އައިއޭއީއޭގެ ބައްދަލުވުމަށް އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ އިދާރާގެ ވެރިޔާ ކުރައްވަން އުޅުއްވި ދަތުރުފުޅަށް އެމެރިކާއިން ހުރަސްއަޅައިފި

އޮސްޓްރިޔާގެ ވިއެނާގައި ހުންނަ އިންޓަނޭޝަނަލް އެޓޮމިކް އެނާޖީ އެޖެންސީގެ (އައިއޭއީއޭ) މައި މަރުކަޒުގައި މި ހަފުތާގައި ބާއްވާ އެ އޭޖެންސީގެ އަހަރީ އާންމު މަޖިލީހުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތުމަށް، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ހަކަތައާ ބެހޭ އިދާރާގެ ވެރިޔާ މުޙައްމަދު އިސްލާމީ ކުރައްވަން އުޅުއްވި ދަތުރުފުޅަށް އެމެރިކާއިން ހުރަސްއަޅައިފި އެވެ. އެމެރިކާއިން މި ފިޔަވަޅު އެޅީ، އީރާނާ ދެކޮޅަށް އަލުން އިއާދަކޮށްފައިވާ 'ސްނެޕްބެކް' ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުން އިސްލާމީ އިސްތިސްނާކުރުމަށް އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުން ދެކޮޅު ހެދުމާ ގުޅިގެންނެވެ.

ފަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ކުރިއަށްދާ މި ބައްދަލުވުމަށް އިސްލާމީއާއި އޭނާގެ ވަފުދުން ކުރަން އޮތް ދަތުރު ކެންސަލް ކުރަން ޖެހުނީ، އޮސްޓްރިޔާއިން އޭނާގެ ވިސާ ބާތިލުކުރުމާ ގުޅިގެން ކަމަށް އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާއިން ވަނީ ރިޕޯޓްކޮށްފަ އެވެ.

Advertisement

އީރާނުގެ އެޓޮމިކް އެނާޖީ އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ވެރިޔާ މުޙައްމަދު އިސްލާމީއަކީ، 2015 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރިން އަމަލުކުރަމުންދިޔަ 'ސްނެޕްބެކް' އުސޫލުގެ ދަށުން އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުން ދަތުރުފަތުރުކުރުން މަނާކޮށްފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ވިލާތުގެ ގައުމުތަކުން މިދިޔަ އަހަރު އަލުން އިއާދަކުރި މި އުސޫލުގެ ދަށުން، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ އަދި ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ޕްރޮގްރާމާ ގުޅުންހުރި އޮފިޝަލުން އެހެން ގައުމުތަކަށް އެތެރެވުމާއި އެ ގައުމުތައް ހުރަސްކޮށް ދަތުރުކުރުން މަނާކުރުން މެންބަރު ގައުމުތަކަށް ލާޒިމުވެ އެވެ.

ބައްދަލުވުން ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން، އިސްލާމީގެ ވިސާ ކުރިން އޮތީ ފާސްކޮށްފައި ކަމަށް އައިއޭއީއޭއަށް އީރާނުން ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަވާ ސަފީރު ރިޒާ ނަޖަފީ ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި، އޮސްޓްރިޔާގެ މި ނިންމުމަކީ އައިއޭއީއޭގެ މެންބަރު ގައުމެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އީރާނަށް ލިބިގެންވާ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުން ކަމަށް އޭނާ ސިފަކުރެއްވި އެވެ. އީރާނުގެ ފުރިހަމަ ބައިވެރިވުމަށް ހުރަސްއަޅައި، އިސްލާމީއަށް ވިސާ ނުދިނުމަކީ އައިއޭއީއޭގެ ބައްދަލުވުންތަކާ ގުޅޭ ގާނޫނީ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ނަޖަފީ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ވިސާ ނުދިނުމަށް ވިއެނާއިން ނިންމި ނިންމުމަކީ ބައްދަލުވުން ބާއްވާ ގައުމުގެ ހައިސިއްޔަތުން އޮސްޓްރިޔާއިން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާ ޚިލާފުވުން ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ދަތުރު ކެންސަލްކުރުމާއި އެ ކަމަށް ދައްކާ ގާނޫނީ އުޒުރުތަކަކީ ސިޔާސީ މަގުސަދެއްގައި ކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކަމަށާއި، މިއީ އެ ޖަމުއިއްޔާ ސިޔާސީ ކުރަމުންދާ ކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމަށް ވެސް ނަޖަފީ ވިދާޅުވި އެވެ.

އޮސްޓްރިޔާއަށް މި ނިންމުން ނިންމަން މަޖުބޫރުކުރުވީ އެމެރިކާއިން ކަމަށް އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާގެ ތަރުޖަމާނު އިސްމާއީލް ބަޣާއީ ތުހުމަތުކުރެއްވި އެވެ. އެޓޮމިކް އެނާޖީ އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ވެރިޔާގެ މަގާމާ 2021 ވަނަ އަހަރު ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، ވިއެނާގައި ބާއްވާ އައިއޭއީއޭގެ އަހަރީ ބައްދަލުވުންތަކުގައި އިސްލާމީ ގަވާއިދުން ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ގެންދަވާކަން އޭނާ ހަނދާންކޮށްދެއްވި އެވެ. މިއީ، އީރާނުގެ އޮފިޝަލުންނަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ދަތުރުފަތުރުގެ ވިސާ ލިބުމަށް ހުރަސްއެޅުމަށް ރޭވިގެން ހިންގާ ހަރަކާތެއް ކަމަށް އީރާނާއި ރަޝިޔާއިން ވެސް ދެކެ އެވެ.

ފަރަންސޭސިވިލާތާއި، ޖަރުމަނުވިލާތް އަދި އިނގިރޭސިވިލާތުން މިދިޔަ އަހަރު ވަނީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ އެއްބަސްވުމުގެ (ޖޭސީޕީއޯއޭ) ދަށުން 'ސްނެޕްބެކް' އުސޫލު ހިންގަން ފަށައިފަ އެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ 2015 ވަނަ އަހަރުގެ އެއްބަސްވުމާއެކު އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ  2231 ނަންބަރު ގަރާރުގެ ދަށުން މެދުކަނޑާލާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އޮޓޮމެޓިކުން އަލުން އިއާދަކުރުމެވެ.

އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ މީގެ ތިން އަހަރު ކުރިން މި އެއްބަސްވުމުން ވަކިވެވަޑައިގެންފަ އެވެ. 'ސްނެޕްބެކް' ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ދަތުރުފަތުރުކުރުން މަނާކުރުމާއި، ހަތިޔާރުގެ މުއާމަލާތްކުރުން މަނާކުރުމާއި، ބެލިސްޓިކް މިސައިލް އުފެއްދުމާ ގުޅޭ ހަރަކާތްތައް ހުއްޓުވުމާއި، މުދަލާއި ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމުގެ އިތުރުން ނިއުކްލިއާ ޓެކްނޮލޮޖީ އުފެއްދުން މަނާކުރުން ހިމެނެ އެވެ. ނަމަވެސް، އީރާނާއި އެ ގައުމުގެ ބައިވެރިއެއް ކަމަށްވާ ރަޝިޔާއިން، އަލުން އިއާދަކޮށްފައިވާ މި ފިޔަވަޅުތައް ގަބޫލެއް ނުކުރެ އެވެ.

އިސްލާމީއަށް ހުރަސްއަޅާފައި ވަނީ އެމެރިކާއިން ބާރުއަޅައިގެން

އދ. ގެ އިދާރާތައް ގާއިމުވެފައިވާ ގައުމުގެ ހައިސިއްޔަތުން، ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާ އޮފިޝަލުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ކޮންފަރެންސްތަކަށް ވަޑައިގަތުމަށް ވިސާ ދިނުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުމުގެ ފުރުސަތު އޮސްޓްރިޔާއަށް އޮވެ އެވެ. މި ގޮތުން އޮސްޓްރިޔާއިން ފުރަތަމަ މަސައްކަތްކުރީ އިސްލާމީއަށް ލުޔެއް ހޯދައިދިނުމަށެވެ. ނަމަވެސް، އެމެރިކާއިން ވަނީ އެ ކަމަށް އިއުތިރާޒުކޮށްފަ އެވެ. އދ. ގެ ކޮމިޓީގެ އުސޫލުތައް އޮންނަ ގޮތުން، އެއްވެސް ގައުމަކުން އިއުތިރާޒުކޮށްފިނަމަ އެ ހުއްދައެއް ނުލިބޭނެ އެވެ. އެމެރިކާގެ އިއުތިރާޒާ ގުޅިގެން އީރާނުގެ ވަފުދުގެ އެއް މެންބަރަކަށް އެ ގައުމަށް އެތެރެވުމުގެ ހުއްދަ ނުދިނުމަށް އޮސްޓްރިޔާއަށް މަޖުބޫރުވީ ކަމަށް، އައިއޭއީއޭއަށް އޮސްޓްރިޔާއިން ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަވާ ސަފީރު ކްރިސްޓިއަން އެބްނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

އިސްލާމީއަށް ލުއި ދިނުމަށް ނިއު ޔޯކުގައި ހުންނަ އދ. ގެ މަރުކަޒުގައި އެމެރިކާއިން ދެކޮޅު ހެދި ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން އެ ހުއްދަ ދެވެން ނެތް ކަމަށް އެމެރިކާގެ ސަފީރު ޕްރެސްޓަން ވެލްސް ގްރިފިތު ވިދާޅުވި އެވެ. އިސްލާމީ މި ބައްދަލުވުމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި ނަމަ، އީރާނުން އައިއޭއީއޭގެ މި ފޯރަމް ބޭނުންކުރާނީ ޕްރޮޕެގެންޑާ ފެތުރުމަށް ކަމަށް ގްރިފިތު ތުހުމަތުކުރެއްވި އެވެ. އަދި، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ވައުދުތައް ކަށަވަރުކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮތް އިދާރާއަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ އިދާރާގެ އަގު ވައްޓާލުމަށް މަސައްކަތް ކުރާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތައް ބަލައި ފާސްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އުފެދިފައިވާ މައްސަލަތަކަށް އިޝާރާތްކުރައްވަމުން ގްރިފިތު ވިދާޅުވީ، މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު ހިނގި 12 ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައިގައި އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތަކަށް ދިން ހަމަލާތަކަށްފަހު، އެ ތަންތަން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ފުރުސަތު އައިއޭއީއޭގެ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ދިނުމަށް ތެހެރާނުން ދެކޮޅު ހަދާފައިވާތީ އެވެ. މިއީ، ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ފެތުރުން ހުއްޓުވުމާ ބެހޭ މުއާހަދާގެ ދަށުން އީރާނުން އަދާކުރަންޖެހޭ ގާނޫނީ ޒިންމާތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ގައުމުން ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު އުފައްދަން މަސައްކަތް ނުކުރާ ކަމަށާއި، އެ ޕްރޮގްރާމަކީ ސުލްހަވެރި ބޭނުންތަކަށް ހިންގާ ޕްރޮގްރާމެއް ކަމަށް އީރާނުން ބުނެ އެވެ.

އީރާނުން ބޭނުންވަނީ ވޮޝިންގޓަނާއެކު އެއްބަސްވުމަކަށް އަންނަން ކަމަށް ހޯމަ ދުވަހު ޓްރަމްޕް ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލައާއި ސަރަހައްދީ ހަމަނުޖެހުންތައް އިތުރުވަމުންދިޔަ ނަމަވެސް، މިއީ ޑިޕްލޮމެޓިކް މަޝްވަރާތަކަށް ހުޅުވިގެންދާ ފުރުސަތެއް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.

"ނާކާމިޔާބުވެފައިވާ އީރާނުން ބޭނުން ވަނީ ވަރަށް އަވަހަށް އެއްބަސްވުމަކަށް އަންނަން. އެމެރިކާއިން އެ ކަމުގައި ބައިވެރިވާނެތޯ ނިންމާނީ އަހަރެން. އެ ފަދަ މަޝްވަރާތަކަކަށް އަހަރެމެން މިތިބީ ތައްޔާރަށް،" ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.