހާންގ އެއާބޭހަށް މި ދެ ބޯޓު ގެންގޮސްފައިވަނީ، ޓައިވާނަށް ހަތިޔާރު ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތާމެދު ޓައިވާނުގެ ކަންބޮޑުވުންތައް އިތުރުވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ. ނަމަވެސް، އެ ގައުމުގެ ސިޔާސަތަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައިނުވާ ކަމަށް ވޮޝިންގޓަނުން ބުނެ އެވެ.
ހަވާއީ އަދި ގުއާމް މެދުވެރިކޮށް ދަތުރުކުރި މި ބޯޓުތައް ޓައިވާނުގައި ޖައްސާފައިވަނީ ޓައިވާން ގަޑިން މެންދުރުގެ ވަގުތެއްގަ އެވެ. "މިއީ ޓައިވާނުގެ ވައިގެ ދިފާއީ ގާބިލުކަން ވަރުގަދަކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް،" އެމެރިކާއިން ވެދިން އެހީތެރިކަމަށް ޝުކުރުއަދާކުރައްވައި ފޭސްބުކްގައި ލިޔުއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ރައީސް ލައި ޗިންގ-ދާ ވިދާޅުވި އެވެ.
ޓައިޕޭގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގައި ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން، އާ އެފް-16ވީ މަރުކާގެ އިތުރު ބޯޓުތައް ވަރަށް އަވަހަށް ގެންނާނެކަމަށް ދިފާއީ ވަޒީރު ވެލިންގޓަން ކޫ ވެސް ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ނަމަވެސް އެކަމުގެ އިތުރު ތަފުސީލެއް އޭނާ ނުދެއްވަ އެވެ.
ޓައިވާނަށް ލޮކްހީޑް މާޓިންއިން އުފައްދާ އެފް-16ވީ މަރުކާގެ މަތިންދާބޯޓުތައް 8 ބިލިޔަން ޑޮލަރަށް ވިއްކުމަށް އެމެރިކާއިން ފާސްކޮށްފައި ވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރުގަ އެވެ. އަދި، މިއާއެކު ޓައިވާނުގައި އޮންނަ އެފް-16 މަރުކާގެ ބޯޓުތަކުގެ އަދަދު 200 އަށްވުރެ އިތުރުވެގެންދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް، ސޮފްޓްވެއާ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން މި ބޯޓުތައް ފޯރުކޮށްދިނުން ވަނީ ލަސްވެފަ އެވެ.
ފުރަތަމަ ދެ ބޯޓު ޓައިވާނަށް ގެންގޮސްފައި މި ވަނީ، އެމެރިކާގެ ޓްރަމްޕް އަދި ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންގ ވޮޝިންގޓަންގައި ބައްދަލުކުރެއްވިތާ ގާތްގަނޑަކަށް ހަފުތާއެއްހާ ދުވަސް ފަހުންނެ އެވެ. ބެއިޖިންގގައި ޝީއާ ބައްދަލުކުރެއްވުމަށްފަހު މިދިޔަ މެއި މަހު ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، ޓައިވާނަށް ދިނުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 14 ބިލިޔަން ޑޮލަރުގެ އާ ޕެކޭޖެއް މަޑުޖައްސަވާލައްވާފައިވާ ކަން އިއުލާނުކުރައްވާފަ އެވެ. ނަމަވެސް، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހު 11 ބިލިޔަން ޑޮލަރުގެ ޕެކޭޖެއް އޭނާ ވަނީ ފާސްކުރައްވާފަ އެވެ.
ޗައިނާގެ ފުށުން ޓައިވާނަށް އޮތް ނުރައްކާ
2028 ވަނަ އަހަރު ކުރިން ޓައިވާން ހިފުމަށް ޗައިނާއިން އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއް ހިންގަފާނެ ކަމަށް އެމެރިކާގެ ސަރުކާރުން ގަބޫލުނުކުރާ ކަމަށް، އެމެރިކާ ސަރުކާރުގެ މަސްދަރުތަކުން ބުނެ އެވެ. ޓައިވާނުގެ ކުރިއަށް އޮތް ރިޔާސީ އިންތިހާބު ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައި ވަނީ 2028 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅުގަ އެވެ. "ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ޓައިވާން ހިފުމަށް ޗައިނާއިން ގެންގުޅޭ ނިޔަތަކަށް ދުވަހަކުވެސް ބަދަލެއް ނާދޭ،" ދިފާއީ ވަޒީރު ކޫ ވިދާޅުވި އެވެ.
ޓައިވާނުން އަންނަނީ ހަތިޔާރު އުފެއްދުމަށް އެ ގައުމުން އަމިއްލައަށް ވެސް މަޝްރޫއެއް ހިންގަމުންނެވެ. މި ގޮތުން، އެމެރިކާއާއި އިނގިރޭސިވިލާތް ހިމެނޭހެން އެކި ގައުމުތަކުގެ ތަޖުރިބާ އާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި ޖުމްލަ އަށް ސަބްމެރިން ބަނުމަށް އެ ގައުމުން ވަނީ ރާވާފަ އެވެ.
މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ބަންނަ ފުރަތަމަ ސަބްމެރިން ކަމަށްވާ 'ނާވޯލް'، 2024 ވަނަ އަހަރު އަސްކަރިއްޔާއާ ހަވާލުކުރަން ކުރިން ހަމަޖެހިފައި އޮތް ނަމަވެސް، ޓައިވާނުން އަމިއްލައަށް ސަބްމެރިންއެއް ބަންނަން ކުރާ މި މަސައްކަތަށް ވަނީ އެކި ކަހަލަ ލަސްވުންތަކާ ކުރިމަތިވެފަ އެވެ.
މި އުޅަނދުތައް ބަންނަމުންދާ ކުންފުނި ކަމަށްވާ ސީއެސްބީސީގެ ޗެއާމަން ޗެން ޖެންގ-ހޮންގ ވިދާޅުވީ، ސިފައިންނާ ހަވާލުކުރުމުގެ ކުރިން ނާވޯލްގެ އެންމެ ފަހުގެ ޓެސްޓުތައް މިހާރު ކުރިއަށްދާ ކަމަށެ އެވެ. "ގަައިމު ވެސް، ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ވެސް ވީހާވެސް އަވަސްވި ވަރަކަށް ރަނގަޅުވާނެ،" ކަނޑުގެ ސިފައިންނަށް މި އުޅަނދު ލިބޭނެ ވަކި ތާރީހެއް ނުދެއްވައި އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
އެފް16ވީއަކީ އެންމެ ފަހުގެ ޒަމާނީ އުޅަނދެއް
އެމެރިކާގެ އެންމެ ޒަމާނީ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުތައް ކަމަށްވާ އެފް-22 ނުވަތަ އެފް-35 ފަދަ ބޯޓުތައް ޓައިވާނަށް ދޭން ވޮޝިންގޓަނުން ބޭނުންނުވި ނަމަވެސް، އަލަށް ފޯރުކޮށްދީފައިވާ އެފް-16ވީ ޖެޓުތަކުގައި ޗައިނާގެ ވައިގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި އެ ގައުމުގެ ސްޓެލްތު ޖޭ-20 ޖެޓުތަކާ ދެކޮޅަށް ފައިތިލަ ސާބިތުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ޒަމާނީ އޭވިއޮނިކްސްއާއި، ހަތިޔާރު އަދި ރާޑަރު ސިސްޓަމްތައް އެކުލެވިގެންވާ ކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެ އެވެ. ޓައިވާނުގެ ދިފާއަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ގާނޫނީ ގޮތުން އެމެރިކާގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ ކަމެއް ނަމަވެސް، މި ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި ރަސްމީ އެއްވެސް ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުމެއް ގާއިމުކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.
ޓައިވާނަށް ހަތިޔާރު ފޯރުކޮށްދިނުން ހުއްޓާލުމަށް ބެއިޖިންގއިން ވަނީ ތަކުރާރުކޮށް ވޮޝިންގޓަނަށް ގޮވާލާފަ އެވެ. ނަމަވެސް، ޓައިވާނަށް އާ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓުތައް ފޯރުކޮށްދޭން އެމެރިކާއިން ފެށުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ސުވާލުކުރުމުން ޗައިނާގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާއިން މި ކަމާމެދު އަދި މިހާތަނަށް ވަކި އެއްޗެއް ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.
އާ މަތިންދާބޯޓުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ސުވާލުކުރުމުން އެމެރިކާގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާގެ ތަރުޖަމާނަކު ވިދާޅުވީ، "އަޅުގަނޑުމެންގެ ގުޅިފައިވާ ތަނަވަސްކަމާއި، ސަލާމަތާއި، އަދި ހަމަތައް ކުރިއެރުވުމަށް ޓަކައި އިންޑޯ-ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގެ އެކުވެރިންނާއި ބައިވެރިންނާއެކު އަޅުގަނޑުމެން ސާބިތުވެ ތިބޭނަން. އޭގެ ތެރޭގައި ޓައިވާން ވެސް ހިމެނޭ."
މަސްދަރު: ރޮއިޓަރސް
