ނަފުސާނީ ގޮންޖެހުންތަކާއި ދިރިއުޅުމުގެ ދަތިތަކަށް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ ފަރުވާއަކީ ގިނަގިނައިން މާތްﷲ އަށް ޒިކުރުކުރުން: ޚުތުބާ
2 އޮކްޓޯބަރު 2026 | ހުކުރު 08:21މާތްﷲއަށް ހަނދުމަކުރާ މީހާއާއި ހަނދުމަނުކުރާ މީހާގެ މިސާލަކީ ދިރިހުރި މީހަކާއި މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މިސާލު ކަމަށާއި، ނަފުސާނީ ގޮންޖެހުންތަކާއި ދިރިއުޅުމުގެ ދަތިތަކަށް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ ފަރުވާއަކީ ގިނަގިނައިން މާތްﷲ އަށް ޒިކުރު ކުރުން ކަމަށް ޚުތުބާގައި ބުނެފައިވޭ. އަދި ޒިކުރުކުރުމަކީ ހިތްތަކަށް ދިރުން ލިބި ޝައިތާނާގެ ވަސްވާސްތަކުން ދުރުކޮށްދޭ ކަމެއްކަން ފާހަގަކޮށް، ހިތާއި ދުލުގެ އިތުރުން އަމަލީ ގޮތުންވެސް މާތްﷲ ހަނދުމަކުރުމަށް ޚުތުބާގައި ވަނީ ނަސޭހަތްތެރިވެފައި.
ބޮޑު ޖަމާއަތުގައި އީދު ނަމާދު ކުރުމަށް ސަފުތައް ހަދަނީ. ފައިލް ފޮޓޯ. | ރާއްޖެއެމްވީ
މާތްﷲއަށް ހަނދުމަކުރާ މީހާއާއި ހަނދުމަނުކުރާ މީހާގެ މިސާލަކީ ދިރިހުރި މީހަކާއި މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މިސާލު ކަމަށާއި، ނަފުސާނީ ގޮންޖެހުންތަކާއި ދިރިއުޅުމުގެ ދަތިތަކަށް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ ފަރުވާއަކީ ގިނަގިނައިން މާތްﷲ އަށް ޒިކުރު ކުރުން ކަމަށް ހުކުރު ޚުތުބާގައި ބުނެފި އެވެ.
''ގިނަގިނައިން ﷲ ހަނދުމަކުރުން'' މި މައުޟޫއަށް ރާއްޖޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކަށް އިއްވި ޚުތުބާގައި ވަނީ، މިއަދު އަހަރެމެން ވޭތިކުރަމުންދަނީ ހާސްކަމާއި ނަފުސާނީ ގޮންޖެހުންތަކުން ފުރިފައިވާ ދުވަސްތަކެއް ކަމަށެވެ. އަދި ދިރިއުޅުމުގެ ދަތިތަކާއި ތަކުލީފުތަކަށް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ ފަރުވާއަކީ ގިނަގިނައިން މާތް ﷲ ހަނދުމަކުރުން ކަމަށާއި، ޒިކުރުކުރުމަކީ ހިތްތަކުގެ ދިރުން ކަމަށް ޚުތުބާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ.
މާތް ﷲ ހަނދުމަކުރުމުގެ މައިގަނޑު ތިން ބަޔަކަށް ބެހިގެންވާކަން ފާހަގަކޮށް ޚުތުބާގައި ބުނީ، އެއީ ހިތުގެ އިޚްލާސްތެރިކަމާއެކު ހަނދުމަކުރުން ކަމަށެވެ.
އެގޮތުން މާތް ﷲގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމާ މެދު ފުންކޮށް ފިކުރުހިންގައި، ތިމާ ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް އެކަލާނގެ ބައްލަވައިވޮޑިގެންވާކަން ދަނެ ބިރުވެތިވުމާއި ވަކީލުކުރުން ކަމަށް ޚުތުބާގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
ދެވަނަ އަށް ދުލުން ޛިކުރުކުރުން ކަމަށާއި، އެގޮތުން ކީރިތި ގުރްއާން ކިޔެވުމާއި، ތަސްބީހަކިޔުމާއި، ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދި ދުއާކުރުމާއި ކީރިތި ރަސޫލާ مُحَمَّدُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَގެ މައްޗަށް ސަލަވާތްކިޔެވުން ކަމަށް ޚުތުބާގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. އަދި ތިން ވަނަ އަށް މާތް ﷲ ހަނދުމަކުރުމުގެ ބަޔަކީ އަމަލީ ގޮތުން ނުވަތަ ގުނަވަންތަކުގެ ޒަރީއާއިން ހަނދުމަކުރުން ކަމަށް ޚުތުބާގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
އެގޮތުން ފަރުޟު ފަސް ނަމާދު އަދާކުރުމާއި، ރޯދަހިފުމާއި، ޒަކާތްދިނުމާއި، ޙައްޖާއި ޢުމްރާގެ އަޅުކަން އަދާކުރުމުގެ އިތުރުން މައިންބަފައިންނަށް އޯގާތެރިވެ މީސްތަކުންނަށް އެހީތެރިވުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.
ޒިކުރުކުރާ މީހާ އާއި ޒިކުރުނުކުރާ މީހާގެ ތަފާތު ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން ކީރިތި ރަސޫލާ مُحَمَّدُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ޙަދީޘްކުރައްވައިފައި ވެ އެވެ. (مَثَلُ الَّذِيْ يَذْكُرُ رَبَّهُ وَالَّذِيْ لَا يَذْكُرُ، مَثَلُ الْـحَيِّ وَالْمَيِّتِ)[1] މާނައީ: "އެ މީހެއްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަކުރާ މީހާއާއި، އެކަލާނގެ ހަނދުމަނުކުރާ މީހާގެ މިސާލަކީ، ދިރިހުރި މީހަކާއި މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މިސާލެވެ." އަޅުތަކުން މާތް ﷲއާ ކުއްތަންވުމުގެ ގޮތުން ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކަށް ސަވާބާއި ދަރުމަދެއްވުމުގައި އެކަލާނގެ ދީލަތިފުޅުކަން، މާ އިތުރުވެގެން ވެ އެވެ. އެކަން ބަޔާންކުރައްވައި ޤުދުސިއްޔަ ޙަދީޘެއްގައި މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވައިފައި ވެ އެވެ. (أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِيْ بِيْ، وَأَنَا مَعَهُ حَيْثُ يَذْكُرُنِيْ، وَاللهِ، لَلَّهُ أَفْرَحُ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ يـَجِدُ ضَالَّتَهُ بِالْفَلَاةِ، وَمَنْ تَقَرَّبَ إِلَيَّ شِبْرًا تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا، وَمَنْ تَقَرَّبَ إِلَيَّ ذِرَاعًا تَقَـرَّبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا، وَإِذَا أَقْبَلَ إِلَيَّ يـَمْشِـيْ أَقْبَلْتُ إلَيْهِ أُهَرْوِلُ.)[2] މާނައީ: "މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."ތިމަންރަސްކަލާނގެ ވޮޑިގެންވަނީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެއާ މެދު ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅާ ހީކުރާ ގޮތެއްގެ މަތީގައެވެ. އޭނާ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަކުރާ ހިނދު، އޭނާއަށް ނަޞްރާއި މަދަދުދެއްވުމުގައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާއާއެކު ވޮޑިގެންވަމެވެ.ހުކުރު ޚުތުބާ
މީގެ އިތުރުން ޚުތުބާގައި ބުނީ، މާތް ﷲ ހަނދުމަކުރުމަކީ ޝައިޠާނާގެ ވަސްވާސްތަކުން ދުރުކޮށްދީ، ހިތްތަކަށް ހަމަޖެހުމާއި އުފާވެރިކަން ގެނެސްދޭ ކަމެއް ކަމަށެވެ. އަދި ޒިކުރުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި މިސްކިތުގައި އިނދެގެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ހިނގާފައި ދާއިރުގައްޔާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ ވަގުތުގައްޔާއި މަސައްކަތުގެ މައިދާނުގައި ވެސް ޒިކުރުކުރެވޭނެ ކަމަށް ޚުތުބާގައި ހަނދާންކޮށްދީފައިވެ އެވެ.
ޚުތުބާގައި ވަނީ ބާއްޖަވެރިކަމަށް އެދޭ ކޮންމެ މީހެއްގެ ދޫ އަބަދުވެސް މާތް ﷲއަށް ޒިކުރުކުރުން މަތީގައި ބެހެއްޓުމަށް ނަސޭހަތްތެރިވެފަ އެވެ.
