ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ނުރައްކަލާއި ސައުދީއަށް ދިން ހަމަލާތައް: މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމަ ވަރުގަދަވެ، ހަކަތައިގެ ރައްކާތެރިކަން ނާޒުކު ފައްތަރަކަށް
14 ސެޕްޓެމްބަރު 2026 | ހޯމަ 07:52ސައުދީގެ ތެޔޮ ހޮޅިލައިނަކަށާއި ގަލްފުގެ އުޅަނދުތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހޫޘީން ދެމުންދާ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހު ނުތަނަވަސްވެ، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލުމުގެ ބިރު ބޮޑުވެއްޖެ. މި ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން ސަރަހައްދީ ސަލާމަތާ ބެހޭގޮތުން އޮމާންގައި ބާއްވަން އޮތް މަޝްވަރާތައް ފަސްކޮށްފައިވާއިރު، ސައުދީން ވަނީ ހޫޘީންނާ ދެކޮޅަށް އަސްކަރީ އެހީތެރިކަމަށް އެމެރިކާގައި އެދިފައި
ޔަމަނުގެ ފައުޖުތަކުން ޙޫޘީންގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ސަރަހައްދުތަކަށް ވައިގެ ހަމަލާތައް ދެމުންދާ މަންޒަރު | އެކްސް
ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ތެޔޮ ހޮޅިލައިނަކަށް ދިން ހަމަލާއަކާއި، ޔަމަނުގެ ހޫޘީން ހޯދަމުންދާ ކުރިއެރުންތަކާއެކު ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ސަޕްލައިއަށް ބުރޫއަރާފާނެ ކަމުގެ ބިރު ބޮޑުވެފައި ވަނިކޮށް، އާދީއްތަ ދުވަހު ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށާއި ގަލްފުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައިވާ އުޅަނދުތަކަށް އަމާޒުކޮށް ދިން އާ ހަމަލާތަކާއެކު މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހު އިތުރަށް ނުތަނަވަސްވެއްޖެ އެވެ. ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓްކުރާ ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ސަޕްލައިއަށް މި ހަފުތާ ބަންދުގައި ކުރިމަތިވި މި ނުރައްކާތަކާ ގުޅިގެން، ހޯމަ ދުވަހު މާރުކޭޓުތައް ހުޅުވޭއިރު ތެލުގެ އަގު އަނެއްކާ ވެސް އުފުލޭނެ ކަމަށް ތެޔޮ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކުން އަންނަނީ ލަފާކުރަމުންނެވެ.
ބްރިޓިޝް މެރިޓައިމް ސެކިއުރިޓީ އެޖެންސީން (ޔޫކޭއެމްޓީއޯ) އާދީއްތަ ދުވަހު ބުނީ، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ އުޅަނދަކަށް ހަމަލާއެއް އަމާޒުވުމުގެ ސަބަބުން އެ އުޅަނދުގައި އަލިފާން ރޯވެ، އޭގައި ތިބި ފަޅުވެރިން ސަލާމަތްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. އަނެއްކޮޅުން އީރާނުން ބުނެފައި ވަނީ އެ ގައުމުގެ އައްސޭރިފަށުން ދަތުރުކުރި އީރާނުގެ ވިޔަފާރި އުޅަނދަކަށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި އެކަކު ޝަހީދުވެ، ހަތަރު ފަޅުވެރިއަކު ޒަޚަމްވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ދެކުނުގެ ޖާޒާން ޕްރޮވިންސަށް ހޫޘީން ދިން ކަމަށް ބުނާ ހަމަލާތަކުގައި، އާންމުންގެ ގެދޮރަށާއި މިސްކިތަކަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުންތައް ދައްކުވައިދޭ ވީޑިއޯ އެ ގައުމުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާއިން ވަނީ އާންމުކޮށްފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަވައްޓެރި ޕްރޮވިންސެއްގައި އޮންނަ ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒަކަށް ހަމަލާދީފައިވާނެ ކަމަށް ހޫޘީން ވަނީ އިންޒާރުދީފަ އެވެ.
ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ދެކުނުގެ ސިޓީތަކުގައި މިދިޔަ ހަފުތާއިން ފެށިގެން ނުރައްކަލުގެ އިންޒާރުތައް ދަނީ ތަކުރާރުކޮށް ދެމުންނެވެ. މި ގޮތުން ހުކުރު ދުވަހު ދިން ޑްރޯން ހަމަލާތަކެއްގައި، އަރަބި ކަނޑުއޮޅި ހުރަސްކޮށް 1،200 ކިލޯމީޓަރަށް ދެމިގެންވާ 'އީސްޓް-ވެސްޓް' ތެޔޮ ހޮޅިލައިނަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފަ އެވެ. މިއީ، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބޭނުންނުކޮށް މެދުއިރުމަތީގެ ތެޔޮ ދުނިޔޭގެ ބާޒާރަށް ފޯރުކޮށްދޭ މައިގަނޑު މަގެވެ. ހަމަ އެ ދުވަހު ހޫޘީން ވަނީ ރަތް ކަނޑުގެ ދޮރާށީގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ބާބުލް މަންދަބު ކަނޑުއޮޅީގެ މެދުގައި އޮންނަ މައްޔޫން ޖަޒީރާ ވެސް ހިފާފަ އެވެ.
އެމެރިކާގައި ޑީސަލްގެ އަގު އަނެއްކާވެސް ރެކޯޑް އަގަކަށް
މިދިޔަ ޖުލައި މަހަށްފަހު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ތެލުގެ އަގު މިދިޔަ ހަފުތާގައި 100 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް އެރި އެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ނުފޫޒުގަދަ އެމެރިކާގެ ބާޒާރުގައި ޑީސަލް ލިޓަރެއްގެ އަގު އާދީއްތަ ދުވަހު ވަނީ ރެކޯޑް މިންވަރަކަށް އުފުލިފަ އެވެ. މި ގޮތުން، މިހާރު ޑީސަލް ގެލަނެއް ވިއްކަނީ 6.20 ޑޮލަރަށެވެ. ރޮއިޓާސްއަށް މައުލޫމާތު ދިން ވިޔަފާރިވެރިންނާއި ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ތެޔޮ ގަންނަ ފަރާތްތަކުން ބުނީ، ހުކުރު ދުވަހު ހަމަލާދިން ތެޔޮ ހޮޅިލައިން މަރާމާތު ނުކުރެވި ބަންދުކޮށްފައި ބާއްވަން ޖެހިއްޖެނަމަ، ރަތް ކަނޑުގެ ޔަންބުޢު ބަނދަރުގައި ހުރި ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓު ކުރެވޭނީ 5 އާއި 7 އާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ކަމަށެވެ. މިއާއެކު، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލަތަކާ ހުރެ ދުވާލަކު އެތައް މިލިއަން ފީފާ ތެލެއް ބާޒާރަށް ނުލިބިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، ދުނިޔޭގެ ތެޔޮ ސަޕްލައިގެ 4 އިންސައްތަ އިތުރަށް ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅިގެންދާނެ އެވެ.
ތެޔޮ ހޮޅިލައިނަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ތަފްސީލެއް ނުވަތަ އެ ހޮޅިލައިން އަލުން ބޭނުންކުރަން ފެށޭނެ ތާރީޚެއް ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން އަދި ހާމައެއް ނުކުރެ އެވެ. ރޮއިޓާސްއާ ވާހަކަދެއްކި މަސްދަރުތަކުން އެ ހޮޅިލައިން މަރާމާތުކުރަން ހޭދަވާނެ މުއްދަތާ މެދު ދެބަސްވުންތަކެއް ހުރިއިރު، ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބުނަނީ އެއީ މަދު ދުވަސްކޮޅެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އަނެއް ބަޔަކު ބުނަނީ އެ ކަމަށް ހަފުތާތަކެއް ނަގާނެ ކަމަށެވެ. ސެޓެލައިޓް ފޮޓޯތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި ތެޔޮ ހޮޅި ހުރި ސަރަހައްދުތަކުން އަދިވެސް ދަނީ ދުން އަރަމުންނެވެ.
އޮމާންގައި ބާއްވަން އޮތް މަޝްވަރާތައް ފަސްކޮށްފި
އޮގަސްޓު މަހުގެ ތެރޭގައި މެދުއިރުމަތީގެ ތެޔޮ ސަޕްލައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރަނގަޅުވި ނަމަވެސް، ވޭތުވެދިޔަ ދެ ހަފުތާގައި ފެނިގެންދިޔައީ މީގެ ހަ މަސް ކުރިން އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން ފެށި ހަނގުރާމަ އިތުރަށް ވަރުގަދަވަމުންދާ މަންޒަރެވެ. ޖޫން މަހު އެކުލަވާލި ވަގުތީ އެއްބަސްވުން މަދު ހަފުތާތަކެއްގެ ތެރޭގައި އުވާލި ފަހުން، ސުލްހައިގެ އެއްވެސް މަޝްވަރާއެއް ބޭއްވިފައެއް ނުވެ އެވެ.
ޚާރިޖީ ގޮތުން ކުރެވުނު މަދު މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން، އީރާނުގެ އޮފިޝަލުން ކުރިން ބުނެފައިވަނީ ހޯމަ ދުވަހު އޮމާންގައި ގަލްފުގެ އަރަބި ގައުމުތަކާއެކު ބާއްވާ ބައްދަލުވުމެއްގައި ބައިވެރިވާނެ ކަމަށެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި، ކަނޑުއޮޅި މެދުވެރިކޮށް ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އުޅަނދުފަހަރު ދަތުރުކުރާނެ މަގުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އޮމާނާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ހުށަހެޅުމަށް އޮތީ ހަމަޖެހިފަ އެވެ. ނަމަވެސް، އޮމާންގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ސައްޔިދު ބަދުރު އަލްބުސަޢިދީ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ރޭ ވިދާޅުވީ، "އެންމެންގެ މެދުގައި އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމުގެ މަގުސަދުގައި" ސަރަހައްދީ ބައްދަލުވުން ފަސްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި، ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުމާއި ދާއިމީ އެއްބާރުލުމަށް މަގުފަހިވާނެ ފަދަ މަޝްވަރާތަކަށް އޮމާނުން އަބަދުވެސް ތާއީދުކުރާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
އީރާނުގެ ފާރިސް ނޫސް އޭޖެންސީން އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި، އޮމާން ބައްދަލުވުން ފަސްކުރީ ސަރަހައްދީ ބައެއް ގައުމުތަކުގެ އެދުމުގެ މަތިން ތެހެރާނާއި މަސްޤަތުން ގުޅިގެން ނިންމި ނިންމުމެއްގެ ދަށުންނެވެ. އަދި، ބައްދަލުވުން ބާއްވާނެ އެކަށީގެންވާ ތާރީޚެއް ކަނޑައެޅުމަށް އީރާނުން އޮމާނާއެކު މަސައްކަތް ކުރާނެ ކަމަށް އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާގެ އޮފިޝަލަކާ ހަވާލާދީ އެ އޭޖެންސީން ބުނެފައިވެ އެވެ.
މި ބައްދަލުވުމަށް އިރާގުން ވަފުދެއް ފޮނުވާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާއި ގަތަރުގެ ފަރާތުން ބައިވެރިވާނީ އެ ގައުމުތަކުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރުން ކަމަށް ގަލްފުގެ އޮފިޝަލަކު ރޮއިޓާސްއަށް މައުލޫމާތު ދީފައިވެ އެވެ. އީރާނުގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ހޮނިހިރު ދުވަހު ބުނީ، މި ބައްދަލުވުމުގައި ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއާއި އެހެނިހެން މައްސަލަތަކާ މެދު މަޝްވަރާ ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާލުމުގެ ރަސްމީ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވޭ ކަމަށެވެ. ބަހްރެއިނުން ބުނެފައި ވަނީ އީރާނުގެ އެއްވެސް ފަރާތަކާ ބައްދަލުނުކުރާނެ ކަމަށެވެ. މި ކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު އައްބާސް އަރާގިޖީ ވިދާޅުވީ، އޮމާނާއެކު އެއްބަސްވުމަކަށް އައި ނަމަވެސް، އެމެރިކާއިން ތެހެރާނުގެ ޝަރުތުތައް ފުރިހަމަނުކުރާނީސް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވާނުލާނެ ކަމަށެވެ.
ހޫޘީންގެ ކުރިއެރުންތަކާއެކު ވޮޝިންގޓަނަށް އާ ގޮންޖެހުންތަކެއް
ފެބުރުވަރީ މަހު އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް 'އޮޕަރޭޝަން އެޕިކް ފިޔުރީ' ފެށްޓެވިއިރު ކަނޑައެޅުއްވި މަގުސަދުތައް ހާސިލުކުރުމުގައި އެމެރިކާ ވަނީ މިހާތަނަށް ނާކާމިޔާބުވެފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް ހުއްޓުވުމާއި، އަވައްޓެރި ގައުމުތަކަށް ހަމަލާދިނުން ހުއްޓުވުމުގެ އިތުރުން، އީރާނުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުމަށް އެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުން ހިމެނެ އެވެ. އަސްކަރީ އަދި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، ބާރުގަދަ އެމެރިކާގެ ހަމަލާތަކަށް ކެތްކޮށް، އީރާނުން އުންމީދު ކުރަނީ ހަނގުރާމައިގެ ކުރިއަށްވުރެ ވެސް ވަރުގަދަ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ފާޅުވުމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކަނޑުއޮޅި ބޭނުންކުރާ އުޅަނދުފަހަރުގެ އަތުން ފީ ނެގުމުގެ އާ ބާރުތައް ހޯދުން ހިމެނެ އެވެ.
ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށް ދޭ ހަމަލާތަކާއި ޔަމަނުގައި ހޫޘީން ހޯދަމުންދާ ކުރިއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން ވޮޝިންގޓަނަށް ވަނީ އާ އުނދަގޫތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފަ އެވެ. އެމެރިކާއިން ބޭނުންވަނީ އެކުވެރި ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށް އެހީތެރިވެ، ކަނޑު ދަތުރުފަތުރުގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރާށެވެ. ނަމަވެސް، އިތުރު ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް އެމެރިކާ ޖެހިލުންވެ އެވެ. ހޫޘީންގެ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ގަލްފުގެ ގައުމުތަކަށް ވެސް ވަނީ ދަތި ނިންމުމެއް ނިންމަން ޖެހިފަ އެވެ. އެއީ، އިގްތިސާދީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކަށް ކެތްކުރުން ނުވަތަ އީރާނާއެކު މަޝްވަރާގެ މޭޒަށް ދިއުމެވެ.
2014 ވަނަ އަހަރު ޔަމަނުގެ ވެރިރަށް ހިފި ހޫޘީ ހަނގުރާމަވެރިން، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އިސްވެ އޮންނަ ކޯލިޝަނާ ހަނގުރާމަކުރާތާ ދިހަ އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވީ ނަމަވެސް، މިދިޔަ ހަފުތާތަކާ ހަމައަށް އެ ޖަމާއަތުން އޮތީ މެދުއިރުމަތީގެ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއަށް ނުވަދެ އެވެ. ރަތް ކަނޑުގެ އައްސޭރިފަށުގައި އެ ޖަމާއަތުން ހޯދަމުންދާ ކުރިއެރުންތަކަކީ ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ޔަމަނުގައި ފެށުނު އެންމެ ވަރުގަދަ ހަނގުރާމައިގެ ބައެކެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދެ މަސް ދުވަސް ވަންދެން އެމެރިކާއިން ހޫޘީންނަށް ބޮމުގެ ހަމަލާ ދިނެވެ. ނަމަވެސް، ރަތް ކަނޑުގެ އުޅަނދުފަހަރަށް ހަމަލާދޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ހޫޘީން އަނބުރާ ގެންދިޔަކަން އިއުލާންކުރުމާ ގުޅިގެން ޓްރަމްޕް ވަނީ އެ ހަމަލާތައް ހުއްޓާލާފަ އެވެ.
ރޮއިޓާސްއަށް މައުލޫމާތު ދިން ތިން މަސްދަރަކުން ބުނީ، ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ވަލީއަހުދު މުޙައްމަދު ބިން ސަލްމާން ބުރާސްފަތި ދުވަހު ޓްރަމްޕަށް ފޯނުން ގުޅުއްވައި ހޫޘީންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރުމަށް އަސްކަރީ އެހީތެރިކަމަށް އެދިވަޑައިގެންނެވި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، މިވަގުތަށް އެމެރިކާއިން ހުށަހެޅީ ހަމައެކަނި ޖާސޫސީ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށެވެ. ވަލީއަހުދާ ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވިކަމަށް ހޮނިހިރު ދުވަހު ޓްރަމްޕް ކަށަވަރު ކޮށްދެއްވާފައިވާއިރު، ހޫޘީން ވެސް އެމެރިކާ ސަރުކާރަށް ފޯނުން ގުޅައި، ޔަމަނު ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއަށް ނުވަނުމަށް އެދިފައިވާ ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ.
މަސްދަރު: ރޮއިޓަރސް
